Keshe Elbasy Nursultan Nazarbaev Ońtústik Qazaqstan oblysyndaǵy jumys saparynda kókónis óndirýmen aınalysatyn «Adelıa» sharýa qojalyǵyna arnaıy keldi.
Ordabasy aýdanynyń Badam eldi mekeninde ornalasqan bul jylyjaı kesheni 2011 jyly qurylyp, bastapqyda 5 gektar alqapta óziniń jumysyn bastaǵan edi. 2014 jyly «QazAgroQarjy» AQ-y arqyly 2200 mln. teńge kóleminde qarjy alyp, údemeli-ındýstrııaly ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda sharýashylyq basshylary jylyjaı kólemin qosymsha 11 gektarǵa ulǵaıtty. Qazir elimizdegi eń iri kókónis kesheniniń biri bolyp otyrǵan bul sharýashylyq fransııalyq «Richel» kompanııasynyń qondyrǵylarymen jabdyqtalǵan. Munda jylyna 8,5 myń tonna ónim alynyp, 160 adam jumyspen qamtylyp otyr. Sondaı-aq sharýashylyqta 72 gektar alqapqa tamshylatyp sýarý ádisimen ıntensıvti 14 myń túp alma sorttary jáne 6 myń túp alqory egilgen. Olar da qazir jaqsy ónim berýde.
Zamanaýı qondyrǵylarmen jabdyqtalyp, maqtaýly memleketterdiń jylyjaılarymen básekege túsýge qabiletti keshendi Elbasyna oblys ákimi Asqar Myrzahmetov qysqasha tanystyryp ótip, áńgime barysynda óńirdegi aýyl sharýashylyǵy jaǵdaıyn baıandap berdi. Memleket basshysy óz kezeginde osy sharýashylyqta oblystaǵy shaǵyn jáne orta kásippen aınalysyp, tabysqa jetip júrgen kásipkerlermen pikirlesti.
Olardyń Elbasyna aıtary kóp edi. О́tken jyly 325 mlrd. teńgege aýyl sharýashylyǵy ónimi óndirilse, ol osy adamdardyń mańdaı teriniń óteýi. Máselen, «Qaıyp ata» seriktestiginiń basshysy S.Ertaev áý basta iri qara bordaqylaıtyn sharýashylyq ashqanda fermany 80 bas ógizden bastaǵan. Búginde memlekettik qoldaý arqyly 3 000 bas iri qara bordaqylaıtyn jaǵdaıǵa jetti. Byltyr О́zbekstanǵa 100 tonna et eksporttaǵan. Sharýashylyq basshysynyń endigi mejesi – Reseı naryǵyna kirý. Qoldan kelmeıtin is deýge bolmaıdy, bir kúnde eki otar qoıdy túski tamaq ashanalarynyń qajetine jaratyp jiberetin Máskeýdiń úlken kásiporyn basshylary Ońtústik Qazaqstandaǵy osy jerge de kelip, birge jumys jasaımyz dep ýaǵdalasyp ketken.
Júzdesý barysynda oblystyq máslıhattyń depýtaty, belgili kásipker Á.Dosbolov, «Saryaǵash jer syıy» JShS dırektory T.Shyńtasov, «Amangeldi» korporasııasynyń prezıdenti N.Quralov sóz alyp, sharýalarǵa memleket tarapynan bólinip jatqan kómekke rızashylyqtaryn bildirdi.
– Men jemis-jıdek ósiretin fermerlik qojalyqtyń jetekshisimin. Biz Maqtaaral aýdanynda buryn ol óńirde bolmaǵan 300 gektarǵa iri óndiristik baý jobasyn iske asyryp otyrmyz. Munda tolyǵymen ıtalııalyq ıntensıvti tehnologııalar ákelip ornalastyryldy. Bul joba tikeleı О́zińizdiń bergen baǵytyńyzben iske asyp otyr. Osydan 8 jyl buryn Siz bastaǵan bir top qazaqstandyq kásipkerlermen birge Gollandııada ótken bıznes forýmǵa qatysqan bolatynbyz. Siz sol forýmda: «Osylardyń istegen tirligin sender nege jasamaısyńdar? Qoldaryńnan keledi, múmkindikter bar», degen edińiz. Endi búgin biz sol eki eldegi tehnologııanyń kerektilerin ıgerip, iri sharýashylyqqa aınalyp otyrmyz. Eger buryn qarapaıym ádispen 1 gektar baýdan 5-7 tonna jemis alynǵan bolsa, jańa tehnologııamen 1 gektardan 100 tonnaǵa deıin ónim alyp jatyrmyz. Josparymyz kelesi jyldan bastap Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń naryǵyn ıgerý. Qazirdiń ózinde baqsha ónimderin Reseı men Germanııaǵa eksporttaýdamyz dedi «Qarshyǵa» sharýa qojalyǵynyń basshysy Q.Aqtóreeva.
