Daǵdarys taǵy da qaıtalana ma?

Álemdik qarjy segmentiniń nazary Amerıka Qurama Shtattaryna aýyp tur: AQSh-tyń bank sektoryndaǵy problemalar 10 naýryzda 200 mıllıard dollar aktıvi bar Silicon Valley Bank jabyldy. Ol­ Amerıkadaǵy on altynshy iri banktiń biri jáne IT jáne medısına salasyndaǵy jańa jobalardy qarjylandyratyn birden-bir ınstıtýt boldy. Sanaýly kún ishinde ınvestorlar salymdaryn alyp ketýinen memlekettik retteýshi bankti jabýǵa májbúr boldy. Saldarynan JP Morgan jáne Wells Fargo sekildi Amerıkanyń tórt iri banki bir-aq kúnde 52 mıllıard dollarynan aıyryldy. Qor naryqtary da eki paıyzdaı qunyn joǵaltty.

30 Naýryz, 2023

Qýyrshaq teatrynyń qupııasy

Halyqaralyq Teatr kúni merekesi kóktemmen, jaqsylyqtyń jarshysy, jańa jyldyń bastaýy Naýryzben birge kelip jetedi. Asyra aıtqandyq emes, eldegi eń eski teatrlardyń biri, aldaǵy jyly torqaly toqsan jasyn qarsy alǵaly otyrǵan Almaty Memlekettik Qýyrshaq teatry balalarǵa arnalǵan barlyq óner mekemeleriniń ishindegi mańdaıaldysy. Teatrdyń kıim ilgishten bastalatynyn bári biledi, biraq shymyldyq syrtyndaǵy sahna ómiri ekiniń birine qupııasyn asha bermeıdi. Kishkentaı kórermenniń kóz aldynda álemdi sıqyrǵa aınaldyryp jiberetin sırek mamandyq ıeleri kásibı merekesine oraı kishkentaı kórermenderi men baspasóz ókilderin shaqyryp, arnaıy tanystyrý týryn jasady. Tilshilerdi shaqyryp, tanystyrý maqsaty – jumbaq ári tylsymǵa toly Qýyrshaq teatry jumysynyń kóp qyrly ekenin kórsetý.

30 Naýryz, 2023

Teńiz aıbyny

Sáýirdiń ekinshi juldyzynda elimizdiń Áskerı-teńiz kúshteriniń qurylǵanyna 30 jyl tolady. Osyǵan oraı Aqtaý qalasyndaǵy áskerı-teńiz bazasynda bolyp qaıtqan edik. Ondaǵy maqsat – elimizdiń aıbyny men aıdynyn asyryp otyrǵan áskerı teńizshilerdiń tynys-tirshiligimen jaqynyraq tanysý.

30 Naýryz, 2023

Zamandy qaı jan bılemek?

Keńes úkimeti kezinde «ónimdi poezııa» urany beleń alyp, tom­­dar sany artty. Sannan sapa óse me? Menińshe, joq. Formalyq sapa­ ósýi múmkin, biraq mazmundyq sapy órkendemeıdi. Buǵan ke­ńestik, keıbir eýropalyq aqyndar shyǵarmashylyǵy dálel. Al hakim Abaı bir ǵylymnan basqanyń bárin kesel dep taýyp, izdenýge bas qoıypty. Táńirden kelgen tamasha qýatty ǵana óleń etip qaǵazǵa quıypty. Sondyqtan ba eken, «bir óleńi – bir eldiń murasyndaı».

30 Naýryz, 2023

Shybyn-shirkeı shyrǵalańy

Sońǵy jyldary Kerekýdiń ákim qaralary qansorǵysh jándikterge qarsy kúreske aıryqsha kóńil aýdaryp, oǵan óńirlik deńgeıde mańyz beriletin bolǵan. Mamyrdyń ortasyn ala qanattanyp ala qoıatyn shirkeıdiń jolyna eshteńe de bóget bola almaıdy. Qybyrlaǵan jan-janýarǵa jaýdaı tıetin bul jándikten Ertistiń boıyn en jaılaǵan eldi mekender qatty zardap shegedi.

30 Naýryz, 2023

Mańyzdy ister kútip tur

Jańadan saılanǵan Parlament depýtattarynyń quramy úshin aldaǵy bes jyl kúrdeli synaqqa toly jyl bolmaq. Sebebi ótken jyly bastalǵan elimizdegi kúrdeli saıası jáne áleýmettik-ekonomıkalyq reformalardy odan ári iske asyrý jańa Parlament quramyna júkteledi.

