Shýaqty kóktem merekesi – Naýryz meıramy túrki halyqtarynyń kópshiligi úshin tirshiliktiń bastaýy, tabıǵattyń jańarýy, meıirimniń, mahabbattyń, molshylyqtyń jáne baýyrmaldyqtyń nyshany.
Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik ortalyq mýzeıi men Iran Islam Respýblıkasynyń Almaty qalasyndaǵy Bas konsýldyǵy janyndaǵy mádenı ókildigi Naýryz meıramyna oraı «Naýryz naqyshtary» atty festıval ótkizdi. Qazaq jáne parsy halyqtarynyń arasyndaǵy tereń tamyrly qarym-qatynastyń búgingi kórinisi retinde ótken bul festıval baıandy dostyqtyń, mádenı dástúrler ortaqtastyǵynyń belgisindeı.
Festıval aıasynda ashylǵan kórmede Irannyń dástúrli mádenıetimen jáne ónerimen tolyǵyraq tanysýǵa múmkindik beretin, búginde sırek kezdesetin kóne buıymdar, máselen, kempirqosaqsha qubylyp, túrli amal-tásilde jasalǵan mınıatıýra, shaǵyn músin, kórkemsýret, bederli metall, quty, qumyra, tabaq, qobdısha, tuǵyr syndy boıama qysh týyndylary baıyrǵy qolónershi, sýretshi, kallıgrafısterdiń bıik talǵamy men sheberlik deńgeıin ańǵartqandaı.
Fırdoýsı, Haııam, Saadı jáne Hafız týyp-ósken, álemdegi eń kóne órkenıettiń biri sanalatyn Iran eli dese, kóz aldymyzǵa parsy eliniń saltanatty sáýlet óneri, meshitterdiń kún tústes kúmbezderi, kózdiń jaýyn alar oıýlary men naqyshtary, ásem ydys-aıaǵy men úı jaraǵy, kóne saraılary men sýret óneri, alýan túrli qolóneri keletini ras. Rasymen de, bul kórmede Iran qolóneriniń talantty ónerpazdarynyń, sýretshileriniń, músinshileriniń, kórkem jazý jáne aǵash óneri sheberleriniń ozyq týyndylary kórermen nazaryna usynyldy.
Kórmeniń ashylý saltanatyna qatysyp, sóz sóılegen Almaty qalasyndaǵy Iran Islam Respýblıkasynyń Bas konsýldyǵy janyndaǵy mádenı ókildik basshysy Seıd Djavad Djalalı Kııasarı myrza «Haft sın» – Naýryz meıramynda ırandyqtar bezendiretin adaldyq pen aqıqattyń dastarqany. «Haft sın» dastarqany tolyq ómirdiń nyshany. «Haft sın» dastarqany parsy tilinde «sın» árpinen bastalatyn jeti nyshandy bildiredi. «Haft sın» dastarqany naýryzdan keıin 13 kún jaıylyp, sońǵy kúninde (naýryz aıynyń 13 kúni) sýǵa jiberiledi», dep parsylyq ulttyq dastarqan jaıynan maǵlumat berip ótti.
Qazaqstandyq mádenıettanýshy ǵalymdar, ónertanýshylar, ustazdar men stýdentter qatysqan festıval barysynda, sondaı-aq, balalarǵa arnalǵan «Armysyń, Áz-Naýryz!», «Ájemniń sandyǵyndaǵy zattardyń tarıhy», «Ertegi álemine saıahat» taqyrybynda ınteraktıvti sabaqtar, mýzeıdiń ekspozısııa zaldary boıynsha ekskýrsııa ótkizildi, qalalyq baspalardan shyqqan túrli ádebıetter kórmesi, Almaty sán jáne dızaın kolledji men «Symbat» sán akademııasynyń tehnologııa jáne dızaın kolledji stýdentteri daıyndaǵan qazaq ulttyq kıiminiń defıle-kórsetilimi usynyldy, respýblıka halyq ártisteriniń, etnografııalyq ansambldiń, mýzykalyq ujymdardyń qatysýymen konsert uıymdastyryldy.
Bir aıta keterligi, mýzeı qyzmetkerleri de Oqýshylar saraıy, Respýblıkalyq sport kolledji, «Halyqtyq jáne ulttyq sport túrleri men buqaralyq dene shynyqtyrý-saýyqtyrý klýby» JShS qyzmetkerlerimen birlesip asyq ıirý, toǵyzqumalaq, qazaqsha kúres, arqan tartý sııaqty dástúrli ulttyq sport oıyndarynan sheberlik-synyptar ótkizdi.
Festıval barysynda dástúrli qazaq mádenıetine saı, merekeniń eń kishkentaı qonaqtary – táı-táı basqan balaqaılardyń alǵashqy qadamy sátti, ǵumyry uzaq, bolashaǵy jarqyn bolsyn degen nıetpen «Tusaýkeser», «Besikke salý» joralǵylary atqaryldy. «Tusaýkeser» joralǵysyn Halyq ártisi Nurǵalı Núsipjanov ótkizdi.
Qazaq sheberleriniń ǵasyrlar boıy shyńdap, kóziniń qarashyǵyndaı urpaqtan-urpaqqa jetkizgen dástúrli qolóneri de festıval aıasynan syrt qalǵan joq. Mýzeıdiń ǵylymı qyzmetkerleri qazaq kestesi, zergerlik óner tehnıkasy jaıly, al sheber Musa Ádil dombyra jasaý tehnologııasy boıynsha sheberlik-synyp ótkizdi. Mýzeıdiń qor kolleksııasynan alynǵan «Dástúrdiń jarqyn jalǵasy» taqyrybyndaǵy kórme E.Daýbaev, I.Jalmuqanova, I.Brıakına, E.Hrıstova, A.Abdýldaeva, A.Muqajanova, M.Álimbaeva, V.Shershneva syndy zergerlerdiń áshekeı buıymdary men Qazaqkórkemóner kásiporny shyǵarǵan kórkemdik ónimderin usyndy.
Memlekettik qýyrshaq teatrynyń «Naýryz-Dýman» jáne Muzafar Álimbaevtyń shyǵarmasy jelisimen S.Begalın atyndaǵy Ortalyq memlekettik balalar kitaphanasynyń qyzmetkerleri daıyndaǵan «Men dala balasymyn» atty teatrlandyrylǵan qoıylymdary da kórermendi qýanyshqa bóledi.
Qazaq halqynyń uly shaıyry sanalǵan Turmaǵambet Iztileýulynyń parsy aqyny Fırdoýsı «Shahnamasynyń» jelisimen jyrlanǵan 900 bettik tarıhı dastanynyń 4-shi ret jaryqqa shyqqan kitabyn kitaptyń jaýapty shyǵarýshysy bolǵan tanymal shyǵystanýshy Islam Jemeneı kórmege kelgen kitapqumar jurtshylyqqa tegin taratqanyn aıta ketken jón.
Mıra BAIBEK,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY