Sýret: naqtygazeti.kz
Is-sharaǵa Konstıtýsııaǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý jónindegi usynystardy ázirlegen jumys tobynyń músheleri, Májilis depýtaty, zań ǵylymdarynyń doktory, professor Marat Báshimov, Konstıtýsııalyq sottyń sýdıasy Erkin Ońǵarbaev, Zańnama jáne quqyqtyq aqparat ınstıtýtynyń dırektory, zań ǵylymdarynyń doktory, professor Indıra Áýbákirova qatysty.
Jıynda konstıtýsııalyq reformanyń negizgi jańashyldyqtary – Prezıdentti jeti jyl merzimge saılaý, kóppartııalyq júıeniń damýyna qosymsha jaǵdaılar jasaý, Májilis pen máslıhattardy qalyptastyrý kezinde aralas saılaý júıesin engizý, Parlamenttiń rólin kúsheıtý jáne mártebesin joǵarylatý, Adam quqyqtary jónindegi ýákildiń quqyqtyq mártebesin jáne mindetterin nyǵaıtý, sondaı-aq Konstıtýsııalyq sotty qaıta qurý týraly normalar ekeni aıtyldy. M.Báshimovtiń aıtýynsha, bul zań ústemdigin arttyrý jolyndaǵy úlken qadam ári demokratııa qaǵıdattarynyń nyǵaıýyna jol ashty.
– «Kúshti Prezıdent, yqpaldy Parlament, esep beretin Úkimet» qaǵıdaty osy konstıtýsııalyq reformadan shyqqan. О́ıtkeni Úkimet jaýapkershilikti ulǵaıtyp otyrý kerek. Osyndaı konstıtýsııalyq ózgerister qoǵam men memleket arasyndaǵy qarym-qatynasty jáne onyń ashyqtyǵyn kúsheıtti. Adam quqyqtaryna basa nazar aýdaryldy, – dedi Májilis depýtaty.
Konstıtýsııalyq sottyń sýdıasy E.Ońǵarbaev adam quqyqtaryn qorǵaý tetikterin kúsheıtý baǵytyndaǵy jetistiktiń biri el turǵyndaryna Konstıtýsııalyq sotqa tikeleı júginýge quqyq berilýi ekenin atap ótti.
– Buryn mundaı quqyq bolmaǵan. 2023 jylǵy 1 qańtardan beri azamattardan 11 myńnan asa ótinish kelip túsken. Sondaı-aq memlekettik organdardyń, Prezıdenttiń, Parlament depýtattarynyń ótinishteri bar. Alaıda 99%-y – azamattardyń tikeleı ótinishteri. Árıne, bul – demokratııalyq memlekettiń damýy jolyndaǵy úlken serpilis. Prezıdent jıi aıtatyn Ádiletti Qazaqstan ıdeıasy osy Konstıtýsııalyq sottyń qyzmeti arqyly da iske asyp jatyr, – dedi E.Ońǵarbaev.
Onyń aıtýynsha, Konstıtýsııalyq sottyń qurylýy memlekettik organdardy tártipke keltirip, zań shyǵarý úderisine, sonyń ishinde Parlament pen Úkimet jumysyna áser etken. Konstıtýsııalyq sot óz jumysyn bastaǵaly beri 74 normatıvtik qaýly qabyldady, olardyń basym bóligi – azamattardyń konstıtýsııalyq quqyqtaryn qorǵaýǵa baǵyttalǵan.
Zań ǵylymdarynyń doktory, professor I.Áýbákirova 2022 jyly qabyldanǵan konstıtýsııalyq túzetýler týraly bul reforma eldegi konstıtýsıonalızmniń jańa kezeńin bastaýǵa negiz bolǵanyn atap ótti. Prezıdenttik ınstıtýtqa qatysty konstıtýsııalyq ózgerister týraly aıta kele, quqyqtanýshy Prezıdent óz ókilettigin júzege asyrý kezeńinde saıası partııada bolmaýǵa tıis degen normaǵa toqtaldy.
– Bul bastamany Memleket basshysy ózi kóterdi, biz ony konstıtýsııalyq erejege aınaldyrdyq. Prezıdenttiń partııadan tys ári saıası turǵydan beıtarap bolýy saıası júıede azamattardyń quqyqtary men bostandyqtarynyń qorǵalýyn kúsheıtedi. Osy jańashyldyqtar engizilgennen keıin, bizde kóptegen baǵyt boıynsha ádil ári adamnyń qajettilikterine basymdyq beretin qoǵam men memleketti qalyptastyratyn jańa baǵdarlar aıqyndaldy, – dedi I.Áýbákirova.
