Foto: ashyq derekkóz
«Jas ustaz» – NIS-tiń aýyldyq bilim berýdi júıeli jańǵyrtýǵa baǵyttalǵan ulttyq deńgeıdegi baǵdarlamasynyń qısyndy jalǵasy. Joba elimizdiń barlyq óńirinde aýqymdy túrde júzege asyrylyp jatyr.
«Aýyldyq tirek mektepterdiń áleýetin damytý» – «AITAS» holdıngi men «Nazarbaev Zııatkerlik mektepteri» DBBU birlesip jasaǵan «Aýyl mektebi powered by NIS» jobasynan týyndaǵan biregeı joba. Joba alty jyl buryn Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Katonqaraǵaı jáne Ulan aýdandaryndaǵy, sondaı-aq Aqmola oblysynyń Bulandy aýdanyndaǵy bes mektepten bastalǵan edi.
Úsh jyldan beri tabysty bilim berý bastamasy ulttyq jobaǵa aınaldy. Búginde aýyldaǵy bilim júıesin mektepterde zamanaýı ınfraqurylym men sıfrlyq orta quryp júrgen «Qazaqstan halqyna» qory men Bilim berýdiń turaqty damý qory qoldap otyr. Al akademııalyq mazmun úshin jaýapkershilik «Nazarbaev Zııatkerlik mektepteri» derbes bilim berý uıymynda qaldy. О́tken jyldyń jeltoqsan aıynda Úkimet otyrysynda Premer-Mınıstr Oljas Bektenov barlyq óńirlerde tirek aýyl mektepterin qurýdy tapsyrdy.
Búginde tirek aýyl mektepteri elimizdegi bilim berý salasynyń negizgi qozǵaýshy kúshine aınaldy. 2024 jyly bes tirek aýyl mektebi respýblıkalyq «Orta bilim berýdiń úzdik uıymy» baıqaýynyń jeńimpazy atanyp, jalpy somasy 80 mıllıon teńgeden asatyn granttarǵa ıe boldy. Tirek mektepterdiń úsh birdeı muǵalimi «Qazaqstan muǵalimi» ulttyq syılyǵynyń TOP-50 fınalısteriniń qataryna endi. Pavlodar oblysy Aqtoǵaı aýdanyndaǵy tirek mektep «FIRST Global Challenge» halyqaralyq jarysynda Gran-prı júldesin jeńip aldy.
Ulytaý aýdanyndaǵy mekteptiń ınformatıka pániniń muǵalimi, «Aýyl mektebi – jańa múmkindikter arnasy» atty alǵashqy ádistemelik ıntensıvtiń delegaty Marjan Ahanova óziniń ustazdyq jolyn aýyl mektebinen bastaǵanyn – úlken sáttilik dep esepteıdi. Ol oqýshylaryn AI quraldaryn meńgerip, týǵan ólkelerine arnalǵan sıfrlyq kontent jasaýǵa shabyt bergen. Al Soltústik Qazaqstan oblysy Jambyl aýdanynan Baýyrjan Musabaev qysqa merzimdi zertteý jobalaryn ázirlep, sol arqyly bilim berý úderisine úzdik pedagogıkalyq tájirıbelerdi engizip júr.
Ár aýyl muǵalimi qorjynanda óz pánin oqytý boıynsha biregeı tásilder men kreatıvti ádistemelik sheshimder bar. Sondyqtan bıylǵy qańtar aıynan bastap tájirıbeli NIS trenerleriniń qoldaýymen «Kásibı ustaz» onlaın alańy iske qosyldy. Bul platformada tirek aýyl mektepteriniń 200-den astam muǵalimi sheberlik sabaqtaryn ótkizip júr. Bul – pedagogterdiń kásibı quzyrettiligin damytýǵa yqpal etetin tıimdi qural.
NIS jobasyndaǵy árbir aýyl mektebi úsh jyldyq sıklden ótedi: birinshi jyly – máselelerdi dıagnostıkalaý, ózgeristerdiń negizderine boılaý jáne motıvasııa berý; ekinshi jyly – damý men aýqym, ózgeristerdi basqarý, bilim berýdegi kóshbasshylyqty damytý; úshinshi kezeńde – turaqtylyq, sarapshylyq jáne tájirıbeni taratýǵa nazar aýdarylady. Tórtinshi jyldan bastap transformasııa jolynan sátti ótken tirek aýyl mektebi seriktestik jáne ınnovasııany taratý arqyly ózine bekitilgen shaǵyn jınaqty mektepterdi qoldaıdy jáne damytady.
