Medbıkeniń kóz jasy
... Endi bir sát júzi meıirimge toly áziz anasy Vaselısa Grıgorevna eles berdi. Taramys qolymen solqyldap, zeńip alyp jatqan shańdýly basyn súıep turyp: «Ulym, endi bekem bol. Jan jarań jazylar. Shydaǵaısyń. Aq sútimdi aqtadyń, ulym. Shydap baqqaısyń», dep sybyrlap qana til qatqandaı boldy.
Aıqush-uıqysh etip tańylǵan dáke arasynan kózin syǵyraıtyp ashyp edi, aq sary medsestra qyz bilegin qaıta tańyp jatyr eken. «Ákem-aý, kóz janary shyqtanǵan ba, qalaı? Jylaǵannan saý ma ózi? Álde buǵan solaı kórinip jatyr ma? Ol jaǵy beımálim.
О́zimen ózi taǵy da ońasha qaldy. Kezgeni eles, qııal... Sonaý qııandaǵy Syr ólkesindegi buǵan deıin sert berisip, ýaǵdalasqan bolashaq jarymen dıdarlasady. Suhbat qurady. Ol bolsa ádep saqtap, sybyrlap qana «Saǵyndym ǵoı ózińdi, Volodıa», dep qol sozady buǵan. Aıaýlym, sál shyda, sabyr et. Jeńispen oralatyn da shaq alys emes. Sum soǵys qashanǵy bizdiń peshenemizge jazyla bermekshi. Bizder de baqytty turmys quryp, shat ómir súrýge tıispiz ǵoı», dep kezinde oǵan joldaǵan hat joldaryn oısha taǵy da qaıtalap ótti. Izinshe taǵy da talyqsyp ketti.
Tili tańdaıyna jabysyp, kenezesi keýip barady eken. «Sý, sý berińizdershi», deýge ǵana ál-dármeni jetti.
– Shydańyz, batyrym! Sizge dál qazir sý ishýge bolmaıdy, – degen tań aldynan beri janynan úıirilip shyǵa almaı júrgen egde tartqan uzyn tura dárigerdiń jaýabyn estidi. Ile dáliz jaqtan shań-shuń etken daýys shyqty. Jartylaı ashylǵan esikke jalt burylǵan dáriger suq saýsaǵymen ernin basty da, basa-kóktep ishke engisi kelgen áskerı adamǵa: «Tıshe!», dedi.
–Dáriger, keshirińiz. Jaýyngerimniń eń bolmaǵanda dıdaryn kórsem deımin, – dep ol aıaǵynyń ushymen bir-eki basyp alǵa jyljydy. Jańylmasa, myna daýys súıikti kombatynyń daýysy ǵoı.
– Senemisiz. О́te álsiz jatyr. Mazasyzdanatyn boldy. Bálkim, keıin bir soǵarsyz.
– О́tinemin sizden, doktor. Bir mınýt bolsa da janynda turaıynshy. Jaǵdaıy qalaı óziniń?
– Qan kóp ketken. Tańym bar. Netken tózimdi jan. О́n boıynyń oq tımegen jeri bolsaıshy. Alapat sońǵy eki soǵysta da qanshama jaralylardy kórdim. Al dál mundaı jany siri adamdy jolyqtyrýym osy. Qan quıyp jatyrmyz. Bar ónerimdi, árıne, salamyn. Tek kesh bolmasa netti dep qorqamyn.., – dep sóziniń aıaǵyn jutyp qoıdy.
Volodıa boıyndaǵy sońǵy kúshin jınady. Jańylyspapty. Kombattyń dál ózi eken. Urys dalasynan salyp uryp, týra gospıtaldan shyqqany ańǵarylyp-aq tur. Ol munyń tańýly oń qolyn asqan bir eppen alyp turyp: «Jaýyngerim, er ekensiń. Seni týyp, tárbıelegen anańa rızamyn. Rahmet, baýyrym! Saýyǵýyńa tilektespin», – dep qımastyq sezimmen kelgen izimen keri qaraı shyǵyp bara jatty.
Arada jarty saǵattaı ýaqyt ótken soń jaraly jatqan bólmeden aq sary medbıke betin basyp, kemseńdep shyqty. Eki ıyǵy selkildegen boıy dálizdiń tórindegi aǵash oryndyqqa sylq etip otyra ketti. Manadan beri ólim men ómir aıqasyp jatqan bólmeden kóz almaı turǵan bir top jaraly soldat pen serjant osharylyp qaldy. Medbıke qyz bolsa óksip-óksip, sosyn solqyldap turyp jylady-aı deısiń. Onyń jylaǵanyn estigenderdiń boılary titirkenip, tońazyp sala berdi. Turǵan-turǵan jerlerinde miz baqpaı qaldy. Bas kıim kıgenderi bastarynan pılotkalaryn qoldaryna alyp, syǵymdap qysa berdi.
Bul 1944 jyldyń 10 qazany edi.
Sheginis nemese túıin
Qaharyna mingen Keńes Armııasy jaýdyń tabanyn saıǵa tıgizbeı, qýa otyryp, Shyǵys Prýssııanyń shekarasyna taıanyp, az-kem tynys alǵan sáti edi. Al fashıster bolsa, Gradnık selosyna kire beris aýyzda jer bederiniń qolaılylyǵyn paıdalanyp, myqty bekinis jasap aldy. Júrer jol jalǵyz-aq. Tóńirek bolsa mı batpaq. Jaraly jaý jalanyp-aq tur.
Endi senderdiń aıaqtaryńa bir tusaý salsaq, osy jerde salarmyz. Myqty ekenderińdi kóreıik. Sender túgil osy tustan ushqan qus, jorǵalaǵan ań óte alar ma eken?! – dep doń-aıbat tanytyp, sus kórsetkendeı. Alǵa qaraı jyljıtyn joldyń ózin tikenek symmen oraı-oraı, aıqush-uıqysh qorshalady. Alańdy túgel mınalap, ózderinshe tas qamal jasaǵan syńaıy bar.
Sol kúni tańerteńgisin gvardııa serjanty Vladımır Schastnıkovti batalon komandıri ózine shuǵyl shaqyrtyp aldy. Ol Vladımır basqaratyn saperler bólimshesine aldaǵy túndegi tapsyrylǵaly turǵan jaýyngerlik tapsyrmanyń mańyzdylyǵyna toqtaldy. «Toqeterin aıtsaq, erteńgi josparlanyp otyrǵan shabýyldyń barlyq aýyrtpalyǵy senderdiń moıyndaryńda. Operasııanyń taǵdyryn sheshetinder de sender», – dedi. «Joldas komandır! Buıryq oryndalady», – dep qysqa jaýap qaıtardy ol. – Ketýge ruqsat etińiz».
Sóıtti de Vladımır bólimshe jaýyngerlerin jınap alyp, ózderine berilgen tapsyrmamen tanystyryp ótti. Al jaýyngerler bolsa, «Gvardııalyq namysty qoldan bermeımiz», –dep biraýyzdan jaýap qaıtarǵan edi.
Bul 1944 jyldyń 9 qazany bolatyn.
Sarqyt DÁRKEMBAEVA.
