22 Qańtar, 2011

О́zgeniń tozyǵyna ózeýremeıik

4 mın
oqý úshin
Keleshegimizdiń qanatyn keń jaıdyratyn, eli­miz­diń erteńin qolyna alatyn, atadan balaǵa degen jaqsy uǵymnyń ıesi, bizdiń bolashaǵymyz – ba­lalarymyz. Sol keleshegimizdiń búgingi tańda taǵy bir jaısyz jaǵdaıdy bastaǵanynan kóńilimizge qorqynysh uıalap, kúdik týa bastady. Qaıdan jetken bále ekenin taza túsinbesek te, osy keıingi 3-4 jyldyń ishinde jaılap kelip, boıymyzdy ala bastaǵan báleketke erýdi, ásirese, bıyl jappaı kos­tıým izdep, shaıtan men sabalaqtyń, mys­tan­nyń, qubyjyqtyń, qara kúshterdiń beınesine engendi sándik, qyzyq kórip, qubyjyq bolyp kıinip, kúnákardy ulyqtaýdy ádetke aılandyra bastadyq. Saıtan saıran salǵan tún – ár jyldyń 30 qa­za­nyn­da qaıdaǵy bir jabaıy taıpanyń meı­ra­my­nyń bizdiń elimizde de qanat jaıyp, kúsh ala bastaǵanyn kózimizben kórip, kýá bolyp otyrmyz. Álgi elimiz kútken salamatty ómirimizge búıte bersek, qolymyzdy qansha sozsaq ta, jetýimizdiń aýyly alystaı berýi anyq. Bul aty belgisiz bálege, mereke dep aıtýǵa aýyz barmaıtyn shaıtannyń sandyraǵyna «helloýın» degen at berilipti. Ata dinimizge de jan-jaqtan shabýyldaǵan ártúrli qıturqy dinı aǵymdar az degendeı, eń jaman jaǵynan kóringen kórinisti shaıtanǵa teńestirýshi edik, endi sol bále jaı kelmeı, meıramyn súırete kelip, esigimizden syǵalaı bastady. О́tken jyldyń 30 qazanynan 31-ine qaraǵan túni jyn-shaıtandar, qara kúshter beınesine kirgen neshe túrli báleler bas qalalarymyzda túnimen órip júripti. Sol túngi derekterge sensek, elimizdiń eń bir saǵynyp kórisetin Alma­tysynda  sol túni 17 túngi klýbta shaı­tan­nyń arnaıy toıy bolypty. Bas qalamyz Astanada da birneshe túngi klýb túnimen álekke túsip, tipti kópten kútip maqtanyshpen ashqan  «Han shatyr», sol sııaqty  «Kerýen» iri oıyn-saýyq ortalyq­ta­rynda da asta-tók atap ótipti. Kópshilik jaǵasyn ustap, tóbe shashyń tik turatyndaı kórinisterdi kózderimen kóripti. Kire beriste qyp-qyzyl qanǵa boıalǵan (qyzyl boıaý) jyndar tur, arǵy jaǵynda qanǵa boıalyp ólgen adamnyń múrdesi  (qýyrshaq) jatyr sulap, al mýzykasyn tyńdasań,  qulaq tundyratyn jaısyz ún, aınala tolǵan óńsheń shaıtandar, qańqalar, mystandar, qara kúshter qoldarynda ustaǵandary shısha, jyndy bımen qosylǵan aıqaı deıdi. Mine, shaıtannyń naǵyz toıy osylaı shaıtansha bolypty. Bizdiń shyqqan «jańa bıigimiz» osylaı aıaqtalypty. Qarqyny qorqynyshty, qadamy jaman ádetke budan ary taǵy kórmegendeı kóz juma bersek, qaı­da baryp tireleri bárimizge túsinikti. Bul qa­zaq­qa jat, musylmandyǵymyzǵa bóten, jalpy al­ǵanda, kisilik qasıetimizge teris, qyzyǵatyn ozyq dúnıe emes, kim kóringenniń kerek etpeı tastaǵan tozyǵyna jańalyq ashqandaı bas urǵanymyzǵa aıtar sóz tappaı, ańyryp otyrmyz. Shynyn aıtsaq, biz kimniń toıyn toılap jatyrmyz, qaıda baramyz, budan opa tabamyz ba? Aldaǵy 14 aqpanda atap ótýdi jaman ádetke aınaldyrǵan «Áýlıe Valentın kúnimen» aıtysyp jatqanda, myna bále shaıtan taǵy qaıdan shyqty? «Jaý jaǵadan alǵanda, bóri etekten tartady» degendeı, ne bir dástúrge syımaıtyn «satanıstar meıramyn» taırańdatyp, kózdiń aldynda toılatyp qoıyp, bılik nege kózin jumyp baıqamaı tynysh otyr. Din basyndaǵylar shaıtan tóbesinde oınap jatsa da, aýzyna qum toltyryp, olar otyr múlgip. Árıne, osy jerde álgi qylyshyńdy kesh sermeseń, tasqa shaptyń keri kelip júrmese eken deımiz. Myna kúsheıip kele jatqan bále qubylystan der kezinde qatty talap qoıyp, jabylyp qarsy jumys atqarylmasa, jalyndap kele jatqan jastarymyzǵa ıe bola almaı qalýymyz ábden múmkin. Táýelsizdik alyp, elimiz ben tilimiz, dinimiz ben dástúr-saltymyz jańǵyryp jatqanda, jat eldiń jaman ádetiniń kelýine tastaı tosqaýyl qoımasaq, keleshegimizge keler zııandy toqtata almaı, keshigemiz. Merekelerimizdi, qutty meıramdarymyzdy, zańmen bekitilgen, Elbasymyz qol qoıǵan ulystyń uly kúnderin ulyqtaýdan aýytqymaıyq, qurmetti aǵaıyn. Qurmanǵalı ÝÁLI, Májilis depýtaty.