Ádebıet • 18 Tamyz, 2022
Úsh jyl buryn Harýkı Mýrakamıdiń «Norveg ormany» atty romanyn oqydym. «Men qumyrsqalardyń jańbyrly kúnderi ne isteıtinin bilgim keledi». Osy sııaqty qyzyqty sóılemder Mýrakamıdiń bul romanynda kóp kezdesedi. Qarapaıym bolǵanymen, oılandyrady. Biz qazir kitap týraly aıtatyn bolsaq, ádette «eski mektep» ókilderin eske alyp jatamyz, mysaly, Tolstoıdy, Hemıngýeıdi, Fısdjeraldty tizbeleı beremiz. Biraq Mýrakamı árqashan oqyrmanǵa qyzyǵýshylyq týdyratyn avtor ekenin de jasyrmaǵan jón.
Kıno • 18 Tamyz, 2022
Alash arystarynyń ómiri men ónegesi jaıly izdený, olardyń ustanǵan jolyn, tulǵalyq ereksheligin óskeleń urpaqtyń sanasyna uıalatý – búgingi bizdiń paryzymyz. Olardyń jan dúnıesi, dúnıege, ortaǵa, sol kezdegi saıasatqa kózqarasy týraly tereńirek tolǵanýǵa bolady. «Qaıtsek qazaqty oıatamyz, ózgelermen terezesi teń ult qylamyz?» dep kúresken salmaqty oıdyń, adal eńbektiń adamdary, anyǵyn aıtqanda, Alash arystarynyń esimi qazaqtyń júreginde máńgi saqtalatyny shúbásiz.
Ádebıet • 18 Tamyz, 2022
Tursynbek Kákishev – esimi qazaq ádebıetinde máńgi qalǵan tulǵa. Ol ult ádebıeti úshin óshpes qyzmet etip ketti. Búgingi ádebıette júrgen zııalylardyń kóbi Kákishev mektebinen ótkenderi shyndyq. Onyń ult ádebıeti men rýhanııaty úshin istegen eńbekteri búgingi urpaq úshin asyl muralardyń biri bolmaq.
Ádebıet • 16 Tamyz, 2022
Kenııa jazýshysy Ngýgı Ýatıńgonyń pasportyna aınalǵan shyǵarmasynyń biri «Jylama, balaqaı» atty roman. Bul jazýshynyń tyrnaqaldy týyndysy, atalǵan shyǵarma sonaý 1964 jyly baspadan shyqqannan keıin oqyrmannyń qolynan áli túsken joq. Ádebıettanýshylar bul romandy aǵylshyn tiline aýdarylǵan shyǵys afrıkalyq tuńǵysh kitap retinde baǵalaıdy. Jazýshy osy shyǵarmasynda afrıkalyqtar men kolonııalyq Kenııaǵa qonystanǵan aq násildiler arasyndaǵy qarym-qatynasty, turmystyq hám ulttyq arazdyqty, olardyń bir-birine degen jekkórý, kektený sezimderin sóz ete otyryp, shynaıy oqıǵalardy, ıaǵnı Kenııa jerinde bolǵan ártúrli qaqtyǵystardy tilge tıek etedi. Sol úshin biz onyń ár shyǵarmasynda shyndyqtyń ózi sóıleıdi degimiz keledi.
О́ner • 14 Tamyz, 2022
Qazaqstannyń halyq sýretshisi Ábilhan Qasteevtiń ómiri túrli kezeńderden turady, sol úshin onyń shyǵarmashylyǵy da ár ýaqyttyń aınasy ispetti. 1919 jyly onyń otbasy Jarkentke kóshedi. Áne sol kezde bolashaq sýretshi óziniń alǵashqy kartınalaryn salyp, erteńge úlken úmitpen qaraıdy. Ol úshin sýret minsiz álem, al álem keremet sýret sııaqty elestegen bolsa kerek. Qoǵamdyq qubylystar, kezdesken qıynshylyqtar, ártúrli saıası júıeler qylqalam aldynda esh qaýqarsyz ekenin sezingen Ábilhan máńgilik óner aspanynda jarqyrap turatyn týyndy salýǵa áýestengenin onyń ár tıptegi eńbekterinen kóre alamyz.
