Alǵa bastaıtyn aýqymdy jobalar

Prezıdent aýqymdy sıfr­landyrý jáne jasandy ıntellekt tehnologııalaryn belsendi engizý ekonomıkany jańǵyrtýdyń negizi ekenin atap ótti. Osyǵan baılanys­ty Sıfrlyq kodeksti qabyldaýdy jedeldetip, Jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý mınıstrligin qurý usynyldy.

Úkimetke ónerkásip pen aýyl sharýashylyǵynan bastap bilim men densaýlyq saqtaý salasyna deıingi barlyq negizgi salada jasandy ıntellektini tolyq engizýdi qamtamasyz etý júkteldi. Bul tıimdilikti arttyryp qana qoımaı, sapaly jańa jumys oryndary men ekonomıkalyq taýarlardy qurýǵa múmkindik beredi.

Investısııalyq saıasat, Ult­tyq qordyń róli jáne sıfrlyq aktıvterdiń ekojúıesin  qalyptas­tyrý máselelerine erekshe nazar aýdarylady. Jarııalanǵan baǵyt shıkizatty tereń óńdeýge jáne ishki naryqta da, syrtqy naryqta da básekege qabiletti ónim shyǵarýǵa baǵyttalǵan. Men energetıkamen baılanysty adam retinde Prezıdenttiń osy saladaǵy bastamalaryn erekshe baǵalaımyn.

Memleket basshysy elimiz qazirdiń ózinde energııa kózderin aýqymdy jańǵyrtýdy qolǵa alǵanyn atap ótti. Aldaǵy bes jylda 6,3 GVt jasyl energııany engizý jos­par­lanyp otyr. Bul eldiń jalpy energetıkalyq balansyndaǵy úlesin aıtarlyqtaı arttyrýǵa múmkindik beredi. Atom energetıkasyn damytýǵa da basa nazar aýdarylady: ekinshi jáne úshinshi atom elektr stansasynyń qurylysyn josparlaýdy bastaý usynylady. Energetıkalyq kóshý – óz aldyna maqsat emes, turaqty damý quraly. Elimiz bul baǵytta ener­getıkalyq júıeniń naqty múmkindikteri men mem­lekettiń uzaqmerzimdi múdde­le­rine súıene otyryp alǵa jyljıdy.

Ekologııalyq máseleler de nazar­dan tys qalmady. Kaspıı teńizi deńgeıiniń tómendeýi másele­sine de erekshe kóńil bóliný kerek. Prezıdent ShYU aıasynda Sý máselelerin zertteý ortalyǵyn qurýdy, sondaı-aq búkil óńirdiń ekologııalyq qaýipsizdigi úshin asa mańyzdy Kaspıı teńiziniń sý resýrs­­­taryn saqtaýdyń memleket­ara­lyq baǵdarlamasyn ázirleýdi usyndy. Joldaýda áleýmettik máse­leler, ǵylym, bilim, mádenıet jáne ónerdiń jasandy ıntellekt konteks­inde damýy da kórinis tapty. Bul adam kapıtaly bolashaqtyń basty qundy­ly­ǵy men tiregi ekenin aıqyn ańǵartady.

Joldaýdyń mańyzdy bóligi – parlamenttik reforma týraly bas­tama. Prezıdent aldaǵy ýaqytta elimizde jańa reforma men bir palataly Parlament qurylatynyn málimdedi.

«Bul reforma azamattyq sek­­torda, sarapshylar qaýym­das­tyǵynda jáne qazirgi Par­la­mentte egjeı-tegjeı talqy­­laý nysanasyna aınalýǵa tıis. Refor­manyń erekshe sıpatyn esk­ere otyryp, talqylaý kem degen­de bir jylǵa sozylady, sodan keıin 2027 jyly jalpyhalyqtyq referendým ótkizilip, sodan keıin Konstıtýsııaǵa qajetti ózgerister engizilýi múmkin dep oılaımyn», dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Bir palataly Parlament qurý qajettigi týraly jalpy sheshim qabyldansa, mundaı Parlament partııalyq tizim boıynsha saılanady. Árıne, Joldaýda aıtylǵan barlyq bastama júıeli zańnamalyq qoldaýdy qajet etedi. Biraq eń bas­tysy, baǵyt anyqtaldy. Iаǵnı ádildikke, turaqtylyqqa jáne teh­no­­logııaǵa baǵyttalǵan jol. Biz el damýynyń jańa kezeńiniń tabal­dyryǵynda turmyz. Alda jumys kóp. Elimizdiń jasandy ıntellekt dáýirine laıyqty enýine jáne aımaqtyń sıfrlyq kóshbasshysy bolýyna múmkindik jetkilikti.

Dúısenbaı TURǴANOV,

Májilis depýtaty