Sonymen jol qurylysyna ekologııaǵa zııansyz zamanaýı tehnologııalardy engizý baǵyty kúsheıip jatyr. «Qazaqstan jol ǵylymı zertteý ınstıtýty» AQ («QazjolǴZI») asfaltbetondy qalpyna keltirý men qaıta paıdalanýdyń jańa ǵylymı jobasyn bastady. Zertteý jumystarynyń maqsaty – eskirgen asfaltty arnaıy jasartqysh quram arqyly óńdep, ony jol jamylǵysynyń joǵarǵy qabattarynda qaıta qoldanýǵa múmkindik berý.
Mamandardyń aıtýynsha, mundaı regenerasııa ádisi qurylys qaldyqtaryn azaıtýǵa, tabıǵı resýrstardy únemdeýge ári óndiris kezindegi kómirqyshqyl gazynyń shyǵaryndylaryn tómendetýge yqpal etedi. Iаǵnı jol salasynda materıaldarǵa «ekinshi ómir» syılaý arqyly ornyqty ári ekologııalyq jaýapty model qalyptastyrý kózdelip otyr. Bul tásil álemdik tájirıbede «jasyl» tehnologııa retinde keńinen tanylǵan.
«Jańa resýrstardy úzdiksiz tutynýdyń ornyna qolda bar materıaldy qaıta qalpyna keltirý – búginde tıimdi baǵyt. Bul qorshaǵan ortaǵa túsetin júktemeni azaıtyp qana qoımaı, jol salasynyń ekonomıkalyq modelin de jańa deńgeıge shyǵarady», deıdi «QazjolǴZI» jol-qurylys materıaldary jáne jańa tehnologııalar bóliminiń basshysy, PhD Saltanat Áshimova.
Ǵylymı joba 2025–2027 jyldarǵa arnalǵan ǵylymı-tehnıkalyq baǵdarlamalar konkýrsynyń nátıjesinde alynǵan grant aıasynda júzege asyrylyp jatyr. Zertteý jumysy elimizdiń ártúrli klımattyq ári paıdalaný jaǵdaılaryna beıimdelgen jasartqysh quram ázirleýdi kózdeıdi. Bul jol jamylǵysynyń sapasy men uzaqmerzimdiligin arttyrýǵa, al materıaldardy qaıta paıdalaný shyǵyndaryn azaıtýǵa yqpal etedi.
Instıtýt ókilderi jobanyń nátıjesi tek zerthanalyq deńgeımen shektelmeı, óndiristik synaqtardan ótkizilip, keıinnen qurylys alańdarynda qoldanýǵa daıyndalatynyn aıtady. Eger tehnologııa sátti engizilse, asfaltbeton qaldyqtarynyń kólemi qysqaryp, tabıǵı ınertti materıaldarǵa degen suranys tómendeıdi. Bul óz kezeginde karerlerdiń júktemesin azaıtyp, ekojúıege túsetin júktemeni jeńildetedi.
Sarapshylardyń pikirinshe, «jasyl» ınnovasııalar jasaý jol salasyn tek ekologııalyq emes, ekonomıkalyq turǵydan da tıimdi baǵytqa jeteleıdi. Qaıta óńdelgen asfaltty paıdalaný jol qurylysynyń ózindik qunyn tómendetedi, al qaldyqtardyń azaıýy qalalar men aımaqtardaǵy ekologııalyq ahýaldy jaqsartady. Kóptegen damyǵan elderde jol qurylysynyń 20-40 paıyzy qaıta óńdelgen materıaldar esebinen júrgiziledi. Elimizde de osy tájirıbeni júıeli engizý máselesi kún tártibine shyǵyp otyr.
Jalpy, jobanyń júzege asyrylýy elimizdiń ekologııalyq jaýapty ekonomıkaǵa kóshý jónindegi mindetterimen jáne halyqaralyq klımattyq bastamalarǵa qosylý nıetimen úndesedi. Aınalmaly sıkl qaǵıdattaryn engizý – ónerkásiptiń túrli salasynda qaldyqsyz tehnologııalar mádenıetin qalyptastyrýǵa múmkindik beredi. Osy arqyly jol salasy da «taza tehnologııalardyń» jańa kezeńine qadam basady.
