Syǵanaq teńgesi

Mýzeılik anyq­ta­malyqta tıyn­nyń qaıdan ta­byl­ǵany jáne qaıda saq­talǵany týraly málimet joq. Mekemeniń kishi ǵyly­mı qyzmetkeri Tolqyn Jol­dasovtyń aıtýyna qa­raǵan­da, moneta mystan jasal­ǵan. Saqtalý jaǵdaıy – nashar. Pishini – sheńber poshym­dy dóńgelek. Tıynnyń aınala jıegi mújilý sebebinen keıbir tańbalary tozǵan. ­Tip­ti keıbir beder izderi joıy­­lyp ketýge jaqyn. Eń óki­nish­tisi, tıyn soǵylǵan ýaqyt (jyly) shekitilgen tus synyp
túsken.

– Biraq, – deıdi kóne tańbalar bilgiri Tolqyn Ma­hanbetuly. – Jádigerdiń aman saqtalǵan bóligindegi jazý-tańbalarǵa qarap, tıyn hıjranyń 727, 728, 738 jyldary Syǵanaq aqsha saraıynda soǵylǵanyn ańǵarýǵa bolady. Oǵan dálel – tıynnyń ortasyndaǵy sharshy pishin­di kartýsh ishinde úsh qatar jazba. Onda «Zarb / Syǵna / q» (Syǵanaq) dep tańbalanǵan. Taǵy bir dálel: Orta Azııa jáne Qazaqstan nýmızmatıkasy salasyndaǵy iri maman Raıhan Býrnashevanyń eńbekterinde Syǵanaq tıyn­darynyń osyndaı úlgileri kóp kezdesedi.

«Jádigerdiń taǵy bir ereksheligi, orta ǵasyrda aınalymda bolǵan pýldarmen tıptes. Al «pýl» degenimiz – Altyn Orda dáýirinde mystan soǵylǵan teńge-tıyndardyń tarıhı ataýy. Mundaı tıyndar XII ǵasyrdyń aıaǵy men XVI ǵasyrdyń basynda qoldanyla bastaǵan. Onyń negizgi sebepteriniń biri, dál osy ýaqytta aýmaqta mys aqshalarmen ǵana atqary­latyn usaq saýdanyń úlken qarqynda damýy – mystan soǵylǵan aqshalardyń negizgi tólem quraly retinde bekýine jaǵdaı jasady. Sondyqtan eń kóp qoldanylatyn aqsha túrinde pýl ataýy jalpy aqsha ataýyna balana bastady» deıdi T.Joldasov.