Sýret: olympic.kz
– Keıingi 20 jylda Italııa qysqy Olımpııa oıyndaryn ekinshi márte ótkizgeli otyr. Elimizden attanǵan sportshylardyń arasynda qalyń jankúıer short-trekshilerden de zor úmit, eren áleýet kútedi.
– Ulttyq qurama músheleriniń daıyndyǵy oıdaǵydaı ótti. Oqý-jattyǵý jıyny, álem kýboginiń kezeńderi, basqa da álemdik dodalarǵa túsip, sheberlikterin shyńdady. Andaǵaılap alǵa shyǵyp ketkenim jaramas, halqymyz «aryq aıtyp, semiz shyq» deıdi. Bárimizdiń de kútetinimiz – Olımpıada medali. Sportshylar el mereıin ústem etý jolynda aıanyp qalmaıdy. Álem kýboginiń kezeńderinen keıin short-trekten ulttyq qurama músheleri ózderiniń kem tusyn tanyp, áli de bir qaınaýy kem jattyǵýdy pisire túsý maqsatynda baryn salyp ázirlendi. Italııaǵa attanar aldynda Nıderland elinde birlesken jattyǵý jıynyn ótkizip, tájirıbe almasty. Abzal Ájiǵalıev pen Denıs Nıkısha, Olga Tıhonova men Iаna Han bastaǵan qyz-jigitterden zor úmit kútemiz. Ásirese 500 metrge, sonymen qatar aralas estafetalyq saıysta mereıimiz ústem bolady dep senemiz. Abzal men Denıstiń bul tórtinshi Olımpıadasy. Abzal jaraqatyn emdep, edáýir úzilisten keıin qatarǵa qaıta qosyldy. Kezekti jastarǵa berý qajet ekenin jete túısinedi. Sondyqtan Italııaǵa esik-tór kórý maqsatynda emes, medal alý muratymen bara jatyr dep oılaımyn. Denıstiń de áleýeti artyp, sharbolattaı shyńdalyp keledi. Ekeýi de ushqyr, ábjil qımyldaıdy. Iаna da samdaǵaı, Olganyń ushqyrlyǵyn kúsheıtý baǵytynda arnaıy jattyǵý da júrgizdik. Qyzdarymyzdyń da tájirıbesi kem soqpaıdy, sebebi buǵan deıin de qysqy Olımpıadanyń dýyna qosylyp, aýrasyn sezindi. Qalyń jankúıer zor senim artyp otyrǵanda ony aqtaýǵa baryn salady dep úmittenemin. Olımpıadanyń dańqy da, daqpyrty da, báıgesi de ózgeshe. Bul – álem chempıonaty, álem kýbogi, jahandyq týrnır emes. Tórt jylda bir aınalyp soǵatyn alaman. Sondyqtan sportshylaryn baptap ákelgen árbir el medaldan dámeli, qanjyǵamyzdy maılap qaıtsaq dep taqym qysyp otyr. Ázirlikti kúsheıtý baǵytynda mınıstrlik tarapynan barlyq qoldaý kórsetildi. Tipti sportshylardyń kúndelikti as-sýyn qadaǵalap, mólsherimen usynatyn mamandy da shaqyrtyp kómegine júgindik. Bolgarııadan Emıl Trıfonov degen maman keldi. Ol eki birdeı qysqy Olımpıada dodasynda antı dopıngtik komıssııanyń quramynda boldy. Sportshylarǵa qandaı dári, dárýmen berý qajet ekenin jete biledi. Qajetti qural-jabdyqtarmen de qamtyldy. Endi tek baryn salyp, báıgeli bolýlary kerek.
– Táýelsiz memleket retinde qysqy Olıpıada dodasyna 1994 jyldan beri turaqty qatysyp kelemiz. Short-trekshilerimiz de dodaǵa kirgenimen júldeniń jalynan ustaı alar emes...
– Osydan 32 jyl buryn Norvegııanyń Lıllehammer qalasynda ótken alamanda short-trekten elimizdiń senimin Elena Sınısına arqalap shyǵyp, 32 sportshynyń arasynda 31-oryndy mise tutty. 2010 jyly Vankýver qysqy Olımpıadasynda (Kanada) Aıdar Bekjanov 32 sportshymen synǵa túsip, 29-satyǵa turaqtady. 2014 jyly Sochı qysqy Olımpıadasynda (Reseı) júldege synyq súıem jetpeı 5-oryn buıyrdy. 2018 jyly Ońtústik Koreıanyń Phenchhan qalasynda ótken dodada estafetalyq saıysta 6-orynnan kórindi. 2022 jyly Qytaıda ótken alamanda Abzal Ájiǵalıev jekeleı synda 4-orynǵa taban tirese, komandalyq saıysta 5-oryn ıelendi. Jyl ozǵan saıyn sańlaqtar shyńdalyp, tájirıbesi tolysyp keledi. «Bizdiń aýylda da toı bolar» degendeı, sportshylarymyzdyń keýdesinde de medal jarqyrap turar sátke kýá bolsaq dep armandaımyn.
– Biz de sol sátti kórýge tileýlespiz. Jaqynda Qytaıda ótken halyqaralyq týrnırge shákirtterińizdi qosyp, júldeli oraldyńyz. Bul qandaı doda?
