QANDYAǴAShTAǴY QÝANYShTY SÁTTER

Bul – oblystaǵy aýyl sharýashylyǵy men ónerkásibi qatar damyǵan Muǵaljar aýdanynyń ortalyǵy, ústimen Almaty jáne Atyraý, Mańǵystaý baǵyttaryna temir jol jáne asfalt jol ótetin toǵyz joldyń torabyna ornalasqan bolashaǵy zor qala. Kezinde osy óńirdegi Shılisaı fosforıt jáne munaı kenishterin ıgerýge kelgen kelimsekter ózderiniń ejelgi otandaryna qonys aýdarǵanda kóp úıler bos qalyp, qalanyń kommýnıkasııalyq júıeleri isten shyǵyp, biraz qıyndyqtardy bastan keshkeni de ras. Onyń zardaby kúni keshege deıin turǵyndarǵa birqatar turmystyq qolaısyzdyq týdyryp, qandyaǵashtyqtardy biraz ábigerge salǵan-dy. Sońǵy jyldary aýdannyń ekonomıkasy damyp, kóptegen kásiporyndar iske qosyldy, jańa jumys oryndary ashyldy. Bıýdjet qorjyny tolyǵyp, birqatar sharýalardy tyndyrýǵa qol jetkizildi. Sonyń aıqyn dáleli retinde Qandyǵash qalasynda jańa jyl tabaldyryq attar sátte birneshe áleýmettik nysandardyń paıdalanýǵa berilip, halyqtyń ıgiligine qyzmet ete bastaǵanyn aıtýǵa bolady. Qaraýsyz qalǵan úı qalpyna keltirildi Qandyǵashtyń ózekti máselesi – qaraýsyz qalǵan turǵyn úıler bolatyn. Bir jyldary osyndaı kúıge ushyraǵan turǵyn úılerdiń bir­qataryn arzanǵa satyp alǵan py­syqaılar ornyna úıindi qal­dy­ryp buzyp áketse, birqatarynyń tórt qabyrǵasy ǵana qalyp, qańy­rap bos turǵan edi. Sońǵy kezderi osyndaı birneshe turǵyn úıdi kúrdeli jóndep, baspana qıyn­dyǵyn kórip júrgender úshin qoljetimdi páter máselesin she­shýdiń izi ashylǵan-dy. Buǵan deıin qalanyń “Jastyq” shaǵyn aýda­nan­daǵy eki úı qaıta jaraq­tan­dy­rylyp, qalpyna keltirildi. Endi 120 páterli taǵy bir turǵyn úı ha­lyqtyń ıgiligine aınaldy. Kúni keshe qalanyń kórkin buzyp tur­ǵan bul úıdi qandyaǵashtyqtardyń ózderi de tanymaı qaldy. Ishi-syrty eýrojóndeýden ótken tur­ǵyn úı kózdiń jaýyn alatyndaı jutynyp tur. Saltanatty sátte sóz alǵan Muǵaljar aýdanynyń ákimi Serik Shańǵutov osy úıdi kúrdeli jóndeýge aýdandyq bıýd­jet­ten qarjy bólýge oblys ákimi Eleýsin Saǵyndyqovtyń qoldaý kórsetkenin jetkizdi. Bul turǵyn úıdi qalpyna keltirgen “Álıhan-Oıl-Z” JShS — qurylys sala­synda ózindik qoltańbasy qalyp­tasqan kásiporyn. Buǵan deıin de Alǵa qalasynda qaraýsyz qalǵan eki kóp qabatty, Qandyaǵash qala­syndaǵy 60 páterli turǵyn úıge, Qobda jáne Mártók aýdandyq aýrýhana­lary­na kúrdeli jóndeý júrgizgen seriktestik osy úıdi qalpyna keltirý barysynda 267 mln. teńge qarjy ıgeripti. Qury­lys jumys­taryna jergilikti 250 adam tar­tylypty. Esik-terezeleri plastıkten jasalǵan, balkonyna deıin tereze qondyrylǵan, jertólesi qurǵaq, sý, jylý jáne káriz júıeleri jańartylǵan turǵyn úıdiń kemdigi joq. Aýdan ákiminiń málimdeýinshe, jańa jylda taǵy da osyndaı qa­raý­syz qalǵan eki kóp qabatty tur­ǵyn úıdi kúrdeli jóndep, qalpyna keltirý qolǵa alynbaqshy eken. Sonda qalada baspanaǵa zárý biraz otbasynyń páter máselesi sheshi­min tappaq. Gaz, sý kelip tur, jylý jaqsardy Qandyaǵash qalasy jyl saıyn qanatyn keńge jaıyp keledi. Ke­shegi údere kóshý kezinde qalaǵa kelip qalǵan aǵaıyndar ósip-ónip, turǵyndar sany kóbeıgeli jeke turǵyn úı salý da qarqyn ala bas­tady. Qazir turǵyn úı proble­ma­syn sheshý maqsatynda osynda ja­ńadan eki shaǵyn aýdan boı kóterip keledi. Ýaqyt talaby jeke turǵyn úı­lerdi de