Al, ony turǵyzý úshin Almatydan arnaıy mamandar shaqyrylǵan. Torkóz keregesiniń bıiktiginiń ózi eki jarym metr bolady. 250 sıdam ýyq alyp shańyraqqa bekip, qaýsyrma kúmbezi anadaıdan kózge túsedi. Mamandar birinshi kúni kóshpendiler baspanasynyń qańqasyn turǵyzsa, ekinshi kúni ishin árleýge kirisipti. Tuskıiz ilip, basqur, ıin baý, jel baý, shashaq sekildi jabdyqtardy ornatqan. Negizinen eń alyp kıiz úı «Altyn Orda» dep atalyp, 30 qanatty bolyp keledi eken. Dala salty boıynsha onda dárejesi artyq dalaı han tóleńgit-ýázirlerimen resmı keńes quratyn bolǵan. Al, búgingi Balqashta boı kótergen mundaı boz ordada hannyń otbasy turǵan. Odan sál kishirek, Qaztýǵan jyraýdyń «Aq ala ordam qonǵan jurt» degeni segiz qanatty dáýletti baı-baǵlandardyń úıi. Qarasha men otaýdyń maǵynasy belgili. −Alty qanatty úıdiń qur súıegin 15 mınýtta qurasyń. Al 8 qanatty jarty saǵatta turǵyzýǵa bolady. 12 qanattyny 2-3 saǵatta, 24 qanattyǵa ishindegi jabdyqtaýyna mán beretin bolsaq, 1-2 kún ýaqyt ketedi. Qazaqy úıdi qurǵannan keıin, ýyqtarǵa tizbe ketedi. Jan-jaǵyn shaıqalmasyn dep tizbelep tartady. Jáne ishinde jel baý bolady, – deıdi kıiz úı qurastyrýshy Jumahan Ulyshaı. Alyp kıiz úıde Naýryz merekesine deıin túrli kórmeler ótpek. Qala turǵyndary, kıiz úı jabdyqtarymen birge ertede qoldanylǵan turmystyq buıymdardy óz kózimen kórip, olardyń qandaı maqsatqa qoldanylǵanyn bile alady. Han ordasynyń ishi ulttyq qolóner buıymdarymen sándi jasanǵan. Dalalyqtardyń aqshańqan boz úıiniń bosaǵasynan 22 naýryzǵa deıin kisi arylmaq emes. Tańǵy toǵyzdan keshki altyǵa deıin qasty ordanyń eńseli esigi qonaqtarǵa aıqara ashyq.Úıdiń oń jaǵynda er jigittiń bes qarýy saı tursa, onyń qasynda at-ábzelderi tegis qoıylǵan.Úıdiń tórine qasqyr ishik, dombyra ilingen. Al, sol jaq qaptalynda júk jınalǵan ábdire, kórpe-jastyq, kebeje, qazan-oshaqtyń asaı-múseıi, kúbi-sabamen sándi bezendirilgen.
Mıras ASAN, «Egemen Qazaqstan»
QARAǴANDY