– Jasóspirimder men jastardyń arasynda uıymdastyrylatyn týrnır. Toǵyz memleketten short-trekshiler dodaǵa túsip, órenderimiz 2 kúmis, 2 qola medal enshiledi. Qytaı quramasynyń bapkerlerimen erteden tanyspyn, esendik surasyp turamyz. Osy eldiń mamandarymen tize qosyp jasóspirimder quramalaryn birge baptap oqý-jattyǵý jıynyn ótkizsek degen baılam jasadyq. О́ıtkeni ulttyq quramanyń ornyn basatyn keıingi tolqynnyń tájirıbesi kemshin soǵyp tur. Tek bizde ǵana emes, olarda da osy kep. Jastar sapynan eresekter quramasyna qabyldanǵan sportshy birden aıtýly alamanǵa qosylǵandaı abdyrap, júreksinip qalady. Sebebi áli de bir qaınaýy kem. Osy olqylyqty bútindeý maqsatynda ulttyq quramaǵa rezerv daıarlaýdy da kúsheıtken abzal. Qytaıǵa osy sharýany da shegelep qaıtý maqsatymen bardym.
– Izbasarlar ázirleýde ishki básekelestik te bolýy tıis emes pe?
– Árıne, qatań súzgi, san salaly suryptaýdan ótkende ǵana has talant qara úzip shyǵady. Halqynyń sany mıllıardtan asatyn Qytaıda short-trekten básekelestik anaý aıtqandaı joǵary emes. Ońtústik Koreıada bul sport túrine aıryqsha kóńil bóledi. Olardyń da shákirtterin qalaı baýlıtynyn kórdim, júregimnen ótkizip qabyldaı almadym. Bizge jat sekildi.
– Nege?
– Olar el ishinde irikteý ótkizip, 100 balany suryptap shyǵarady. «Súıegi meniki, eti seniki» dep ata-anasy jattyǵýǵa jibergen balany ábden «ıi qanǵansha» baptaıdy. Osy júz balanyń ishinen tek 10 sańlaqty ǵana quramaǵa qabyldaıdy. Jahandyq dodaǵa qatysyp júrgen tórt sportshynyń ornyna ózge tórteýin shyǵarsa da dál sondaı mejeden kórinedi. Ata-ana tańǵy tórtte balasyn short-trek keshenine ertip ákelip jattyǵý aıaqtalǵansha kútedi. Tańǵy asymen sol jerde aýqattandyryp mektepke alyp ketedi. Kárister balalaryn sporttyq úıirmege aqyly negizde qosady. Iаǵnı balasynyń aı saıynǵy jattyǵýǵa jumsalatyn qarajatyn ózi tóleıdi. Mundaı tásil bizge kelmeıdi. Sondyqtan Qytaı bapkerlerimen tize qosyp jastardy shyńdaýdy qolǵa alýdaǵy maqsatymyz – keıingi tolqynnyń da tegeýrin tanytýyna septesý.
– Jas býynǵa da erekshe kóńil bólinýi kerek dep oryndy másele kóterdińiz. Keıingi jyldar bederinde qysqy sportty damytý baǵytynda arnaıy keshender de ashylyp jatyr. О́renderdiń qyzyǵýshylyǵy qalaı?
– Balasyn qysqy sportqa bergisi keletin ata-analardyń da shoǵyry qalyńdap keledi. Muz saraılary, sport keshenderi salynǵany, ashylǵany jaqsy-aq. Degenmen standartqa saı boı kóterse deısiń. Keıbiri buqaralyq syrǵanaýǵa arnalǵan, ondaı keshende kásibı sportshyny shyńdaý qıynǵa soǵady. Muz aıdynyn kútip qaraýdyń ózi jeńil sharýa emes. Keshenniń ishinde sportshynyń fızıkalyq áleýetin arttyratyn jattyǵý zaly bolýy kerek, júgirý jolaǵy qarastyrylýǵa tıis. Astanadaǵy «Alaý» muz saraıyn salarda Halyqaralyq konkı odaǵynyń mamandary kelip jobamen tanysyp, oń baǵasyn berdi. Búginde kez kelgen álemdik saıystardy ótkizýge saqadaı-saı ázir tur. Qytaıǵa barǵanda kórgenimdi aıtaıyn. Eldiń muz saraıynda jattyǵý jıynyn ótkizdik. Bizden keıin aıdynǵa mánerlep syrǵanaýshylar shyqty. Sol sátte keshenniń tóbesinen tómenge, aıdynǵa deıin arnaıy qurylǵymen esik pen tórdeı aınany túsirdi. Sportshylar aınaǵa qarap ázirlik ótkeredi. Keshen sportshynyń jattyǵý jasaýyna árdaıym qolaıly bolýy kerek. Bizge de ulttyq qurama sportshylarynyń ornyn basar jastardy daıarlaý jolynda osyndaı zamanaýı sport keshenderi salynýǵa tıis. Qazaq jastarynyń da qysqy sporttan alar enshisi mol ekenin áıgileıtin talanttar shyǵaryna senemin.
–Ýaqyt taýyp suhbattasqanyńyzǵa alǵys aıtamyz, sańlaqtarymyzǵa sáttilik tileımiz!
Áńgimelesken –
Qýanysh NURDANBEKULY,
«Egemen Qazaqstan»
