Týrıstik maýsymǵa tyńǵylyqty daıyndyq

Jıynda múddeli mınıstr­likter men «Kazakh Tourism Development» AQ basshylyǵy, sondaı-aq birqatar oblystardyń ákimderi baıandama jasady. Oljas Bektenov Prezıdent týrızm salasyn jáne tıisti ınfra­qurylymdy damytý másele­lerine erekshe kóńil bólip otyr­ǵanyn basa aıtyp, elimizdiń ınves­tısııalyq tartymdylyǵy úshin atalǵan salanyń mańyzdy ekenine toqtaldy.

«Týrıstik salany damytý máselesi Memleket basshysynyń turaqty baqylaýynda. Prezıdent Alataý qalasyn damytý jónindegi keńeste týrızm ınvestısııalyq tartymdylyqtyń óte mańyzdy bóligi ekenin atap ótti. Ol úshin jurt jaz aılarynda ǵana emes, jyl boıy demalatyndaı jaǵdaı jasap, tıisti ınfraqurylymdy damytý qajet», dedi Premer-mınıstr.

Eske salsaq, elimizde Prezı­dent­tiń salany damytý jónindegi tapsyrmalaryn júzege asyrý maqsatynda Premer-mınıstrdiń orynbasary – Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva­nyń tóraǵalyǵymen Jedel úı­lestirý keńesi jumys isteıdi. Týrıstik nysandardaǵy ınfraqu­rylym men qyzmet kórsetý salasyna turaqty negizde tekserýler júrgizilip keledi.

Týrızm jáne sport mınıstri Erbol Myrzabosynovtyń málimetinshe, byltyr ornalastyrý oryndary qyzmet kórsetken ishki týrıster sany 8,7 mln adamdy quraǵan, bul ótken jylǵy kórsetkishten 12%-ǵa artyq. Sheteldik kelýshiler sany 2024 jylmen salystyrǵanda 500 myń adamǵa artyp, 15,7 mln adamǵa jetken. Byltyr salaǵa tartylǵan ınvestısııa kólemi 33%-ǵa ósip, 1,3 trln teńgeni qurady.

Búginde týrızmniń ekonomı­kaǵa qosqan úlesi 5 trln teńgege jetip, salada 600 myńnan astam adam jumyspen qamtylǵan. Bıyl týrıstik avtobýstardyń memlekettik shekaradan ótýin jeńildetetin «jasyl dáliz» tetigi engizilip, vızıt-ortalyqtardyń qyzmeti zańnamalyq turǵyda ret­tel­di. Sondaı-aq gıdter, ekskýrso­vod­tar men týrızm nusqaý­shy­larynyń qyzmet kórsetý stan­darttaryn jetildirý kózdelgen.

Infografıkany jasaǵan – Amangeldi Qııas, «EQ»

Mınıstr Baıqońyr kesheniniń týrıstik áleýetine de toqtaldy. Onyń aıtýynsha, 2030 jylǵa deıingi damý tujyrymdamasy aıasynda sheteldik týrısterge ruqsat alý merzimi 10 kúnge deıin qysqartylyp, ǵarysh aılaǵyndaǵy biregeı nysandardy qamtıtyn týrıstik baǵdar­lamalardy damytýǵa múmkindik jasalǵan. Sondaı-aq bıyl 29 shilde men 9 tamyz aralyǵynda Astanada ótetin «Bolashaq oıyn­dary» halyqaralyq týrnıri týrıstik aǵyndy arttyrýǵa yqpal etedi dep kútilip otyr.

Týrızmdi damytý úshin kólik ınfraqurylymyn jań­ǵyr­tý jumysy qarqyn alyp keledi. Kólik mınıstri Nurlan Saýranbaevtyń aıtýynsha, bıyl 11 myń shaqyrym avtojol jóndelip jatyr, onyń ishinde Rahman qaınary, Kendirli, Baıanaýyl, Zerendi, Kólsaı baǵyt­tary bar. Almaty – О́skemen tasjoly­nyń aıaqtalýy jol júrý ýaqy­tyn 4 saǵatqa qysqartqan. Sony­men qatar 191 jańa vagon satyp alynyp, jazǵy maýsymda 15 qosymsha temirjol marshrýty iske qosylady. Bul 400 myńnan astam qosymsha jolaýshy ornyn qamtamasyz etedi. Avıasııa salasynda Katonqaraǵaı, Zaısan, Kendirlide jańa áýejaılar salynyp, Arqalyq áýejaıy qalpyna keltirilip jatyr. Jazǵy maýsymda Alakól, Balqash, Túrkistan, Býrabaı jáne Kaspıı teńizi baǵyttaryna aptasyna 45 sýbsı­dııa­­lanatyn áýe reısi oryndalady.