Memleket basshysy oblystyń kásipkerlerimen jáne aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilermen áńgimelesip bolǵannan keıin, óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq oń kórsetkishterin atap ótti.
– Ońtústik Qazaqstan oblysynda agroónerkásip kesheni úshin barlyq qajetti jaǵdaı jasalǵan. Memleket aýyl sharýashylyǵyn damytý isine jan-jaqty qoldaý kórsetip, qajetti qarajat bólýde. Bes jylda óńirde 2,3 mıllıon tonna kókónis óndirildi. Qazaqstanda mundaı joǵary kórsetkishteri men tabıǵı jaǵdaılary bar basqa óńir joq. Qazir biz Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq elderimen shekaramyzdy ashyp jatyrmyz. Osyǵan baılanysty bizge ózimizdi ǵana emes, kórshi elderdi de ónimmen qamtamasyz etý qajet, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Memleket basshysy áńgime barysynda elimizde kólik ınfraqurylymyn damytýdyń qajettigine de nazar aýdardy.
– Eger elde jaqsy joldar bolmasa, saýda damymaıdy, sáıkesinshe ekonomıka da órkendemeıdi. Sondyqtan biz qazir respýblıkanyń barlyq óńirinde kólik jelilerin salyp jatyrmyz, myńdaǵan jumys oryndary ashylýda. Ár óńirdiń aldyna naqty mindetter qoıylǵan, sony oryndaý jumystaryn jalǵastyrý qajet, – dedi Elbasy.
Agrarlyqtar Nursultan Nazarbaevqa aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy shaǵyn jáne orta bıznes kásiporyndaryna kórsetilip otyrǵan memlekettik qoldaý úshin rızashylyqtaryn bildirdi.
Memleket basshysy Ońtústikke kelgen bir saparynda: «Shaǵyn jáne orta kásipti Ońtústikten úırený kerek», degen. Bul sóz sharýalardyń qulaǵyna jaǵyp tur. Búginde oblys ákimi Asqar Myrzahmetovtiń basshylyǵymen egistikti ártaraptandyrý, sharýashylyqqa ozyq zamanaýı tehnologııalardy endirý, bos jatqan telimderdi ıgerý, mal jáne balyq sharýashylyǵyn damytý jónindegi arnaıy is-sharalar qabyldanyp, kezeń-kezeńimen júzege asyp jatyr. Dıqandar sýarmaly jerlerge qoly jetpeı júrse, olarǵa qorys basqan, aınalymnan shyǵyp qalǵan 21,6 myń gektar aýmaqty ıgerý tapsyryldy. Nátıjesinde mundaı telimder sýarmaly jer dárejesinde iske qosylyp, qosymsha 140 myń gektar aýylsharýashylyq jeri ıgerildi.
Úsh jyldyq mal sharýashylyǵyn damytý is-sharasynyń arqasynda 2166 jobaǵa 5,8 mlrd. teńge nesıe berilip, 7,3 myń tonna et, 12,8 myń tonna sút, 5,9 mln. dana jumyrtqa óndirilip, jańadan 4482 turaqty jumys orny ashyldy.
О́ńirdegi jalpy ónim kólemi qazir 324,6 mlrd. teńgege jetip, 28 mlrd. teńgege artty. О́nim kóleminiń úlesi jóninen respýblıkada ekinshi orynda kele jatqan oblystyń biz tek aýyl sharýashylyǵynda ǵana atqarylyp jatqan jumystaryn ǵana sóz ettik.
Sýy shıpa Saryaǵashqa bet alsańyz jol boıy jylyjaılardan kóz tunady. Ár úıdiń ekinshisi Úkimetten kómek alyp, shaǵyn sharýashylyǵyn dóńgelentip otyr.
Jalpy, Ońtústikte jylyjaı sharýashylyqtary aýmaǵy 910 gektarǵa jetip, ol elimizdegi kórsetkishtiń 87 paıyzyn quraıdy. Byltyrǵy jyly osyndaı sharýashylyqtarynda 150 myń tonna ónim jınaldy. О́ńirimizde qarqyndy baý sharýashylyǵy 550 gektarǵa artty. Tamshylatyp sýarý ádisimen egilgen egistik kólemi 34 myń gektarǵa jetti. Bul – respýblıkalyq kórsetkishtiń 84 paıyzy.
Búgin Memleket basshysynyń jumys sapary Shymkent qalasynda jalǵasady.
Baqtııar TAIJAN,
«Egemen Qazaqstan».
Ońtústik Qazaqstan oblysy.
