Ánshiniń erekshe áýeletken ánderiniń biri – Birjannyń «Temirtasy» bolsa, Estaı Berkimbaıulynyń «Qorlan», «Jaıqońyr», «Bir mysqal», «Nazqońyr», «Iýran-aı» ánderin erekshe naqysh boıaýymen oryndaǵan.
Ánshi 1896 jyly Pavlodar oblysynyń Aqsý óńirinde dúnıege kelgen. Ákesi Jylqybaıdan Shaıhy, Nurtaza, Ábilke, kenjesi Baıǵabyl – tórt bala taraǵan. Aǵaıyndylardyń ishinen Baıǵabylǵa tabıǵat ártúrli óner syılaǵan. Ánshi, dombyrashy, palýan, shaýyp bara jatqan at ústinde oıyn-qımyl kórsetetin akrobattyq ónerleri bolǵan. Ákesi Jylqybaı 1904 jyly Pavlodar qalasyna qonys aýdaryp, biraz ýaqyt óziniń dosy Ýálıdiń úıinde turady. Es bilgeli án dese eleńdep turatyn Baıǵabyl jas ánshi Maıraǵa eliktep syrnaıda oınap, dombyraǵa qosylyp án aıtqandy unatatyn. Bul kezde Baıǵabyl on jasta edi. Al ánshi Maıranyń on bes, on altyǵa kelgen shaǵy eken. Sondaǵy úırengen alǵashqy áni – Maıranyń «Tolqymasy». Keıinnen ánshi: «Meniń alǵashqy ustazym – Maıra», dep únemi esine alyp, Maıra Ýálıqyzynyń «Tolqyma», «Baqsha», t.b. ánderin erekshe súıip oryndaǵan.
1936 jyldary qazirgi Abaı oblysy Jetijar aýylynda Besqaraǵaı halyq teatry ashylǵanda, Baıǵabyl Jylqybaıuly atalǵan teatrda rejısser bolyp taǵaıyndalady. Shaǵyn sahnada Muhtar Áýezovtiń «Eńlik-Kebegin», «Aıman-Sholpany» men Ǵabıt Músirepovtiń «Qyz Jibegin» sahnalap qana qoımaı, ózi de akterlik sheberligimen tanyldy.
Baıǵabyldyń taǵy bir qyry – jaýyryny jerge tımegen palýandyǵy. Kónekóz qarııalardyń aıtýynsha, ol Qoıandy jármeńkesinde óner kórsetip, ataqty kúsh alyby Qajymuqannyń oıyn kórsetý tobyna qatysyp, quramynda bolǵan. Qazaqstannyń otyz jyldyq toıyndaǵy palýandar kúresinde ekinshi oryn ıelengenin ánshiniń ózi aıtqan eken.
Baıǵabyl Jylqybaıuly aqyn Sábıt Dónentaev pen Sultanmahmut Toraıǵyrovtyń sol kezderdegi aýyl ómirinen alyp jazǵan óleńderine ánder shyǵaryp, ózi oryndaǵan. Sonymen qatar qyzy Sholpanǵa ósıet etip qaldyrǵan «Dombyram» atty áni bar. Uldary Shákár, Erenǵaıyp, Shorman da ónerden quralaqan emes. Áke izin jalǵap, jolyn jalǵastyrǵan qyzy Sholpan respýblıkaǵa tanymal aktrısa atandy. Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen ártisi ataǵyn ıelendi. Jetpis jastan asqansha án salyp, zamandastaryna rýhanı qyzmet etken ánshiniń sıqyrly saýsaqtary tabıǵattyń ózgermes zańymen 1977 jyly dombyra shegin sońǵy ret qaǵyp, toqtady. О́zi týǵan Qurkól aýylyna jerlendi. Qazaq óneriniń órisin keńeıtip, artynan ólmeıtuǵyn iz qaldyrǵan Baıǵabyl Jylqybaıulynyń esimi 1992 jyly Aqsý qalasynyń ortalyǵyndaǵy mádenıet úıine berildi. Ánshiniń oryndaýyndaǵy ánder Qazaq radıosynyń altyn qoryna engen.
Marjan ShAIHIMOVA,
Buqar jyraý atyndaǵy ádebıet jáne óner mýzeıiniń qyzmetkeri
