Saraptamalyq baıandama talqylandy

Keshe Astanada Prezıdent janyndaǵy Qazaqstannyń strategııalyq zertteýler ınstıtýty (QSZI) «Qazaqstandaǵy parlamenttik saılaý: negizgi qorytyndylar men pikirler» taqyrybyndaǵy saraptamalyq baıandamany tanystyrý maqsatynda arnaıy brıfıng ótkizdi. Basqosýǵa Qazaqstannyń strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń dırektory Erlan Qarın, QSZI áleýmettik-saıası zertteýler bóliminiń meńgerýshisi Alýa Joldybalına, AQSh baıqaýshylar mıssııasynyń ókili, «Jamestown Foundation» zertteý ortalyǵynyń sarapshysy Djeıkob Zenn jáne saıasattanýshy Marat Shıbutov qatysty. Birinshi kezekte sóz alǵan Erlan Qarın «Qazaqstandaǵy parlamenttik saılaý: negizgi qorytyndylar men pikirler» taqyrybyndaǵy saraptamalyq baıandamada bıylǵy ǵana emes, ótken jyldardaǵy saılaý zańnamasy men saılaýlarǵa salystyrmaly taldaý jasalǵanyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, osy baıandama arqyly halyq Qazaqstandaǵy parlamenttik saılaýdy uıymdastyryp, ótkizý tarıhymen tanysyp, qorytyndy jasaı alady. Sóziniń sońynda E.Qarın «Qazaqstandaǵy parla­ment­tik saılaý: negizgi qorytyndylar men pikirler» taqy­rybyndaǵy saraptamalyq baıandamanyń jaqyn kúnderi QSZI-diń saıtynda jarııalanatynyn málim etti. Saıasattanýshy Marat Shıbutov baıandamada parla­menttik saılaý turǵysyndaǵy barlyq aqparattar qamtylǵanyn sóz etti. Sondaı-aq, ol Ortalyq saılaý komıssııasynyń saılaý jónindegi naqty málimetteri men túzetýleri de baıandamada kórinis tabatynyn aıtty. QSZI áleýmettik-saıası zertteýler bóliminiń meń­gerý­­shisi Alýa Joldybalına óz kezeginde saılaý naýqanyndaǵy úgit-nasıhat jumystary barysyndaǵy saıası partııalardyń is-qımyly jóninde keńirek taldaý jasady. «Úgit-nasıhat bólingen aralyqta barlyq partııa­larǵa ózd­eriniń maqsat-mindetterin, saılaýaldy baǵdarla­ma­laryn nasıhattaýǵa teńdeı múmkindik berildi. Olar ózderiniń bul múmkindikterin barynsha paıdalanýǵa tyrysty. Partııalardyń respýblıkalyq basylymdarda nasıhattalýynda aıtarlyqtaı aıyrmashylyqtar bolǵan joq. Sonymen qatar, bul saılaý naýqanynda barlyq partııalar buqaralyq aqparat quraldary ishindegi telearnalarǵa kóbirek júgindi. Naqtylaı aıtqanda, partııalar telearnalardyń múmkindikterin barynsha qoldanýǵa tyrysty», – dedi A.Joldybalına. Sonymen birge, spıker óńirlerdegi úgit-nasıhat jumys­tary kezinde partııalar jergilikti telearnalardan keıin aımaqtyq basylymdarǵa kóbirek nazar aýdarǵanyn sóz etti. Onyń aıtýynsha, partııalardyń belsendileri óńirlerdegi úgit-nasıhat jumystary kezinde aımaqtyq basylymdardyń múmkindikterin qajetinshe paıdalana bilgen. Odan ári A.Joldybalına saıası partııalar saıttary­nyń da saılaý naýqanyndaǵy jumystaryn atap ótti. «Partııalardyń saıttaryndaǵy materıaldardyń jarııa­lanýy óz deńgeıinde uıymdastyryldy. Ásirese, «Nur Otan» partııasynyń saıtyn qaraǵandar sany meılin­she basym boldy. Sol sııaqty, «Aq jol» jáne «Aýyl» par­tııa­larynyń da saıttary jaqsy jumys atqardy. Olar kún­de­likti sharalar jónindegi tolyq málimetter men beı­ne kórsetilimderdi jarııalaýda kidiris jasaǵan joq. Al basqa partııalar bul baǵytta birqatar kemshilikterge boı aldyrdy. Naqtylaı aıtqanda, QKHP, JSDP, «Birlik» par­tııa­lary ózderi ótkizgen sharalar jóninde málimet ber­genimen, onyń sýretterin, beıne túsirilimderin óz saıt­tary­na ornalastyrýǵa múddelilik tanytpaǵandaı. Aldaǵy ýa­qyt­ta barlyq partııalar óz saıttarynyń múmkindikterin meı­linshe tolyq paıda­lanýǵa tyrysqany jón», – dedi spıker. Buǵan qosa, sarapshy úgit-nasıhat jumystary kezinde ınternet portaldardyń róline toqtala kelip, olardyń saılaý jónindegi arnaıy aıdarlaryna kópshiliktiń basa nazar aýdarǵanyn jetkizdi. Sonymen qatar, A.Joldybalına áleýmettik jeliler­diń róli de ózindik mańyzǵa ıe bolǵanyn atap ótti. «Saılaýdaǵy úgit-nasıhat sharalarynda Partııalar áleý­mettik jelilerdiń múmkindikterin oryndy qoldana bildi. Ásirese, saıası uıymdar «Facebook» jelisine basa nazar aýdar­dy. Jalpy, áleýmettik jelilerdi QKHP, JSDP, «Aq jol» jáne «Birlik» partııalary keńirek paıdalandy. Al «Aýyl» par­tııasy Instagram jelisine kóbirek kóńil bóldi», – dedi ol. Bu­dan bólek, sarapshy «Nur Otan» partııasynyń úgit-nası­hat sharalaryn júrgizýdegi tájirıbesiniń moldyǵyn, aqpa­rat­­tyq keńistikti ıgerýdegi erekshe is-qımyldaryn óz sózine arqaý etti. Al AQSh baıqaýshylar mıssııasynyń ókili, «Jamestown Foundation» zertteý ortalyǵynyń sarapshysy Djeıkob Zenn óz kezeginde Qazaqstandaǵy parlamenttik saılaýdyń ádil ári halyqaralyq talaptarǵa saı ótkenin jetkizdi. «Men saılaý naýqany kezinde Astana jáne Atyraý qalalarynda boldym. Saılaý barysynda qandaı da bir keleńsizdikke, zań buzýshylyqqa kýá bolǵan joqpyn. Halyq bul saıası naýqanda belsendilik kórsetti. Bul Qazaqstan halqynyń yntymaǵyn, óz eline degen qurmetin bildiredi. Jalpy, saılaý naýqany barysynda, daýys berý kúni barlyq baıqaýshylarǵa joǵary deńgeıde jaǵdaı jasaldy. Budan biz Qazaqstannyń saılaýdyń ádil, taza ótýine múddelilik tanytqanyn ańǵaramyz. Bul saılaý sizderdiń memleketterińiz úshin óte mańyzdy ekenin túsinemin», – dedi Djeıkob Zenn. Onyń sózine qaraǵanda, elimizde ótken parlamenttik saılaý Qazaqstannyń damýyna tikeleı áser etedi. Joldybaı BAZAR, «Egemen Qazaqstan».