Sýret: nazarmedia.kz
Orta bilim berý sapasyn kóterý asa aýyr jumys ekeni belgili. Qandaı bolsyn kúrdeli júıeniń sapasyn kóterý úshin aldymen onyń júıe quraýshylaryn tabý kerek. Solardyń sapasyn ǵylymı negizde kótere alǵan jaǵdaıda ǵana júıe sapasy jaqsarady.
Uzaq jyldar boıy júrgizgen otandyq jáne álemdik tájirıbelerdi zertteý nátıjesinde orta bilim berý júıesiniń 8 júıe quraýshysy anyqtaldy. Olar: bilim standarttary men oqý baǵdarlamalary, oqý ádebıeti, pedagog kadrlardyń kásibı biliktiligi, bilim berý sapasyn baǵalaý, rýhanı-adamgershilik jáne patrıottyq tárbıe berý, ǵylymı zertteý jumystary, basqarý júıesi, materıaldy-tehnıkalyq baza.
Osy 8 quraýshyny muqııat qarasaq, onda olardyń ishindegi, bilim standarttary, oqý baǵdarlamalary men oqý ádebıetinen, basqa 6 quraýshynyń sapasyn, memlekettik deńgeıde atqarylyp jatqan jumystarymen birge, mektep pen aýdan bilim mekemeleriniń ishki rezervterin paıdalana otyryp, qosymsha kóterýge bolady. Osy negizde oqýshylardyń bilim sapasy arta túsedi.
Mysaly, mektepterde júıeli túrde jumys isteı otyryp, belgili bir synyptarda sabaq beretin muǵalimderdiń kásibı biliktiligin jetildirýdiń kóptegen tetigin tıimdi paıdalanyp ony kóterýge, balalardyń bilim sapasyn durys anyqtaýǵa qol jetkizýge, rýhanı-adamgershilik jáne patrıottyq tárbıe berýdiń tıimdi joldaryn qarastyra otyryp, tárbıe sapasyn arttyrýǵa, balalardyń bilimge, izdeniske degen qyzyǵýshylyqtaryn oıatyp, talaptandyra bilýge, mektepte jáne sol synyptarda jaqsy basqarý júıesin qalyptastyrýǵa, shama kelgenshe materıaldy-tehnıkalyq baza sapasyn kóterýge bolady. Osyndaı jumystar sol synyptarda oqıtyn oqýshylarǵa qatysty júıeli túrde júrgiziletin bolsa, onda olardyń bilim sapasy kóteriledi.
2018–2019 jáne 2019–2020 oqý jyldary Túrkistan oblysynyń 4 aýdanynda 40 mektep 3 myńnan astam oqýshy jáne 400-ge jýyq muǵalim qatysqan kólemdi eksperıment júrgizildi. Ol oń nátıje berdi, oǵan qatysqan oqýshylardyń bilim sapasy, oǵan qatyspaǵan oqýshylardyń bilim sapasyna qaraǵanda, ár synypta ár pán boıynsha salystyrmaly túrde 4,5%-dan 8,1%-ǵa deıin kóterildi. Pandemııa jaǵdaıyna baılanysty bul jumystar toqtap qaldy.
Osy eksperımentke qatysqan biraz mektep sol kezde atqarǵan júıeli jumystaryn óz erikterimen júrgize berdi. Sonyń biri – Ordabasy aýdanynyń Yntymaq mektebi. Sol kezde eksperımentik synypta oqyp 2023–2024 oqý jylynda mektep bitirgen 41 oqýshynyń 29-y grantpen joǵary oqý ornyna tústi. Bul – jaqsy kórsetkish.
О́tken 2024–2025 oqý jylynda, Túrkistan oblysy ákimdiginiń sheshimimen arnaıy baǵdarlama qabyldanyp, bul jumys óz jalǵasyn tapty. Oǵan Tólebı aýdanynan 16 mektep, Otyrar jáne Ordabasy aýdandarynan 7 mektepten, jalpy 30 mektep alyndy. Osy mektepterden 1-synyptarda oqıtyn 1 620 oqýshy men olarǵa sabaq beretin 92 muǵalim, 2-synyptan – 1 607 oqýshy men 284 muǵalim, 5-synyptan – 1 649 oqýshy men 482 muǵalim, baǵdarlamaǵa jalpy – 4 876 oqýshy men 482 muǵalim tartyldy.
Baǵdarlamanyń tujyrymdamasy men keshendi jumys jospary jazylyp bekitildi, sol negizde barlyq aýdan men mektep óz josparlaryn jasap bekitti. Jyl boıy osy josparǵa sáıkes aýdan, mektep ujymdary júıeli túrde jumys júrgizdi. Sonyń nátıjesinde, muǵalimderdiń kásibı biliktiligi artyp, oqýshylardyń bilim berý sapasyn baǵalaý júıesi jetildirildi.
Osyndaı nátıjelerge qol jetkizý negizinde, 2-synyptarda oqıtyn 1 607 oqýshynyń bilim sapasy, osy baǵdarlamaǵa qatyspaǵan synyp oqýshylardyń bilim sapasyna qaraǵanda, salystyrmaly túrde 3,47%-dan 7,7%-ǵa deıin, al 5-synyptarda oqıtyn 1 649 oqýshynyń bilim sapasy – 2,5%-dan 3,87%-ǵa deıin kóterildi. Bul – jaqsy kórsetkish.
Biz, bir synypta oqıtyn 1 myń balanyń bilim sapasyn kóterýge qoldanylǵan ádis-tásilderdi paıdalana otyryp, basqa da myńdaǵan balalardyń bilim sapasyn kóterýge bolady dep esepteımiz.
Bizdiń boljamymyzsha, bilim sapyn kóterý jumystary osy ádis-tásilderdi paıdalana otyryp 1-synyptan bastap júrgiziletin bolsa, onda oqýshylardyń bilim sapasy 60-80%-ǵa deıin artady.
Aldaǵy qarasha aıynda Túrkistan oblysynyń Tólebı aýdanynda osy jumystardyń nátıjesin talqylaýǵa arnalǵan respýblıkalyq ǴPK ótkiziletin bolady, oǵan elimizdiń pedagog kadrlary qatysady dep oılaımyz.
Asqarbek QUSAIYNOV,
Memlekettik syılyqtyń laýreaty, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, professor