29 Naýryz, 2023

Shamshyraq

Shákirt sanasyna bilim nárin seýip, eldiń erteńi bolar órenderdi tárbıeleý ekiniń biriniń qolynan kelmeıdi. О́ıt­keni ustazdyq árkimniń peshenesine jazylmaǵan. Ustaz bolý – balanyń boıyna júrek jylýyn, meıirim shýaǵyn, adamgershilik ulylyǵyn darytý.

29 Naýryz, 2023

«Kópen kele jatyr!...»

«Satıranyń dııýy» atanǵan Sadyqbek Adambekov, Ospanhan Áýbákirov syndy alyptar leginiń izin jalǵaǵan Kópen Ámirbek esimi ýaqyt aǵynymen birge jandanýda. Satıranyń jiligin shaǵyp, maıyn ishken sardar talant sońyna klassıkalyq úlgi qaldyryp, sara jol saldy. О́ner dep súrgen ómir ónegesi keıingige sáýle shashyp, urpaqtan urpaqqa jalǵasary daýsyz.

29 Naýryz, 2023

Jumadaǵy oqıǵa

Kári adamnyń tósek tartyp, ana dúnıege áne-mine attanǵaly jatqany kúlkili dúnıe emes. Bul – qaıǵyly oqıǵa. Biraq Tynymbaı Nurmaǵanbetovtiń shyǵarmalaryn oqyp otyryp, qansha jerden muńdy bolsa da egilip bir shyn jylaı almaısyń. Ezýińe kúlki úıirilip, ashy ájýasyna keıde myrs etip, keıde astaryn túsinip, mezet oılanyp qalasyń.

29 Naýryz, 2023

Arnaý jazǵan kúni aqyn óledi

Ádebıette arnaý óleń degen bar. Kóneden kele jatsa kerek. Álem ádebıetiniń bárine tán bolǵandyqtan, bizde de nebir túrleri kezdesedi. Ásirese jyraýlar poezııasynan ozyq úlgileri az ushyraspaıdy. Sol qadym zamandardan jetken jyr, tolǵaýlar bireýge qarata aıtylǵanymen, tutas arnaý dep qabyldaýǵa kelińkireı de bermeıdi. Tolǵaý dese jarasady. Alaıda jeke basqa, bir adamǵa qatysty aıtylǵandyqtan, arnaý emes dep taǵy aıta almaısyz. Búginde ádebıetti shyn túsinýge tyrysatyndar arasynda jıirkenish týdyrýǵa aınalǵan, múlde qabyldanbaıtyn óleńniń osy túriniń erterektegi turpaty múlde oqshaý bolǵanyn aıtqymyz keledi.

29 Naýryz, 2023

Qutqarýshy qultemir

Taraz qalasyndaǵy №7 mektep-gımnazııasynyń 9-synyp oqýshysy Vıacheslav Kýzmın órt kezinde adamdardy qutqarýǵa arnalǵan qultemir oılap tapty. Erte jastan robot jasaýǵa qyzyǵýshylyǵy da, beıimi de bar jasóspirim 5-synyptan bastap mektepten tys ýaqytta «tehnıkalyq shyǵarmashylyq ortalyqta» qosymsha bilim alady. Atalǵan jobany ortalyqtaǵy tálimgeri Aınur Suranshıevanyń jetekshiligimen júzege asyrǵan.

29 Naýryz, 2023

ChatGPT-diń qazaqsha balamasy

Jasandy ıntellektiń ar­tyqshylyǵy men múm­kindigi kóp ekenin kórip-bilip otyrmyz. Álemde birneshe chat-bot ázirlenip, qoldanysqa engizilgeni de málim. Al jaqynda qazaq tilinde qurastyrylǵan alǵashqy jasandy ıntellekt (artificial intelligence – AI) paıda boldy. Jobany Ákimbek Medhat pen Otar­baı Dáýren jasap shyqqan.

29 Naýryz, 2023

Kóshet egý – kósheli is

«Atadan mal qalǵansha, tal qalsyn», degen sózdiń túpki máni tereńde jatqany daýsyz. Jasyl jelegi jaıqalǵan Jambyl óńiriniń kórki – saıasy bıik-bıik taldar. Kóktem kele sala jergilikti atqarýshy bılik kóktemgi dala jumystarymen qatar kóshet egý isine aıryqsha nazar aýdarady. Aýyl-aýyldaǵy jergilikti halyq ta aýlasyna tal-daraq otyrǵyzýdy paryzy sanaıdy.

