TShO: turaqty damý, tehnologııa jáne ınklıýzııa

Innovasııalar jáne tehnologııalar: bolashaqqa kóz tastaý

«Ekonomıka, ǵylym-bilim, ınnovasııa, ozyq tehnologııa sııaqty strategııalyq mańyzy bar salalardyń damýy qýat kózderiniń qoljetimdi bolýyna tikeleı baılanysty. Sondyqtan elimizdiń energetıkalyq qaýipsizdigi men derbestigin nyǵaıta túsý úshin aýqymdy jobalardy júzege asyryp jatyrmyz. Osy mańyzdy iske halyqaralyq seriktesterimiz zor úles qosyp keledi. Qazaqstan energetıka salasyna ınves­tısııa tartýǵa, onyń básekege qabiletin arttyrýǵa basa mán beredi. Bul turǵydan alǵanda, elimiz jaýapkershiligi joǵary orta derjava retinde Birikken Ulttar Uıymy, Shanhaı yntymaqtastyq uıymy, MAGATE jáne OPEK sııaqty bedeldi halyqaralyq uıymdarmen baılanysyn bekemdeı túsýge múddeli. Forým aıasynda energetıka salasyn órkendetýge jol ashatyn tyń ıdeıalar men jasampaz bastamalar usynylady dep senemin», delingen Prezıdent sózinde.

Forýmda «Teńizshevroıl» (TShO) kompanııasynyń jańa bas dırektory Ýılıam Lakobı qyzmetine kiriskeli beri alǵash ret resmı baıandama jasap, kompanııanyń aldaǵy jyldarǵa degen kózqarasyn aıqyndap berdi. Ýılıam Lakobı 30 jyldan astam ýaqyt boıy jumys istep jatqan TShO elimizdegi eń úzdik salyq tóleýshi jáne saladaǵy úzdik jumys berýshi bolyp qala beretinin atap ótti. 1993 jyly munaı óndirý nebári 1 mln tonnany qurasa, 2024 jylǵa qaraı bul kórsetkish 28 mln tonnaǵa jýyqtady. О́ndiris qýatynyń senim­diligi 10 jyldan astam ýaqyt boıy turaqty túrde 98%-dan asyp keledi.

«Biz basty maqsatymyzǵa — Qazaqstan Respýblıkasynyń ıgiligi úshin qaýipsiz jáne senimdi óndiristi qamtamasyz etý isine adalmyz. Alda jańa syn-qaterler, sonymen qatar Qazaqstannyń jahandyq energetıkalyq naryqtaǵy ornyn birlesip nyǵaıtýdyń jańa múmkindikteri kútip tur», dedi ol.

Jumys istegen jyldar ishinde TShO el bıýdjetine 206 mlrd dollardan astam qarjy aýdardy. Sessııa mode­ra­tory, «KAZENERGY» qaýym­das­ty­­­ǵynyń tóraǵasy Bolat Aqsho­laqov­­­tyń elimiz­diń álemdik energetıka nary­ǵyn­daǵy báse­kege qabilettiligin qam­tamasyz etý­degi ınnovasııalar men tehnologııalar­dyń róli týraly sura­ǵyna jaýap bergen Ýılıam Lakobı TShO-ǵa básekege qabilettiligin saqtaýǵa kómektesetin tehnologııalyq sheshimderge erekshe toqtaldy.

«Búginde jasandy ıntellekt pen derekterdi taldaýdy belsendi engizip jatyrmyz. Úlken tildik modelder ınjenerlerge tehnıkalyq standarttarmen jumys isteýge kómektesedi, JI jabdyqty dıagnostıkalaý, jumysty avtomattandyrý jáne logıstıkany ońtaılandyrý úshin qoldanylady. Biraq adam sheshim qabyldaý tizbeginde basty býyn bolyp qala beredi. TShO tájirıbesi kórsetip otyrǵandaı, tehnologııalar men adamı áleýettiń úılesimdi úndestigi Qazaqstan­nyń jahandyq energetıkalyq naryqtaǵy básekege qabilettiliginiń kepili bolyp sanalady», dedi Ýılıam Lakobı.

Otandyq qamtý bıznesti yntalandyrady

Otandyq qamtý taqyryby forým úshin ózekti boldy. TShO bas dırektorynyń orynbasary Kóńilqosh Súıesinov atalǵan baǵytty damytý kompanııanyń strategııalyq basymdylyǵy ekenin atap ótti. Irgesi qalanǵaly beri TShO otandyq taýarlarǵa, jumystar men qyzmetterge 51,4 mlrd dollardan astam qarjy jumsady. Bul ınvestısııalar Atyraý oblysynan tysqary jerlerge taralyp, búkil elde bıznestiń ósýin yntalandyryp jatyr. Kóńilqosh Súıesinovtiń aıtýynsha, bıyl kompanııa jańa rekord ornatty: satyp alýdyń 71%-y jergilikti qamtýǵa tıesili. Demek, taýar, jumys jáne qyzmetterdiń basym bóligi jergilikti kompanııalardan keledi, olar TShO-men seriktestik jyldarynda halyqaralyq deńgeıge shyqqan. Osylaısha, ósý turaqty bolýyn qamtamasyz etý úshin 2024 jyly TShO Energetıka mınıstrligimen birge el ishinde qundylyqty damytýdyń bes jyldyq baǵdarlamasyn ázirledi. Onyń maqsaty – otandyq kompanııalardyń múmkindikteri men halyqaralyq qaýip­sizdik pen sapa talaptary arasyndaǵy alshaqtyqty joıý.

