Eýrazııalyq Top (ERG) quramyndaǵy «Qazaqstan alıýmınııi» AQ-qa qarasty №1 jylý elektr ortalyǵy kásipornynda 2009 jyldan osy kúnge deıin júrgizilgen ınvestısııalyq baǵdarlamalar aıasynda qoldanystaǵy eski qurylǵylar, qural-jabdyqtaryn jańartyp keledi.
Qazir elimizdegi árbir kásiporyn zaman talabyna saı jańa tehnologııalar úrdisimen jumys jasaýǵa kóshti. Bul jańashyldyqty baspasóz týryna qatysqan tilshiler de kórdi.
Kelgen jerimiz «Qazaqstan alıýmınııi» AQ alyp kásiporny. Bıik murjalarymen qoıýlana shyqqan tútin kók álemdi tunshyqtyra joǵary kóterilip barady. Zaýyttaǵy qaýipsizdik sharalaryn eskerip tilshilerge de arnaıy kaska, jeńsiz jamylǵy kıgizip, sehtarǵa alyp júrdi. Bir-eki saǵatqa tilshiler de zaýyt jumysshylaryna aınalyp shyǵa keldik. Gúrildegen seh ishinen qulaq tunady. О́ndiristiń naǵyz qaınaǵan qazany osy jerde. Bizdiń kelýimiz de birinshi ret emes, ár saparda alyp zaýyttyń jetken jetistikterin, elimizde qabyldanǵan ınnovasııalyq-ındýstrııalyq baǵdarlamalarǵa saı atqaryp jatqan jumystaryn kórip jarysa jazyp jatamyz. Búgingi kelgen maqsatymyz kásiporynnyń ınvestısııalyq jobalardy iske asyryp jatqandyǵy jaıly óz kózimizben kórip, tanysý boldy.
Zaýyt bárimizge belgili, 50 jyldan astam ýaqyt alıýmınıı óndirýde. Baspasóz týry kezinde eski qurylǵynyń jańa qondyrǵymen aýystyrylyp, jumys istep turǵanyn kórdik. Al №1 jylý ortalyǵy alıýmınıı zaýytyn býmen, elektr qýatymen, oblys ortalyǵyn ystyq sýmen, jylýmen qamtamasyz etip otyr. Jylý ortalyǵynyń bas ınjeneri orynbasarynyń mindetin atqarýshy Aleksandr Lıýfttyń aıtýynsha, ornatylǵan bul jańa agregat týrbınaly generatordy sýytyp turýǵa arnalǵan. Burynǵy qurylǵylar bolsa ábden tozdy. Endi energııa únemdeýge de múmkindik bar. Taǵy bir jańalyq – jańa qondyrǵy janynan «Vıbrobıt-300» nysany da iske qosyldy. Quny – 34 mıllıon teńge. Bul kompıýterlik keshen stansadaǵy terbelis mólsherin ólshep, apatty jaǵdaılardan soń az ýaqytta qaıta qalypqa kelýge kómegin tıgizedi. Iаǵnı, tozyǵy jetken mehanıkalyq tetiktiń ornyn avtomatıka basty degen sóz.
Tútin demekshi, «Qazaqstan Alıýmınııi» AQ qorshaǵan orta, tabıǵat qorǵaý sharalaryna da kóńil bólýde. Investısııalyq baǵdarlamalardy júzege asyrý barysynda bıik murjalarǵa «SGK»506 atty gazdan tazalaıtyn qondyrǵy-analızatorlar ornatylypty. Quny 145 mıllıon teńge turatyn tazartqysh zamanaýı bul keshender qazandyqtardan shyǵatyn tútin men gazdyń sapasyn, mólsherin onlaın-rejimde baqylaýǵa múmkindik beredi.
– Jańa qondyrǵylar, jańǵyrtý baǵdarlamalary kásiporynnyń eńbek ónimdiligine, tehnıkalyq-ekonomıkalyq kórsetkishterin arttyrýǵa da mol múmkindik, – deıdi A.Lıýft.
Mysaly, elektr qýatyn óndirýdiń jyldyq mólsheri 2,3 mlrd kVt/saǵattan 2,5 mlrd kVt/saǵatqa deıin artypty. Aıtsa aıtqandaı, qazir óńirde jylytý maýsymy bastaldy. Bul zaýyttyń №1 jylý ortalyǵy úshin asa mańyzdy kezeń. Sondyqtan, 2016-2017 jylǵy jylytý maýsymyna daıyndyq jyl saıyn erte kúzden bastalady. Stansanyń bekitilgen elektr qýaty-350 myń MVt, jylý qýatty 1182 Gkal. Bıyl №1, №7 qazandyqtyń aǵymdyq, al, №3, №5 qazandyqtarǵa kúrdeli jóndeý jumystary jeltoqsan aıynyń 15-ne deıin aıaqtalmaqshy. Ortalyqta qyzý jumys. Qazir stansada 80 877 tonna kómir, 1207 tonna mazýt qory bar. Stansa qysqa daıyn.
Kásiporynda ınvestısııalyq mindettemelerdiń oryndalýy basty nazarda. Jalpy, 2015-2016 jyldary kásiporyndy jańǵyrtý jumystaryna 5 mlrd teńgege jýyq qarjy baǵyttalypty. Kelesi kezekte jańǵyrtý baǵdarlamasy boıynsha №4 qazandyqtyń ishi-syrtyn aýystyrý jobasy kútip tur.
Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan»
Pavlodar oblysy
Sýretti túsirgen
Anton KOZLOV