Bul sportshyny qazirgi jastardyń basym kópshiligi bile bermeıdi. Sebebi, qazaq sportynda aıtýly tulǵalardy nasıhattaý, olardy tarıh shejiresine tirkeý jaǵy kem soǵyp jatyr. Týrasyn aıtsaq, ultymyzdyń sporttyq tarıhyn bir júıege túsirý jaǵynan uıattymyz.
Murat Jeksenbekovti HH ǵasyrdyń jetpisinshi jyldarynyń basynan syrttaı bilýshi edik. Allanyń qalaýymen 1985 jyldyń kúzinde betpe-bet júzdestim. Qaratory kelgen, ońqaı asyqtaı ǵana azamat eken. Sol tusta KSRO kógaldaǵy hokkeıindegi eń ataqty sportshynyń biri bolsa da bizdi balasynǵan joq. Ol kezde sport jýrnalıstıkasyna áli tósele qoımaǵan kezimiz, soǵan qaramastan, qoıǵan suraǵymyzdy baıyppen tyńdap, baýyryna tarta sóılesti. Budan keıin de talaı kezdestik. Kóp áńgimeniń tıegin aǵyttyq. Qashan kórseń de, ańqyldaǵan, qarapaıym qalpynan tanǵan emes.
Iá, Murat Jeksenbekov sol tustaǵy qazaq jurtyna múlde tańsyq kógaldaǵy hokkeı oıynynan Keńes Odaǵy chempıonattaryndaǵy murty buzylmaıtyn eki birdeı rekordtyń ıesi.
Birinshi rekordy – KSRO boıynsha Murat Jeksenbekovtan basqa kógaldaǵy hokkeıden 18 dúrkin chempıon atanǵan basqa oıynshy joq. Bul degenińiz týmysynan tabandy, jaratylysynan erekshe daryndy adamnyń ǵana qolynan keletin erlik! Sol kezdegi Almatynyń «Dınamosy» kileń tańdaýly oıynshylardan jasaqtalǵandyqtan, komandadaǵy básekelestik óte joǵary deńgeıde edi. Murat 20 jyl boıy Keńes Odaǵyndaǵy eń kúshti komandanyń eń úzdik oıynshylarynyń biri boldy.
Ekinshi rekordy – KSRO chempıonattarynda alańǵa eń kóp shyqqan hokkeıshi kim deseńiz, ol – Murat Jeksenbekov! 1971-1992 jyldary Jeksenbekov Almatynyń «Dınamosy» sapynda chempıonat kestesine oraı 540 oıynǵa qatysty (Mysaly, «Dınamonyń» eń mergen shabýylshysy A.Goncharov 390, ataqty hokkeıshi A.Mıasnıkov 402, KSRO quramasynyń kapıtany bolǵan F.Zıgangırov 405 ret alańǵa shyqqan). Sol kezdegi kógaldaǵy hokkeı chempıonatynda ár komanda maýsym boıy 26 ret básekege túsetin. Endi eseptep kóreıik, 20 jyldy 26 oıynǵa kóbeıtsek, 520 oıyn bolady. Sonda bizdiń Murat 20 maýsym boıy babyn joǵaltpaı, ár oıynda alańnan tabylyp otyrǵan. Adam temir emes, kerek deseńiz, jıyrma jylda aýa raıyna baılanysty temir de babyn joǵaltýy múmkin. Al Jeksenbekov sporttyq babyn 20 jyldan asa ýaqyt KSRO hokkeıiniń eń joǵary talabyna saı deńgeıde saqtaı bilgen. Marattyń ornyna alańǵa shyǵýǵa qanshama órender janyn salyp umtylǵanyn dál qazir tap basyp aıtý qıyn. Jeksenbekov jasy 41-ge kelgenshe 25 jastaǵy almas qylyshtaı jigitterge, 30 jastaǵy tájirıbesi ábden tolysqan, saqa oıynshylarǵa des bergen joq. Osydan keıin qazaq jastary dop oıyndaryna qabiletsiz, komandalyq syndarǵa jaramaıdy, dep qalaı aıtýǵa bolady.
Murattyń budan basqa da sporttyq ataqtary jeterlik: Jeksenbekov kógaldaǵy hokkeıden 1982, 1983 jyldary qatarynan eki ret Almatynyń «Dınamo» komandasynyń kapıtany retinde Eýropa chempıondarynyń kýbogyn jeńip alsa, 1979, 1983 jyldary Qazaqstan quramasynyń sapynda KSRO halyqtary spartakıadasynyń eki márte jeńimpazy atandy. Murat 1977 jyly dopty hokkeıden Keńes Odaǵynyń chempıony ataǵyna qol jetkizdi. Iаǵnı, Murat Jeksenbekov – KSRO-nyń 19 márte chempıony!
Buǵan qosa, 1977-1986 jyldary 10 jyl boıy KSRO-nyń eń úzdik 22 oıynshysynyń qatarynan tabyldy. Keńes Odaǵy quramasynda oınady. Bes ret KSRO kýbogyn jeńip aldy.
О́tken ǵasyrdyń sekseninshi jyldarynyń ortasynda qazaqtyń Almaty qalasyndaǵy úlesi 20 paıyzdyń shamasynda edi. Biz sekildi baspanasy joq, basqa ulttyń qýyqtaı «vremıankasyn» jaldaıtyn qazaq jastary Saıan, Murattardy izdep, stadıonǵa barýshy edik. Ǵulama bapkerler Edýard Aırıh pen Qazbek Baıbolovtan tálim alǵan Saıan Shaımerdenov, Murat Jeksenbekov, Serik Qalymbaev ǵajap oıyndarymen tánti qylatyn. Týǵan elimizde ógeı adamdaı kúı keship júrgen bizder bul baýyrlardyń jeńisimen rýhtanyp, jadyrap qaıtýshy edik. Bul azamattar tek sportshy ǵana emes, ult rýhynyń sharqaıraǵy ispetti edi.
Murat jaıynda taǵy bir qyzyqty derek: KSRO chempıonatynda baq synaǵan 14 komandanyń Jeksenbekovten basqa barlyq oıynshysy doptaıaqty oń jaǵyna ustasa, bizdiń baýyr doptaıaqtyń qaıqy basyn tómen qaratyp, sol jaǵyna ustaıtyn. Sonyń ózinde Keńes Odaǵy men Eýropanyń nebir aıtýly shabýylshylary tasqamal qazaqtan taısaqtap turatyn.
Qydyrbek Rysbek
ASTANA