Astanada ótken alǵashqy respýblıkalyq «Aýyl mektebi – jańa múmkindikter arnasy» ıntensıvinde delegattar aýyl mektebiniń shynymen de jańa múmkindikter mekenine aınalǵanyn moıyndady. Tirek mektepter men olardyń pedagogteri otandyq bilim salasynda komandalyq jáne jeke kóshbasshylar deńgeıine kóterildi.
«Beyim Ustaz» ıntegrasııalyq sıfrlyq ekojúıesi pedagogter arasyndaǵy júıeli kásibı áriptestikke, aýyl mektepterinde sıfrlyq ortany qalyptastyrýǵa, sondaı-aq otandyq jáne halyqaralyq standarttarǵa saı biryńǵaı bilim berý keńistigin qurýǵa jol ashty.
Sáýir aıynda otandyq muǵalimder Kembrıdj ýnıversıteti arqyly jahandyq bilim berý keńistigine qosyldy – «Camtree» (Cambridge Teacher Research Exchange) ǵalamdyq onlaın-platformasyna qoljetimdilik pedagogıkadaǵy ǵylymı zertteýlerge arnalǵan Kembrıdj ýnıversıtetiniń biregeı sıfrlyq kitaphanasyn paıdalanýǵa múmkindik berdi.
Oqýshylardyń ál-aýqatyn qalyptastyrýda úzdik dep tanylǵan fındik «KiVa» baǵdarlamasynyń engizilýi tirek mektepterde býllıng jaǵdaılarynyń azaıýyna yqpal etti. Qazirgi ýaqytta «KiVa» pılottyq rejımde Qaraǵandy oblysynyń Abaı, Aqtoǵaı, Osakarov jáne Shet aýdandarynda, sondaı-aq basqa da óńirlerde júzege asyrylýda.
О́tken jyldyń qyrkúıeginde Astana bes kún boıy álemdik bilim berýdiń astanasyna aınaldy. Tarıhta alǵash ret Dúnıejúzilik sabaqty zertteý qaýymdastyǵynyń (World Association of Lesson Studies) jetekshi sarapshylary TMD keńistigine kelip, WALS-2024 basty konferensııasyn ótkizdi. Sheteldik sarapshylar bul jıyndy Qazaqstannyń ashyq sabaǵy dep atady. Dúnıejúzilik Lesson Study qaýymdastyǵynyń prezıdenti Ketrın Lıýıs elimizdegi Lesson Study modeli týraly bylaı dedi:
«Astanada jáne barlyq óńirlerde sabaqty zertteý naqty túrde júzege asyp jatyr, bul ádis muǵalimderdiń basym bóligine jetti. Qazaqstandyq Lesson Study tájirıbesi – jahandyq pedagogıkadaǵy eń úzdikterdiń biri, óıtkeni ol qalada da, aýylda da birdeı sátti engizilip jatyr».
Qyzylorda oblysy Jańaqorǵan aýdanynan Lázzat Nalıbaevanyń zertteýi Japonııanyń Hırosıma qalasynda ótetin WALS-2025 basty konferensııasynda – «Tsunagu – Connect» taqyrybymen baıandama jasaý úshin qabyldandy.
2023–2027 jyldarǵa arnalǵan aýyldyq aýmaqtardy damytý tujyrymdamasynda ınstıtýsıonaldyq algorıtmder men nysanaly ındıkatorlar naqty kórsetilgen. Búginde elimizde bes myńnan astam aýyl mektebi bar. Halyqaralyq PISA zertteýleriniń nátıjeleri qala men aýyl arasyndaǵy bilim sapasynyń aıtarlyqtaı alshaqtyǵyn kórsetip otyr. Teń bilim múmkindikterine qol jetkizý – el aldyna qoıylǵan mańyzdy mindet.
«Qazirgi tańda aýyldyq jerlerde ekojúıeni qalyptastyryp, qaıta jandandyratyn negizgi oryn – mektep. Eger mektep bolsa – ol tirek núktesine aınalady. Túlekter aýylǵa qaıta oralyp, balalardy oqytady, emdeıdi, qurylys júrgizedi, kásip ashady, al muǵalimder aýyldaǵy basty qundylyqtar men mádenıetti jetkizýshi bolady. Bilim berý múmkindikteriniń teńdigi – memlekettik bilim berý saıasatynyń ózeginde tur. Sondyqtan da NIS-tiń aýyl mektepterimen júrgizip jatqan júıeli jumysy strategııalyq basymdyqtarǵa saı qurylýda – ol muǵalimderdiń kásibı damýy men bilim berý menedjmenti, oqytý, qolaıly orta qurý salalaryndaǵy úzdik pedagogıkalyq tájirıbelerdi aýqymdaý», dedi «Nazarbaev Zııatkerlik mektepteri» DBBU basqarma tóraǵasynyń orynbasary Janbota Kabdykarımova.
Mıra Alıpınova
