Ulttyq bank tóraǵasy Tımýr Súleımenov jahandyq ekonomıkalyq júıeniń bir bóligi retinde jańa ózgeristerge beıimdelýimiz qajet ekenine toqtalyp, qarjy naryǵyndaǵy jaǵdaıdy sholyp ótti. Bıylǵy basty taqyryp ınflıasııa ekenin aıtqan baıandamashy onyń óte joǵary deńgeıde ekenin jasyrmady.
– Bul shynymen de basty másele. Bir jaǵynan, ınflıasııany týdyratyn kóptegen syrtqy faktorlar bizdiń baqylaýymyzdan tys. Ekinshi jaǵynan, keıbir faktorlar ózimizdiń qabyldaǵan sheshimderge baılanysty. Osy sheshimderdi dál qazir qabyldaý qajet boldy, – deıdi T.Súleımenov.
Bas bank tóraǵasynyń aıtýynsha, joǵary ınflıasııaǵa syrtqy jáne ishki faktorlar yqpal etip otyr. Keıingi jyldary Ulttyq qordan kóp aqsha alynǵany da onyń nazarynan tys qalǵan joq. T.Súleımenov osy rette salyq-bıýdjet saıasaty ınflıasııanyń tómendeýine yqpal etedi dep úmittenetinin jetkizdi.
– Elimizdiń bıýdjet tapshylyǵy 2,5-2,7%-dan 0,9%-ǵa deıin qysqaryp, al Ulttyq qordan kepildendirilgen transfert 5,5 trln teńgeden 2,8 trln teńgege azaıýǵa tıis. Bul – fıskaldyq turaqtylyqty arttyrýǵa baǵyttalǵan negizgi ózgerister, – dep atap ótti ol.
Sodan keıingi biz jaýabyn kútken ekinshi másele – nesıe paıyzy edi. Apta basynda ǵana Májiliste tutyný kredıtteri boıynsha shekti jyldyq tıimdi mólsherlemeni 46%-dan 40%-ǵa deıin tómendetý qajettigin qarastyratynyn málimdegen Ulttyq bank basshysy qarjygerlerdiń kongresinde tutyný kredıtteri boıynsha mólsherlemelerdi tómendetý týraly sońǵy sheshim áli qabyldanbaǵanyn aıtty.
T.Súleımenovtiń aıtýynsha, orta jáne uzaqmerzimdi kezeńde aqsha-kredıt saıasaty beıtarap sıpatqa ıe bolýǵa tıis. Iаǵnı ol ekonomıkalyq ósimge de, ony tejeýge de tikeleı baǵyttalmaıdy, basty maqsat – makroekonomıkalyq turaqtylyqty saqtaý. Bul turǵyda ınflıasııany tómendetý negizgi basymdyq bolyp qala bermek.
HIII kongreste sarapshylar qarjy dıplomatııasynyń zańdylyǵyn barynsha saqtaýǵa tyryssa da bir-birimen qaıshylasqan pikirler syrt kózge anyq baıqalyp turdy. Ulttyq bank basshysy Tımýr Súleımenov munaı-hımııa, gaz-hımııa, polıetılen sııaqty júıeli salalarda memlekettik kredıt berý qajet ekenin, onda otandyq ónimniń kórshiles memlekettermen tabysty básekelestigi úshin mıllıardtaǵan dollar qajet ekenin atap ótti. Bul rette Ulttyq bank basshysy memlekettiń aralasýyn shekteý jáne jeke ınvestorlar bıýdjettik qoldaýsyz jumys isteı alatyn naryqty almastyrmaý qajettigin atap ótti. Ol jobalardy irikteýdiń ashyq krıterıılerin, sondaı-aq jeke kapıtaldyń qatysýymen sındıkattalǵan nesıeleýdi jaqtady.
«Halyq bankiniń» basshysy Úmit Shaıahmetova is-sharada memlekettik nesıelendirýdiń ósý qarqyny jeke sektordy banktik nesıelendirýdiń ósýinen eki ese asyp túsetinin atap ótti. Onyń aıtýynsha, kvazımemlekettik kompanııalar kommersııalyq nesıelendirýge shyǵyp, memlekettik qarajattyń arqasynda tómen mólsherlemeler usyný múmkindigi esebinen básekeles emes jaǵdaılar jasaıdy. Ú.Shaıahmetovanyń esepteýinshe, nátıjesinde kvazımemlekettik kompanııalardyń syrtqy jáne ishki qaryzy 25 mlrd dollarǵa jetken.
Reseı Ortalyq bankiniń tóraǵasy Elvıra Nabıýllına forýmnyń plenarly sessııasynda ortalyq bankterdiń ınflıasııamen kúrestegi qatelikteri týraly baıandady. Onyń aıtýynsha, ótken jyly óz eli de biraz kemshilik jiberip alǵan.
– Eger suranys pen usynys tepe-teńsizdikte turǵan sátke jol berse, ınflıasııa jyldamdatylýy múmkin. Sondyqtan Ortalyq bank osyndaı jaǵdaıda áreket etýge mindetti, – dedi ol.
Sonymen qatar E.Nabıýllına keıingi jyldardaǵy ınvestısııalyq qurylymnyń ózgerýi, atap aıtqanda, avtomattandyrý, ónimdiliktiń ósýi áleýetti ósý qarqynyn arttyrýǵa múmkindik beretinin atap ótti.«Biz buryn uzaqmerzimdi ósimdi 1,5-2% dep baǵalaǵan edik, biraq qazir ony arttyrýy múmkin ınvestısııalardyń qýatty kólemin kórip otyrmyz. Bizdiń mindetimiz – úkimetpen birge ósimniń teńgerimdi qarqynyn, makroornyqtylyqty jáne tómen ınflıasııany qamtamasyz etý», deıdi ol.
Almaty