2024 jyly TShO 3 mlrd dollardan astam somaǵa elimizde óndirilgen taýarlardy, jumystardy jáne qyzmetterdi satyp aldy. Sonyń ishinde otandyq óndirýshilerden satyp alý úlesi 9%-ǵa jetip, 274 mln dollardy qurady. Bul TShO-ǵa osyndaı satyp alýdyń naqty kólemi boıynsha barlyq operator arasynda jetekshi orynǵa shyǵýǵa múmkindik berdi.

Jergilikti óndirýshilerdi qoldaýǵa erekshe kóńil bólinedi. Mysaly, kompanııa Munaı-gaz mashına jasaý salasyn damytýǵa arnalǵan halyqaralyq ortalyqpen (IMB ortalyǵymen) belsen­di jumys isteıdi. Atalǵan ortalyqta 12 taýar toby ázirlendi, 2024 jyldyń qorytyndysy boıynsha tehnıkalyq qyzmet kórsetýge jáne jeke qorǵanys quraldaryna arnalǵan materıaldardy jetkizý boıynsha uzaqmerzimdi kelisimsharttarǵa qol qoıyldy. Son­daı-aq jańartylǵan prosedýralar jetkizýshilerge tek halyqaralyq bank­terden emes, sonymen qatar otandyq ekinshi deńgeıli bankterden de banktik kepildikter usynýǵa múmkindik beredi.

Tabysty yntymaqtastyqtyń jarqyn mysaly «PSI Energy» jáne «QMOZ» kompanııalarynyń elimizdegi alǵashqy eki modýldik qosalqy stansasyn shyǵa­rýy boldy. Uzyndyǵy 38 metr bolatyn eki qabatty ǵımarat elde óndirilgen eń iri modýldik qosalqy stansaǵa aınaldy. Onyń qurylysyna birde-bir jazataıym oqıǵasyz 800 000 adam/saǵat ketti. Modýlderdiń biri Teńizde jumys istep tur, al ekinshisi qazan aıynyń aıaǵyna deıin paıdalanýǵa beriledi dep josparlanǵan.

«Bul joba otandyq kompanııalar kúrdeli tehnıkalyq sheshimderdi álemdik standarttar deńgeıinde engize alatynyn kórsetedi», deıdi Kóńilqosh Súıesinov. Ol satyp alý erejelerindegi ıkemdilik kompanııaǵa teń sharttarmen jergilikti óndirýshilerge artyqshylyq berýge múmkindik beretinin de basa aıtty. 2024 jyldan beri maquldanǵan jetkizýshiler tizimine 16 jańa otandyq kompanııa qosylǵan.

Áıelder kóshbasshylyǵy jáne ınklıýzııasy

Forýmda Áıelder energetıkalyq klýbynyń otyrysy ótip, onda TShO-nyń adam resýrstaryn basqarý jónindegi bas menedjeri Kamshat Baıjanova baıandama jasady. Onyń baıandamasy energetıka salasyndaǵy ınklıýzııa pen ártúrlilik syndy mańyzdy taqyrypqa arnaldy. Onyń aıtýynsha, TShO-da jumys isteıtinderdiń 95,6%-y­ – el azamattary, sonyń ishinde 22%-y – áıelder. Kompanııa áıelder kóshbas­shylyǵyn qoldaý, teń múmkindiktermen qamtama­syz etý jáne qaýipsiz jumys ortasyn qurý boıynsha keshendi strategııany júzege asyryp jatyr.

Kamshat Baıjanova birqatar bastamany tanystyrdy:

• Iskerlik minez-qulyq kodeksi jáne zorlyq-zombylyq pen qýdalaýdyń aldyn alý baǵdarlamalary;
• Psıhologııalyq qoldaý baǵdarla­ma­lary jáne gıbrıdti jumys kestesi;
• Jumys pen jeke ómir arasynda­ǵy tepe-teńdikti saqtaýǵa baǵyttalǵan «Kemel» baǵdarlamasy;
• Jumysqa qabyldaý jáne jumys babynda joǵarylatý kezinde áıel úmit­kerlerdi mindetti túrde qatystyrý;
• Tálimgerlik, koýchıng jáne kási­bı sertıfıkattaýdy qoldaý baǵdar­lamalary.

«Biz árkimniń biregeıligi baǵa­lanatyn, mádenı erekshelikter qur­metteletin, jańa ıdeıalar qup­ta­latyn ashyq jáne jyly shyraıly orta jasaımyz. Biz­diń qaýymdastyqtar – Áıel qyz­met­kerler klýbynan bas­tap «MARC» baǵdar­lamasyna deıin – senimge, qurmetke, shekarasyz kóshbasshylyqqa negiz­del­gen mádenıetti qalyptastyrýǵa kómek­tesedi», dep atap ótti Kamshat Baıjanova.

Tehnologııalar men adamdar sınergııasy

XVI Eýrazııalyq «KAZENERGY» forýmy elimizdiń energetıka sektory­nyń bolashaǵy úsh negizgi baǵytqa bet alǵa­nyn kórsetti: ınnovasııalyq tehnologııalar, ulttyq qamtýdy damytý jáne ınklıýzıvti korporatıvtik mádenıetti qalyptastyrý. Bas demeýshi retinde TShO turaqty damý strategııasyna degen aınymas beıildiligin rastady. Forýmda alǵash ret bir alańda kompanııanyń jańa basymdyqtary usynyldy:

• Sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt;
• Otandyq bıznesti qoldaý jáne rekordtyq QQ kórsetkishteri;
• Saladaǵy adam kapıtalyn jáne áıelder kóshbasshylyǵyn damytý.

Osyndaı kópqyrly kún tártibi kompanııa úshin bolashaqtyń beınesi memleket, bıznes jáne qoǵam múddeleriniń tepe-teńdiginde ekenin kórsetti.