29 Naýryz, 2023

Eń arzan dızel – Kerekýde

Kerekýlik dıqandar da dalaǵa qaraı bastady. Tehnıkasy men tyrmasyn saılap, jer tósine soqa salýǵa asyǵýly. Mamandar bıyl óńirde egistik jerlerdiń kólemi 1,6 mln gektarǵa jetetinin, bul ótken jylmen salystyrǵanda 3 paıyzǵa artyq ekenin aıtady. Dándi daqyldar men mal azyǵy jáne kartop tanaptary keńeıtiledi.

29 Naýryz, 2023

Maraltas, Tasbaqataý – tarıhı meken

Tarbaǵataı taýlarynda tasqa qa­shalǵan myń jyldyq petroglıfter saı­rap jatyr. Týrıster men jer­gilikti etnograftar qyzyqtap qana júrgeni bolmasa, áli kúnge deıin ǵy­lymı turǵyda tolyq zerttele qoı­ǵan joq. Jartastardaǵy sýret syryna tereń úńilmek bolyp, «Tar­baǵataı» memlekettik ulttyq tabıǵı parkiniń qyzmetkerleri de sýretke túsirip, ornalasqan tustaryn qoıyn dápterlerine túrtip alyp júr.

29 Naýryz, 2023

«Qyzyl kitap»: Jańa basylymnyń jańalyqtary

Álemge áıgili «Qyzyl kitaptyń» sıpaty týraly qyzyqty derekter óte kóp. Munyń qyzyl túsi tyıym, toqta, joıma, dabyl men qaýip degen túsinikterdi bildiredi jáne bul adamdardyń nazaryn aýdarý jáne álemniń varvarlyq joıylýyn toqtatý úshin jazylǵan. «Qyzyl kitap» tabıǵatty qorǵaýǵa arnalǵan ǵalymdardyń janýarlar men ósimdikter jóninde jınaǵan faktileri bolǵanymen, bizde bul quzyreti bar kitap bolyp sanalady.

29 Naýryz, 2023

Zańsyz berilgen baspana

Jetisýda baspana jaıy ózekti máselelerdiń birine aınalyp otyr. Byltyrdan beri Taldyqorǵan qalasynyń ákimi Áset Masabaev myńdaǵan turǵyn úıdiń zańsyz berilgenin málimdeýmen keledi. Oǵan qosa berilgen baspanalarǵa ıelik etken azamattardyń mártebesi suryptalmaı, birneshe jyldan beri eshqandaı jalgerlik qarjysy tólenbegen. Qazir soǵan saı tergeý jumystary júrip jatyr.

29 Naýryz, 2023

Qymbat oıynshylardyń shartty quramasy

Fýtbolshylardyń esep-qısabyn júrgizetin áıgili transfermarkt ınternet basylymy jýyrda álemniń eń qymbat fýtbolshylarynan jasaqtalǵan dúnıe júziniń shartty quramasynyń tizimin jarııalady.

29 Naýryz, 2023

Bir kúnde joq bolǵan bóget

Kún kózine shaǵylysyp jatqan qyrdyń juqa qary kúrt erise, dúleı kúshke aınalady. Saı-saladan jylǵalap jyljyp, keń ar­naǵa túsken soń arqyraı jóneletin kóktemniń qyzyl sýy Jan­geldın aýdanyn qyspaqqa alyp jatyr. Al osydan úsh jyl bu­ryn salynǵan Shıli aýylyndaǵy bógetti tasqyn sý shaıyp ketti.

29 Naýryz, 2023

Halyq ártisi – halyqtyń qurmeti

«Qazaqstannyń halyq ártisi» degen qurmetti ataqty ıelenýdi barsha óner adamdary armandaıdy. Alaıda bul ataqty alýdyń bir-aq qana sharty bolýǵa tıis. Ol – adal eńbek. Ataq baz bireýlerdiń ómiriniń maǵynasy, qoǵamǵa yqpaly júretin bıik mansappen teń dárejede bolýy múmkin, biraq ol ónerdiń, óziniń aldynda adal bolyp, halyqqa qaltqysyz qyzmet etken jankeshti janǵa berilgende ǵana ózin aqtaıdy.

29 Naýryz, 2023