Taǵzym • 21 Jeltoqsan, 2025

Qosh, ult óneriniń qara nary!

0 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

О́ldi deýge syıa ma? Qazaq sahnasynyń abyzy, KSRO men Qazaqstannyń halyq ártisi, Eńbek Eri, Memlekettik syılyq­tyń laýreaty, kórnekti teatr jáne kıno akteri, professor – Asanáli Áshimuly ómirden ótti. О́nerdiń alyp báıteregi qulady. Ol sahna men ekranda tek ról oınaǵan joq, ulttyń minezin, dáýirdiń rýhyn, adam janynyń tereńin sóıletti. Qazaq teatry men kınosynyń altyn qoryna engen san alýan róli arqyly ulttyq akterlik ónerdiń ólshe­min qalyptastyrdy.

Qosh, ult óneriniń qara nary!

Sahna mádenıetin, kásibı jaýapkershilikti, kórkemdik tazalyqty bıik deńgeıge kó­terip qana qoımaı, akter ma­mandyǵynyń kıeli ekendigin óz ómirimen dáleldegen jan. Ártis somdaǵan ár ról – ýaqyttyń aınasy, halyq taǵdyrynyń kórkem shejiresi. О́ner ıesi sahnaǵa shyqqan sátten bastap kórermen úshin jaı ǵana keıipker emes, ulttyń minez-bolmysyn, arman-muratyn arqalaǵan tulǵaǵa aınalatyn. Ár beınesi – tarıh, ár sózi – akterlik mektep, ár qadamy – ónerge adaldyqtyń úlgisi.

60-jyldardyń basynda qazaq teatr men kıno ónerine naǵyz janartaý bolyp kelgen talantty ártis kóp uzamaı shyn máninde sahnadaǵy qubylysqa aınaldy. M.Áýezovtiń «Abaı» tragedııasyndaǵy Aıdar beı­nesimen «tusaýy kesilgen» jas Asanáliniń sahnadaǵy seriktesteri shetinen óner alyptary edi. Al ustazy – ataqty Asqar Toqpanov pen rejıssýra reformatory Ázirbaıjan Mámbetov boldy. Sol uly býyn­nyń batasyn alyp, qoldaýyn kórgen akter óner jolyn bıik jaýapkershilikpen bas­tady.

Akterlik ónerdiń kórkemdik deńgeıin bıiktetken Asanáli Áshimov ult klassıkteri drama­týrgııasyndaǵy keıipkerler ar­qyly ult muraty men halyq taǵ­dyryn ómirsheń bol­mysymen órnekteı bildi. Son­dyq­tan da Kebek, Qodar, Jarasbaı, Aıshýaq, Syrym batyr, Amangeldi, Elaman sekildi sahnalyq beıneler galereıasy – qazaq teatrynyń baǵa jetpes qazynasy.

Al kınodaǵy Bekejan beı­nesi – ult óneri hrestomatııa­syna aınalǵan máńgilik obraz. Asanáli Áshimov Bekejan taǵdyry arqyly ulttyq minez­diń kúrdeliligin, tragedııasyn, asqaqtyǵyn halyq júregine shynaıy jetkize bildi. Sháken Aımanovtyń «Atamannyń aqy­ry» fılminen bastalyp, «Transsibir ekspresi», «Bulǵar dalasynan esken jyly jel», «Siz kimsiz, Ka myrza?», «Arýaq» týyndylaryna jalǵasqan beı­neleri – kınodaǵy óz aldyna jańa bir beles, kórkemdik deńgeı qalyptastyrǵan qaıtalanbas rólder.

Asanáli Áshimovtiń sýret­kerlik bolmysynyń taǵy bir bıik qyry – rejıssýrasy men ustazdyǵy. Teatr pedagogıkasynda qaıtalanbas úni, ózindik mashyǵy, aıshyǵy men órnegi qalyptasty. Abyz akter jas ónerpazdarǵa baǵyt-baǵdar berip, rýhanı sabaqtastyqtyń saqtalýyna zor eńbek sińirdi. О́nerdiń jaýapkershiligin, sah­nanyń kıesin shákirtteriniń júregine sińire bildi. Shákirtteri úshin ol tek tálimger ǵana emes, ónerdegi ar-ojdannyń, azamattyq bıiktiktiń úlgisi boldy. Teatrdyń kórkemdik baǵyt-baǵdaryn aı­qyndap, ulttyq sahnanyń bedelin bıiktetti.

Ol halyqtyń jadynda, kórer­menniń júreginde, sahna tórinde máńgilikke qaldy. Onyń amanaty – ónerge adaldyq, ultqa qyzmet etý, rýhty saqtaý – ónege bolyp qala beredi. Qosh bolyńyz, ult óneriniń qara nary!

 

«Qazaq gazetteriniń» qalamgerleri