Sýretti túsirgen – Jumabaı Musabek
Aýdannyń ekonomıkalyq áleýeti, eń aldymen, aýyl sharýashylyǵy men óńdeý salasyna negizdelgen. Sonyń ishinde óńirdiń basty brendine aınalǵan Kóksý qant zaýyty búginde oblys ekonomıkasynyń lokomotıvi sanalady. Zaýytqa júrgizilgen qaıta jańǵyrtý jumysynyń nátıjesinde onyń óndiristik qýaty táýligine 5 myń tonnaǵa deıin jetti. Bul – óńirdiń ǵana emes, búkil ońtústik aımaqtyń qant óndirisin turaqtandyrýǵa úles qosatyn aıtarlyqtaı kórsetkish. Zaýyt mamandarynyń aıtýynsha, bıylǵy maýsymda qant qyzylshasyn qabyldaý, óńdeý jumysy birqalypty júrip jatyr. Osylaısha, qant zaýytynyń jańǵyrýy aýdan ekonomıkasyna jańa serpin berip, aýyl sharýashylyǵy ónimderin tereń óńdeý úlesin arttyrýǵa jol ashyp otyr.
– Jańa jabdyqtardyń ornatylýy óndiris tıimdiligin arttyrdy. Energııa únemdeý tehnologııalarynyń engizilýi men avtomattandyrý júıesi ónim sapasyn jaqsartýǵa, shyǵyndy azaıtýǵa múmkindik berdi. Eń bastysy, jergilikti sharýalardyń ónimin tolyq qabyldap, shıkizatty der kezinde óńdeý múmkindigi artty, – dep málimdedi kásiporyn dırektorynyń orynbasary Asqar Tursynov.
Aýyl sharýashylyǵy ónimderin óńdeý salasynda aýdanda úsh iri kásiporyn aıryqsha ról atqarady. Olar – Kóksý qant zaýyty, «Ýyz maı ındastrı», «Kóksý» sút zaýyty («Arqabaev»). Maıly daqyldardy óńdeıtin «Ýyz maı ındastrı» seriktestigi qazirgi tańda 10,5 myń tonna maıburshaq qabyldap, onyń 2,2 myń tonnasyn qaıta óńdeýden ótkizgen. «Kóksý SM» sút zaýyty jylyna 12 myń tonnaǵa deıin sút ónimin óńdep, Kóksý, Kerbulaq, Eskeldi aýdandarynan shıkizat qabyldaıdy.
Bıyl aqpan aıynda iske qosylǵan jańa «Green norizon enterprises» sehy da aýdandaǵy óńdeý áleýetin arttyrdy. Onyń táýliktik qýattylyǵy 40 tonna sút ónimin óndirýge jetedi. Bul jobanyń iske qosylýy sút sharýashylyǵymen aınalysatyn sharýalardyń turaqty ótkizý naryǵyn qamtamasyz etti. Budan bólek, aldaǵy ýaqytta quny 14 mlrd teńgege baǵalanǵan «Beles agro KZ» iri ınvestısııalyq jobasy júzege asady. Qýattylyǵy jylyna 15 myń tonna qus etine teń óndiris orny óńirdiń azyq-túlik qaýipsizdigin nyǵaıtyp qana qoımaı, 300-ge jýyq adamdy turaqty jumyspen qamtıdy.
Aýyl sharýashylyǵy salasynyń ardageri, Kóksý aýdanynyń qurmetti azamaty Saǵıdolla Qojahmetov bul ózgeristiń óńir ekonomıkasy úshin strategııalyq mańyzy zor ekenin aıtady:
– Buryn aýyldaǵy ónimniń birazy shıkizat kúıinde syrtqa ketetin. Qazir jaǵdaı ózgerdi. О́ńdeý kólemi ulǵaıyp, daıyn ónim shyǵarý jolǵa qoıyldy. Bul qosylǵan qunnyń aýdan ishinde qalýy, ıaǵnı halyqtyń ál-aýqatynyń ósýi degen sóz, – deıdi ardager.