Ulttyq parkter men erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtarǵa kelýshiler sany artyp keledi. Mundaı derekti Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Erlan Nysanbaev aıtty. Byltyr bul kórsetkish 3,7 mln adamǵa jetip, bir jylda shamamen 900 myń týrıske kóbeıgen. Qazir ulttyq parkterde 179 týrıstik mar­shrýt pen 42 ekologııalyq soqpaq jumys isteıdi.

Al Ishki ister mınıstri Erjan Sádenovtiń sózinshe, sheteldik týrısterdiń elge kelý tártibi edáýir jeńildetilgen. Qazir 105 eldiń azamattary elimizge elektrondyq vıza arqyly kire alady. Sondaı-aq IT mamandarǵa arnalǵan Digital Nomad Visa, týrısterge arnalǵan Neo Nomad Visa engizilgen. Týrısterdiń qaýipsizdigi men qolaılylyǵyn arttyrý maqsatynda áýejaılar men shekara beketterinde QR-kody bar týrıstik kartalar taratylyp, kóshi-qon qyzmetterin sıfrlandyrý jumysy júr­gizilip jatyr. Budan bólek, týrıstik polısııa bólimsheleri elimizdiń 18 óńirindegi týrıstik nysandar men ulttyq parkterde qyzmet kórsetedi.

Aldaǵy ýaqytta taýly aımaq­tardaǵy týrısterdiń qaýipsizdigin kúsheıtý maqsatynda týrıstik marshrýttardy sıfrlyq baqy­laý júıesine engizý josparlanyp otyr. Bul týraly Tótenshe jaǵdaılar mınıstri Shyńǵys Árinov baıandady. Keıingi bes jylda qutqarýshylar taýda 1 myńnan astam izdestirý-qutqarý operasııasyn júrgizip, 1,5 myńǵa jýyq adamdy qutqarǵan. Osyǵan baılanysty týrıstik toptardyń baǵyttary týraly qutqarý qyzmetterin mindetti túrde habardar etý talaby zańnamalyq deńgeıde bekitilip, týrıster qozǵalysyn avtomatty baqylaý men jedel áreket etý júıelerin damytý kózdelip otyr.

Úkimet otyrysynda týrıstik iri jobalardy júzege asyrýǵa erekshe nazar aýdaryldy. Atap aıtqanda, «Almaty SuperSki» taý shańǵysy klasterin qurý jobasyn júzege asyrý barysy qaraldy. «Kazakh Tourism Development» AQ basqarma tóraǵasy Erjan Erkinbaevtyń dereginshe, joba aıasynda kúnine 10 myń adamnan asatyn 60 shaqyrym taý-shańǵy trassasy, zamanaýı 11 aspaly jolyn, sondaı-aq ınfraqurylym nysandaryn salý josparlanǵan. Ekologııa jáne tabıǵı resýrs­tar mınıstri Erlan Nysanbaev ǵalymdar jáne jetekshi ekolog mamandarmen birlesip jan-jaqty zertteý jumysy júr­gizil­genin, nátıjesinde jobany júzege asyrý qorshaǵan ortaǵa keri áser etpeıtini anyqtalǵanyn aıtty.

Oljas Bektenov jobany ýaqtyly júzege asyrýdyń mańyz­dylyǵyn atap ótti. Premer-mınıstr jobany júzege asyrý­dyń barlyq kezeńin­de jurtshy­lyq arasynda turaq­ty negizde túsindirý jumysyn júrgizip otyrýdy tapsyrdy.

Úkimet otyrysynda birqatar óńir basshylary da baıandama jasady. Mańǵystaý oblysynyń ákimi Nurdáýlet Qılybaıdyń aıtýynsha, 2025–2029 jyldarǵa arnalǵan «Mańǵystaý» týrıstik aımaǵyn damytýdyń keshendi jospary júzege asyrylyp jatyr. Byltyr óńirge shamamen 450 myń týrıst kelgen. Nátıjesinde, týrıstik qyzmetterdiń kólemi 20 mlrd teńgeden asyp, 11% ósken. Qazir oblysta 22 týroperator jumys istep, 248 týrıstik marshrýt qalyptastyrylǵan. Bıyl Aqtaýdaǵy «Soldatskıı» jaǵajaıyn jańartý jáne uzyndyǵy 4 shaqyrym bolatyn jaǵalaýdy abattandyrý jobalary jolǵa qoıyldy. Sonymen qatar Kendirli kýrorttyq aıma­ǵyn damytý aıasynda jańa áýejaı salynyp jatyr. Onyń daıyndyq deńgeıi 35%-dy quraıdy.