Ádebıet • 11 Tamyz, 2022
Áýezovtiń Shyńjańdaǵy shákirtteri
Qazaq ádebıetin aıdyndy kólge, tolqyny jaǵany urǵan teńizge teńesek, onda sheteldegi qazaq ádebıetin sol teńizge quıar bulaq dep túsingen jón sııaqty. Tabıǵat zańdylyǵy boıynsha teńiz ben bulaqtar bir-birin tolyqtyryp otyrady. Al qazaq ádebıeti men sheteldegi qazaq ádebıeti de áne sondaı bir tutas zańdylyqqa ıe. Birinen biri nár alyp, kemeldenip, birine biri ıek artady, súıenedi. Shyny kerek, shekara syrtyndaǵy qazaq ádebıetine Abaıdyń, Alash arystarynyń áseri bolǵanyn maqtanyshpen aıta alamyz. Ne jazsa da, kórkemdikten aınymaı, qazaq tiliniń shuraılylyǵyn saqtap, oqyrmanyna sóz máıegin syılaǵan qandas jazýshylardyń jazǵan tom-tom kitaptarynyń keıbiri qazaq oqyrmandaryna jetpeı jatqany da shyndyq. Sol úshin qany bir qazaq balasy syzyqtyń ar jaǵyndaǵy aǵaıynnyń ne jazyp, ne tolǵanǵanynan keıde habarsyz qalyp jatatyn jaıy bar. Shyńjańdaǵy qazaq qalamgerlerine poezııada Abaıdyń, Muqaǵalı, Jumeken, Aıbergenovterdiń áseri bolsa, al prozada olar Muhtar Áýezovtiń stılin odan ári jańǵyrtty, shákirttik jolyn ustandy. Sol tizimniń basynda Maǵaz Razdan, Orazhan Ahmet, Jumabaı Bilál sııaqty qalamy júırik, oıy ushqyr prozashylar bar.
Ádebıet • 09 Tamyz, 2022
«Gúlstan»: Asyl oıdyń tamshysy
HIII ǵasyrda ómir súrgen Parsynyń uly oıshyl aqyny Saǵdı – álem ádebıetinde orny bar tulǵalardyń biri. Onyń paıymy tereń týyndylary ózinen keıin jasaǵan adamzat oıshyldaryna, ádebıettegi tulǵalardyń shyǵarmashylyǵyna áser etti. Ýaqyt pen qalam arasyndaǵy úndestik te onyń jazǵandarynan jiti baıqalady. Tipti ol mynaý dúnıeniń túpsiz de sheksiz ekenin, jaqsylyqpen ómir keshken adamnyń aty qalyp, izgilikke qarsy jumys istegenderdiń abyroısyz kúı keshetinin óleńdegi qanjar tilimen syn tezine alady.
Rýhanııat • 08 Tamyz, 2022
Aǵylshyn jazýshysynyń Qazaqstan týraly kitaby
Brıtandyq balalar jazýshysy Lýıza Pýldyń «Jaryq juldyz» atty kitaby kishkentaı qyz ben ponıdyń jaqyn ári shynaıy dostyǵyn sóz etedi.
Rýhanııat • 07 Tamyz, 2022
Parıjde turatyn dosymyz qonaqqa kelip, elimizdiń tabıǵatyn kórsin dep Býrabaıǵa apardyq. Tabıǵatyna qyzyqty, bitik ósken ný ormanǵa tańyrqady. «Bizdiń tabıǵat sheteldegiden qalyspaıdy, bári qazaqtyń jeri, en dalasy, eshkim ákelip samyrsyndardy ekpese de, tabıǵat ana ózi baptap, kútip jatyr», dep maqtanyp ta aldyq.
Ádebıet • 04 Tamyz, 2022
Ǵafý. Kúlli qazaq «Ǵafekeń» dep qurmetteıtin aqyn Ǵafý Qaıyrbekov týraly kóp jazyldy. Onyń ult poezııasyna túren salǵan tebini, oılylyǵy men tereńdigi, tipti aldymen azamatta, sosyn aqynda bolýǵa tıisti minezi haqynda aǵa býynnyń estelikterinen jıi kezdesedi. Osydan eki jyl buryn aqyn Esenǵalı Raýshanovpen birge Almatynyń shetindegi Qyrǵaýyldy degen aýylǵa bardym.
