Adam jany, kisi kóńili – názik qubylys. Jaratylys ıesiniń janyn qısynsyz sózben jaralaý – qıyn is emes. Aqıqatynda tán jarasyn emdeý ońaı bolǵanymen, jan jarasyna shıpa tabý qıyn ekenine eshkimniń talasy joq.
Mundaıda qudiretti poezııanyń tarmaqtarynan janymyzǵa jalaý, kóńilimizge demeý izdegendeı bolamyz. Qylyshtan ótkir, qyldan názik tili bar shaıyr jyry ádemi ánge aınalsa, sol án kóńil túkpirindegi túrli oıdyń túıinin tarqatýǵa sebepshi bolyp jatsa, bul degenińiz ózara úılesim tapqan saz ben sózdiń myqtylyǵy emeı nemene?
Aqıqatynda, keıde qısapsyz sózden góri áserli ánniń yrǵaǵy júrekke jyly tıedi. Astarynda tereń mán tunǵan týyndy kókeıimizde kilkip turǵan, alqymymyzǵa tyǵylǵan kóp sózdi az shýmaqpen, dál tarmaqpen jetkizgende, shynynda da, bir razylyq kúı boıyńdy kerneı túsedi. Jeńildep qalǵandaı bolasyń. Áıteýir tuńǵıyǵyna tarta túsetin sol bir ánniń ıirim-qaıyrymyna elitesiń. Sen úshin kompozıtordyń júregin jaryp shyqqan án sóılep turǵandaı bolady. О́nerdiń qudireti degenimiz de sol shyǵar.
Aıtýly aqyn Esenqul Jaqypbektiń qaı óleńi bolsyn qazaq oqyrmanyn beıjaı qaldyrmaıtyny daýsyz. Qara óleńniń tunyǵynan qanyp ishken aqynnyń sózine jazylǵan ánder de jurt júregine jetip jatatyny zańdylyq. Árıne, shynashaqtaı kezinde áıgili «Boztorǵaıymen» tutas halyqtyń súıispenshiligine bólengen Meırambek Bespaev sekildi birtýar talant sol ándi qalybyna salyp oryndaǵanda, ol týyndynyń baǵy tipti ashyla túsetindeı kórinetini taǵy bar. Esenqul Jaqypbektiń sózine jazylǵan Baǵlan Omarovtyń «Bir qýanyp» áni de jurttyń jadynda máńgi jańǵyryp turatyn týyndyǵa aınalǵanyna eshkimniń talasy joq.
«Kók shyqqanǵa bir qýanyp,
Shóp shyqqanǵa bir qýanyp,
О́mir ótti-aý zyrǵyp aǵyp, zyrǵyp aǵyp.
Qyzǵaldaqqa bir qýanyp,
Sarǵaldaqqa bir qýanyp,
О́mir ótti-aý zyrǵyp aǵyp, zyrǵyp aǵyp»,
dep bastalatyn ánniń bastapqy shýmaǵynyń ózi júrekke jyly tıetini, janyńdy tebirentetini, oıyńdy oıran etetini anyq.
Kóp ishinde qoqyraıyp júrgenmen, qoǵamda árbir adam shyn máninde jalǵyz ǵoı. Adam janyn jabyrqatqan sol jalǵyzdyqtyń tuńǵıyǵyna úńilý degenińiz áste ońaı bolmasa kerek. Ándi tyńdaı otyryp, ońasha oıdan qajyǵan kisiniń kóńilindegi sezim sherýinde beımálim bir dramanyń úni bar ma degen oı sanańdy shyrmaýyqtaı shyrmap alady. Bir anyǵy, avtordyń jan arpalysy, kóńil túkpirindegi mehnaty men ókinishi, bálkim biz bilmeıtin azaby ánniń qudireti men ánshiniń daýysy arqyly bizdiń de kóńilimizdi alasapyran qylatyny daýsyz.
Baıaý ánniń yrǵaǵynan tereń kúrsinistiń únin estigendeı sezimde bolatynyń anyq. Aralas oılar júrek tórindegi túrli paıymǵa toly dúnıeni qozǵaıdy, tolǵandyrmaı qoımaıdy. Tereńdigimen óziniń tuńǵıyǵyna tarta túsedi... О́tken shaqqa qaraılaý arqyly joǵaltqan kúnderdiń, saǵymǵa aınalǵan jastyq shaqtyń parqyn túsingendeı bolasyń. Boıyńdy kóz aldyńnan jylystap ótip jatqan kúnderge degen qımastyq sezim bılep alǵandaı...
«Kók aspannan bara jatyr,
ómirimniń juldyzy aǵyp,
Jetem degen arman jolym,
Bara jatyr jol da uzaryp,
Juldyz netken muńly jaryq, muńly jaryq.
Eski dospen kezdeskende
Esim shyǵyp shyn qýanyp.
О́mir ótti-aý zyrǵyp aǵyp, zyrǵyp aǵyp.
О́sem degen uldy baǵyp,
ketem degen qyzdy baǵyp,
О́mirimniń bara jatyr,
bara jatyr juldyzy aǵyp»,
degen bıografııalyq tarmaqtar da bárimizdiń basymyzdan ótip jatqan kúnder men jyldardyń kúntizbesin jasap turǵandaı kúı keshtiredi.
Rasynda da, jylystap ótip jatqan ómirdiń bir mıssııasy – ótken shaqty umytpaý. Bir qyzyǵy, baı-baǵlannyń da, kedeı-kepshiktiń de ómirinde esh ózgerissiz qalatyn álem – júrip ótken jol, saǵymǵa, saǵynyshqa toly jyldar. Ony eshkim de qaıtara almaıdy. Al ár adamnyń juldyzy, saǵaty soqqanda sónedi. Sodan da bolsa kerek, kez kelgen adam ótken shaǵyn aıryqsha saǵynyshpen eske alady.
Ár adamnyń taǵdyry – sheshimi joq jumbaq. Ár nársege, bar dúnıege qýana bilý de – baqyt. Synaptaı syrǵyǵan ýaqyt adam boıyndaǵy saǵynysh degen alapat sezimniń shyrpysyn tutatpaı tura almaıtyny aqıqat. Al Esenqul Jaqypbektiń óleńine jazylǵan «Bir qýanyp» áni – adam taǵdyrynyń san taraýyna sózben qoıylǵan eskertkish.