Úkimet basshysy óńirlerde oń serpin bar ekenin, biraq ol qarqynnyń jetkiliksiz ekenin atap ótti. Memleket basshysy jýyrda Almaty oblysyna barǵan jumys saparynda týrıstik salanyń damýyn synǵa aldy. Prezıdent óńirdiń týrıstik áleýeti men ınfraqurylymyn jedel qarqynmen damytý qajet­tigin atap ótti. Mundaı jaǵdaı basqa oblystarda da baıqalady.

Sondyqtan Premer-mı­nıstr barlyq ákimdikke týrıs­terdiń jaıly ári qaýipsiz demaly­syn qam­tamasyz etip, kórseti­letin qyz­met­terdiń sapasyn jaq­sartý­ǵa baǵyt­talǵan tıisti ınfra­qury­­lymdy jedel qarqynmen damy­tý­­dy tapsyrdy. Týrıstik sala­nyń jaı-kúıi ákimderdiń turaq­ty ba­qy­laýynda bolýǵa tıis.

Oljas Bektenov álemdik týrıs­tik ındýstrııanyń qarqyn­dy damyp kele jatqan baǵyttarynyń biri retinde ekotýrızmdi damytý jóninde sharalar qabyl­daý qajettigine nazar aýdardy. Halyqaralyq sarapshylar­dyń baǵalaýynsha, jahandyq ekologııalyq týrızm naryǵy 2034 jylǵa qaraı 660 mlrd dollardan asýy múmkin. Byltyr eldegi ekotýrıster sany 3,6 mln adamnan asty. Bul rette elimizde Sharyn shatqaly, Kólsaı kólderi, sondaı-aq Altyn-Emel, Ile-Alataýy, Býrabaı, Baıanaýyl ulttyq tabıǵı parkteri men basqa da keremet tabıǵı baılyqtarymyz bar.

Úkimet basshysy bul aýmaqtar­dy damytý men ınvestorlardy tartý jumysy qosymsha nazar aýdarýdy qajet etetinin atap ótti. Týrıstik áleýetti odan ári asha túsý maqsatynda jańa zamanaýı jobalardy júzege asyrý qajet ekeni atap ótildi. Osyǵan baılanysty Týrızm jáne sport, Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrlikteri men ákimdikterge bir aı merzimde naqty usynystar engizý tapsyryldy.

Oljas Bektenov demalýshy­lardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda qosymsha aldyn alý sharalaryn qabyldaý qajet­tigin aıtty. Sý aıdyn­daryn­daǵy qaýipsizdik erejeleri men órt qaýipsizdigi talaptaryn saqtaý jóninde túsindirý jumysyn júıeli negizde júrgizý jáne barlyq jedel áreket etý qyzmetteri joǵary daıyndyq pen monıtorıng rejimine kóshirilýge tıis ekenin atap ótti. Sonymen qatar Premer-mınıstr týrıster úshin baǵyt-baǵdar kórsetkishteri, demalys aımaqtarynda sanıtarlyq talaptardyń saqtalýy jáne jaýapty qyzmetterdiń jumysyn úıles­tirý máselelerine erekshe nazar aýdardy. Barlyq demalys oryn­darynda, saıabaqtarda, jaǵa­jaı aımaqtarynda ártúrli tilder­de arnaıy aqparattyq belgil­er, shemalar men baǵyt-baǵdar kór­set­kishteri ornatylýǵa tıis. Týrıs­terdiń qaýipsiz ári jaıly demalysy osy salanyń negizgi standartyna aınalýǵa tıis. Osyǵan baılanysty Jedel úıles­tirý sh­tabyna muny erekshe baqy­laýǵa alý tapsyryldy.

Otyrys qorytyndysynda Premer-mınıstr týrıstik baǵyttarǵa áýe men temirjol qaty­­nasyn keńeıtip, bılet qol­jetimdiligin arttyrýdy, ulttyq parkterdegi ınvestısııalyq jobalardy jedel iske asyrýdy, kempıngtik ınfraqurylymdy damytýdy tapsyrdy. Sondaı-aq qyzmet kórsetý sapasyn jaqsar­tý týrıstik salanyń báse­ke­ge qabilettiligi men el ımıdjin nyǵaıtýdyń basty sharttarynyń biri ekeni aıtyldy.