Jetisý oblysynyń ákimdigi óńirdiń ınvestısııalyq klımatyn jaqsartý, jeke kapıtaldy tartý baǵytynda aýqymdy jumys atqaryp keledi. Tek bıylǵy jyldyń toǵyz aıynyń ózinde Kóksý aýdanynyń ekonomıkasyna 13,6 mlrd teńge ınvestısııa tartylǵan. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 1,4 esege kóp kórsetkish.
Keıingi úsh jylda Kóksý aýdanynda 20 áleýmettik nysan salynyp, úsheýi jóndeýden ótken. Bilim berý salasyna toqtalsaq, byltyr Balpyq bı aýylyna 600 oryndyq jańa mektep salynatyny aıtylǵan bolatyn. Búgingi kúni bul mekteptiń jobalaý-smetalyq qujattamasy daıyn, memlekettik saraptamadan ótti, kelesi jylǵa qarajat bólýge respýblıkalyq bıýdjetke ótinim berildi. Sol sııaqty Boztoǵan aýylyndaǵy Musabek atyndaǵy orta mektep kúrdeli jóndeýden ótkizilip jatyr. Qurylys jumysy kelesi jyldyń aqpan aıynda aıaqtalady.
Densaýlyq saqtaý salasynda byltyr PCh-45, Keńaral aýyldarynda blokty-modýldik medısınalyq pýnktter turǵyzylǵan. Bıyl «Aýyldaǵy densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» ulttyq jobasy sheńberinde Qyzyltoǵan, Besqaınar, Jetijal, Qaratal aýyldarynda feldsherlik-akýsherlik pýnktterdiń qurylysy aıaqtaldy. Balpyq bı aýylynda blokti-modýldik jedel járdem medısınalyq stansasy jyl sońyna deıin qoldanysqa beriledi. Sondaı-aq Z.Tamshybaı aýylyndaǵy dárigerlik ambýlatorııa kúrdeli jóndeýden keıin paıdalanýǵa berildi. Oǵan qosa, sońǵy eki jylda Aqtekshe, 3.Tamshybaı, Alǵabas, Aınabulaq, Kóksý aýyldary men Kóksý aýdandyq ortalyq aýrýhanasyna 6 sanıtarlyq avtokólik satyp alyndy. Aýdandyq ortalyq aýrýhana jyl sońyna deıin kerekti jabdyqtarmen qamtamasyz etiledi.
Mádenıet, sport salalary da nazardan tys qalǵan emes. Jarlyózek aýyldyq mádenıet úıi salynyp jatyr, osy jyldyń jeltoqsan aıynda qoldanysqa beriledi. Sondaı-aq bıyl Musabek aýylynda blokti-modýldik klýb ornatylyp, Talapty aýyldyq mádenıet úıine aǵymdaǵy jóndeý jumysy júrgizildi.
– Aldaǵy ýaqytta da aýdannyń áleýmettik ınfraqurylymyn jaqsartý jumysy jalǵasyn taýyp, halyqtyń ómir súrý sapasyn arttyrýǵa arnalǵan naqty, júıeli sharalar júzege asyrylady, – dedi oblys ákimi Beıbit Isabaev.
Jalpy alǵanda, Kóksý aýdany búginde aýyl sharýashylyǵy men qaıta óńdeý salasyn damytý arqyly óńir ekonomıkasynyń jańa sapalyq deńgeıine kóterilip keledi. Qant zaýytynyń jańǵyrýy, sút, qus etin óndiretin jańa kásiporyndardyń iske qosylýy, ınvestısııa kóleminiń artýy – munyń bári Jetisý óńiriniń agrarlyq áleýetin kúsheıtip, turǵyndardyń turmys sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan naqty nátıjeler.
Jetisý oblysy
