Ádebıet • 18 Tamyz, 2022

«Norveg ormany» nege jazyldy?

78 ret kórsetildi

Úsh jyl buryn Harýkı Mýrakamıdiń «Norveg ormany» atty romanyn oqy­dym. «Men qumyrsqalardyń jańbyrly kúnderi ne isteıtinin bilgim ke­le­di». Osy sııaqty qyzyqty sóılemder Mýrakamıdiń bul romanynda kóp kez­de­sedi. Qarapaıym bolǵanymen, oılandyrady. Biz qazir kitap týraly aıtatyn bolsaq, ádette «eski mektep» ókilderin eske alyp jatamyz, mysaly, Tolstoıdy, Hemıngýeıdi, Fısdjeraldty tizbeleı beremiz. Biraq Mýrakamı árqashan oqyrmanǵa qyzyǵýshylyq týdyratyn avtor ekenin de jasyrmaǵan jón.

Bul turǵydan oqyrman qatelesken joq. «Norveg ormany» sonaý 60-shy jyldardaǵy Japonııany kóz aldyńyzǵa ákeledi, bizge keıipker Torý Vatanabe týraly áńgimeleıdi, ol ózin qaıǵyly jaǵdaıǵa dýshar etedi, onyń jaqyn dosy Kızýkı óz-ózine qol jumsaıdy. Dál osy jerde aıta keteıin, nege Japon shyǵarmalarynda ólim kóbirek aıtylady, nege olardyń týyndylarynda jalǵyzdyq kóbirek aıtylady? Bul úrdis olardyń ár jazýshysynyń kitabynda menmundalap, tipti aıqaılap turady. Menińshe, bul zertteýge turarlyq taqyryp. Iá, sodan keıin Torý Vatanabe jáne onyń eń jaqyn dosy Naoko týraly áńgimeler irkes-tirkes órbı túsedi. Bir qyzyǵy, shyǵarmadaǵy ár keıipker bir-birimen qarym-qatynas ornatýǵa umtylady.

Mýrakamı bul romanyn 1987 jyly jazdy. Synshylar buny nostalgııalyq roman dep atady. Roman joǵaltý men tabýdyń arasyndaǵy ózara baılanysty sýretteıdi. Keıipkerdiń ótkeni men búgini, eske alýy, umytýy da osy shyǵarmada jan-jaqty kórinis tabady.

Romannyń artqy kórinisi – Tokıo. Ýaqyty – 1960 jyldardyń aıaǵy. Ol tus Japon stýdentteri narazylyq aksııalaryn ótkizýde belsendilik tanytqan ýaqyt. Avtor japon qoǵamy úshin mańyzdy oqıǵalardy da týyndysyna qosýdy nazardan tys qaldyrmaıdy. Bylaısha aıtqanda, keıipker óz tarıhyn baıan etip beredi. Romannyń túıini – ómirdiń mánin sheshý. Sol tusta kezdesken qıyndyqtar men tartysty este saqtaý. Sosyn úsh keıipkerdiń, Vatanabe, Naoko jáne Mıdorıdiń jalǵyzdyqty jeńýi, azapty estelikterden arylý jáne eseıý jolyndaǵy kúresi de bizge kóp dúnıeni úıretedi. Jazýshy romanyna ne úshin jastardy keıipker etti? О́ıtkeni Japonııanyń sol kezdegi qoǵamy úshin jastardyń belsendiligi qajet boldy. Romanda «Ádiletsiz qoǵam sizdiń qabiletterińizdi oıdaǵydaı paıdalanýǵa múmkindik beredi» degen jaqsy sóılem bar. Demek jastardyń ómirge degen kózqarasy arqyly qoǵamdy beıneleý, oıatý da Mýrakamıdiń muraty edi.

Sońǵy jańalyqtar

TOP-10 eldiń qatarynda

Sport • Búgin, 07:30

Jetinshi fınalynda jol berdi

Tennıs • Búgin, 07:27

Álem kýboginde oljaly boldy

Sport • Búgin, 07:23

Sákenniń SMart mektebi

Qoǵam • Búgin, 07:22

Jurtpen júzdesip, nysandardy aralady

Aımaqtar • Búgin, 07:18

Jumyspen qamtýǵa septigin tıgizedi

Qoǵam • Búgin, 07:17

Qoqys ortasynda qalǵan eldi meken

Aımaqtar • Búgin, 07:15

Salyqtan jaltaryp júr

Qarjy • Búgin, 07:13

О́zgeristi ózińnen basta

Pikir • Búgin, 07:12

Reformalardyń zańdy jalǵasy

Pikir • Búgin, 07:08

Jańashyldyqqa betburys

Pikir • Búgin, 07:07

Jolaýshylar aǵyny úsh ese artqan

Aımaqtar • Búgin, 07:05

Maqtashyny mazalaıtyn másele

Ekonomıka • Búgin, 07:00

Munaı men teńge baǵamyndaǵy táýekelder

Ekonomıka • Búgin, 00:23

Áleýmettik qyzmetterdi damytý ózekti

Qazaqstan • Búgin, 00:21

Elektr qýatyn óndirý ulǵaıady

Aımaqtar • Búgin, 00:19

Saıası júıeni túbegeıli jańartý

Saıasat • Búgin, 00:14

Ulttyq qundylyqtardy ulyqtaý

Pikir • Búgin, 00:06

Atomǵa alańdaǵan álem

Álem • Búgin, 00:04

Bıznestegi áıelder úlesi

Bıznes • Búgin, 00:01

Yrysty molaıtqan naýqan

Ekonomıka • Keshe

AQSh-qa eksport artty

Ekonomıka • Keshe

Qandastardyń hali qalaı?

Qoǵam • Keshe

Engel zańy

Qoǵam • Keshe

Qymyzhanadaǵy mýzeı

Qoǵam • Keshe

Án oqý

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar