Spýtnıktik qondyrǵylar arqyly mamandar janýarlardyń qozǵalysyn, kúndelikti tynys-tirshiligi týraly málimetterdi jınaqtaıdy. Kóshi-qonyn zertteýge, qaýip-qaterge uryndyrmaýǵa qarǵybaýdyń septigi mol deıdi zertteýshiler. Ilbiske qarǵybaý taǵý sharasy ulttyq parktiń qyzmetkerleri, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrliginiń Ǵylym komıteti jáne Zoologııa ınstıtýtynyń jetekshi mamandarynyń tyǵyz yntymaqtastyǵy nátıjesinde júzege asyryldy. Mamandardyń dereginshe, bul jolǵy ilbis buǵan deıin GPS baılanǵan túz taǵylarynyń ishindegi eń irisi.
Elimizde qar barysyn zertteý qarqyndy júrgizilip keledi. Jabaıy ań Azııa qurlyǵyndaǵy zeńgir taýlardyń kıesi ǵana emes, tabıǵı muranyń sımvoly ispetti. Dalanyń erkin tirshilik ıesin aýlaýǵa qatań tyıym salynǵan, 1978 jyldan «Qyzyl kitapqa» engizilgen. Elimiz halyqaralyq agenttiktermen, úkimettik emes sektormen, azamattyq qoǵamdastyqpen birlese klımattyq ózgeristerge beıimdelý sharalaryn engizý, bıoártúrlilikti saqtaý men ekojúıelerdi ornyqty basqarý baǵytynda birqatar mańyzdy sharany júıeli júzege asyryp jatyr. 2021 jyldan beri Birikken Ulttar Uıymynyń damý baǵdarlamasy aıasynda Jahandyq ekologııalyq qordyń qoldaýymen spýtnıktik telemetrııa qoldanylyp keledi.
Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar vıse-mınıstri Nurken Shárbıev ilbis meken etetin aýmaqtarda jalpy aýdany 3,6 mln gektarǵa jetetin erekshe qorǵaýdaǵy tabıǵı aımaqtar qurylǵanyn málim etti. Aıryqsha qorǵalatyn ańnyń alańsyz ósip-ónýine Ile-Alataýy memlekettik ulttyq tabıǵı parki, Kólsaı kólderi, Altyn-Emel, Saıram-О́gem, Jońǵar Alataýy, Sharyn, Tarbaǵataı, Katonqaraǵaı, Qarataý men Batys Altaı memlekettik qoryqtary taptyrmas meken sanalady.
Vıse-mınıstr qar ilbistiń mekendeý aýmaǵynyń shamamen 70%-y erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaq mártebesine ıe ekenin jetkizdi. Olardyń sanyn qalpyna keltirý maqsatynda keshendi is-sharalar júzege asyrylyp, 11 qar barysyna spýtnıktik qońyraý taǵyldy. Alynǵan derek negizinde erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar jelisin jetildirý josparlanyp otyr. Qar barysyn qorǵap, monıtorıng júrgizý baǵytynda júzege asyrylǵan keshendi is-sharalar nátıjesinde 90-jyldary sany júzge de jetpeıtin ilbis búginde 189 basqa kóbeıgen.
Jalpy, álemde 4 myńǵa jýyq qana ilbis bar eken. Elimizde tabıǵat qorǵaý mekemeleri – ulttyq parkter men qoryqtardy qurýdyń nátıjesinde, sonymen qatar olardyń aýmaǵyn keńeıtý is-sharalarynyń arqasynda jabaıy ań popýlıasııasynyń oń dınamıkasy baıqalady.
2013 jyldan beri 23 qazan ilbistiń halyqaralyq kúni retinde atalyp ótedi. Dúnıejúzilik jabaıy tabıǵat qory (WWF) ańnyń sırek kezdesetin túrine tónetin qaýip-qaterge qoǵam nazaryn aýdaryp, halyqaralyq yntymaqtastyqty nyǵaıtý maqsatynda belgilengen kúni túrli is-shara uıymdastyrylady.
