Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
– Bıyl biz eston jazba tiliniń 500 jyldyǵyn atap ótýdemiz. Osy mańyzdy mereıtoı barysynda 2025 jyldy «Eston kitaby jyly» dep jarııaladyq. Jyl boıy ártúrli bastama arqyly kitap oqýdyń mańyzyn erekshelep kórsettik. Búgin biz osy Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq akademııalyq kitaphanasynda «Eston kitaby – 500» kórmesin jáne shaǵyn, biraq máni zor Eston ádebıetiniń buryshyn ashyp otyrǵanymyzǵa qýanyshtymyz. Qazaqstandy eston ádebıetimen tanystyrýǵa, sondaı-aq kitaptyń adamdardy baılanystyryp, halyqtardy tabystyratyn qýatyn atap ótýge tıistimin. Qazaqstan da, Estonııa da óz ádebıetiniń negizin baı aýyz ádebıetinen alatyny – kóńil aýdartatyn ortaq qasıet. Aıtys sekildi dástúrli halyq ánderi ádebıet pen jazba tildiń damýyna berik negiz boldy. Bir kezde baspa isiniń paıda bolýy álemdi túbegeıli ózgertken edi, búginde jasandy ıntellekt te sondaı aýqymdy ózgerister ákelip jatyr. Alaıda damý jolynda ótkenniń qundylyqtaryn saqtaý da mańyzdy. Búgin biz qazaq tiline aýdarylǵan eki eston kitabyn da alyp keldik. Osy úlken kitaphanadan olardy taýyp, qyzyǵýshylyqpen oqısyzdar dep úmittenemin. Estonııanyń jańa kitap buryshy dostyq pen qyzyqty oqıǵalarǵa toly bolsyn dep tileımin.
Eki eldiń baılanysy kitap pen ádebıet arqasynda odan ári nyǵaıa bersin, – dedi Estonııa Prezıdenti.
Budan soń sóz alǵan Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva eki eldiń mádenı baılanysynyń nyǵaıyp kele jatqanyn tilge tıek etti.
– Búgin biz Qazaqstan men Estonııa arasyndaǵy tereń rámizdik mánge ıe mańyzdy oqıǵanyń kýási bolyp otyrmyz. Barshańyzdy Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq akademııalyq kitaphanasynda Eston ádebıeti buryshynyń ashylýymen shyn júrekten quttyqtaımyn. Bul – sózdiń, rýhanııattyń kúshi arqyly elder men halyqtardy jaqyndastyratyn uzaq merzimdi ári mańyzdy bastamanyń bir bóligi. О́zderińiz tabaldyryǵyn attap otyrǵan Ulttyq akademııalyq kitaphanada eston ádebıeti men eston qalamgerleri týraly 100-den astam qundy basylym saqtalǵan. Olardyń qatarynda eston ádebıetiniń kórnekti ókilderi – Iýhan Smýýl, Paýl Kýýsberg, Iаan Kross syndy qalamgerlerdiń shyǵarmalary da bar.
Biz búgin Estonııanyń baı ádebı dástúrimen jaqynyraq tanysý múmkindigi týyp otyrǵanyna qýanyshtymyz. Bul dástúrdiń bastaýynda ulttyq epos «Kalevıpoegtiń» avtory, eston jazba mádenıetiniń negizin qalaýshylardyń biri – Frıdrıh Reıhold Kreısvald tur. Shyǵarma eston halqynyń oıanýy men mádenı qaıta jańǵyrýynyń rámizine aınaldy. О́z kezeginde qazaq ádebıetiniń injý-marjandary da eston tiline aýdarylyp, eston oqyrmandaryna jol tartty. Atap aıtqanda, Abaı Qunanbaıuly, Ybyraı Altynsarın, Maǵjan Jumabaevtyń shyǵarmalarymen qatar, Muhtar Áýezov, Ǵabıden Mustafın, Oljas Súleımenov, Muqaǵalı Maqataev jáne basqa da qazaq qalamgerleriniń týyndylary eston tiline tárjimelenip, qos halyqtyń rýhanı jaqyndasýyna dáneker boldy. Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi atynan resmı saparmen qazaq eline at basyn tiregen, osyndaı keleli jobanyń iske asýyna qoldaý bildirgen Estonııa Respýblıkasynyń Prezıdenti, joǵary mártebeli Alar Karıs myrzaǵa, sondaı-aq kitap arqyly mádenı birlikti nasıhattap júrgen barsha áriptesterge shynaıy alǵysymdy bildiremin, – dedi mınıstr.
Qos taraptyń lebizinen soń arnaıy lenta qıylyp, Eston kitabynyń 500 jyldyǵyna arnalǵan kórme men Eston ádebıeti buryshynyń ashylýy ótti. Qonaqtar kórmeden jańa kitaptar men mádenı qazynany tamashalady. Sonymen qatar Estonııadan arnaıy kelgen qonaqtar bolashaqta qos eldiń rýhanı dostyǵy budan da bıikke órleıtinine senim bildirdi.