kommýnıkasııa júrgizil­gen jerlerge salý qajettigin alǵa tartyp otyr. Qazir “Bolashaq” shaǵyn aýdanynda salynatyn 195 úıdiń 95-inde, al “Samal” shaǵyn aýdanynda salynatyn 500 úıdiń 80-inde adamdar turyp jatyr. Aýdan ákimi sol kúni osy shaǵyn aýdandarǵa tartylǵan sý jáne gaz qubyrynyń tusaýyn kesti. Osy ınjenerlik júıelerdi júrgizýge respýblıkalyq bıýdjetten 200 mln. teńge bólinip, tolyqtaı ıge­ri­lipti. Qazir sý jáne gaz qubyr­lary kóshelerge júrgizilip bolyp­ty. Gaz bólý stansasy da daıyn tur. Endi turǵyndar gaz ben sýdy úılerine kirgizip jatqan kórinedi. Qaladaǵy keńes dáýirinde de úlken problema bolyp kelgen jy­lýmen qamtý da oń sheshimin taba bastapty. Bul máseleni sheshý­ge alǵyshart jasaǵan “Kommýnal­shık” KMK qarasty ortalyq bý qa­zandyǵynyń iske qosylý salta­naty “sabaqty ıne sátimen” degendeı boldy. Buryn qalany úsh bý qazandyǵy qamtamasyz etetin bolsa, sońǵy jyldary olardy bó­lektep, kezeń-kezeńimen jańartýǵa qol jetkizilipti. Buryn eki bý qa­zan­dyǵy iske qosylsa, endi úshinshi bý qazandyǵy paıdalanýǵa berilip otyr. Ol úshin aýdandyq bıýdjetten 160 mln. teńge bólinip, oǵan osyn­daǵy úsh qondyrǵy jańarty­lyp­ty. Jańa tehnologııamen jumys isteıtin bý qazandyǵynyń tetigin iske qosqan aýdan ákimi endi jylý máselesinde kidiris bolmaıtynyn jetkizdi. Jańarǵan sport mektebi, jarqyn tabystar Qýanyshty sát kúrdeli jóndeý­den soń jańaryp, jasaryp qalǵan sport mektebinde jalǵasyn tapty. Kireberiske kerilgen kók lenta kesilgennen keıin ishke engen aýdan ákimi S.Shańǵutovtyń qury­lystyń óte sapaly júrgizilgenine kóńili toldy. Muǵaljarlyq sport­shylar oblys aýdandary arasynda udaıy aldan kórinip júrgenin tilge tıek etti. Shynynda solaı. Aýdan­da tórt halyqaralyq dárejedegi sport sheberi, paýerlıftıngten úsh Azııa chempıony shyǵypty, boks­tan álem chempıony Galıb Jafa­rov ta osy mekteptiń túlegi. Mun­da sporttyń on tórt túrinen bir myńnan astam jasópirim jatty­ǵady. Paýerlıftıng, erkin kúres, sambo, dzıýdo jáne basqa sport túrleri jaqsy damyǵan. Mektepte on jeti jattyqtyrýshy jumys is­teıdi. “Jol kartasy” baǵdarla­ma­sy boıynsha sport mektebin kúrdeli jóndeýge 59 mln. teńge bólinip, qyrýar sharýa jasalypty. Buryn tamshy aǵyp berekeni keti­retin mektep ǵımaraty adam tany­mastaı ózgergen. Muǵaljarlyqtar aldaǵy olımpıada oıyndaryna keminde bir sportshy jiberýge talpynys jasap otyrǵanyn da jasyrmady. Qol dobynan qala atyn ıemdengen komanda elimizdiń sýperlıgasynda oınaıtyn kórine­di. 52 kılo salmaq dárejesinde paýerlıftıngten Azııa chempıony atanyp úlgergen 9 synyp oqý­shysy Jarqyn Abdýllına bola­sha­ǵynan zor úmit kúttiretin sportshy ekenin ańǵartty. Sol kúni kásipker Ákimjan Esenamanovtyń “Altyn or­man”sýpermarketiniń ashylýy boldy. Azyq-túliktiń, taýarlardyń on myńnan astam túri qoıylǵan dúken janynan bolashaqta taǵy da turmystyq qyzmet kórsetý ny­san­dary ashylmaq. Dúkendegi azyq-túlik pen taýar baǵalary oblys ortalyǵyndaǵy baǵadan anaǵurlym arzan. Sondaı-aq, munda jergilikti taýar óndirýshilerdiń ónimderi de molynan qoıylǵan. Bir kúnde birneshe nysannyń paıdalanýǵa berilýine kýá bolǵan qandyaǵashtyqtardyń ilgeri kún­nen úmiti mol. Jańa jyldy jar­qyn tabystarmen qarsy alyp otyr­ǵan aýdannyń qazirgi aıaq aly­sy bıyl da berekeli de merekeli joldy jalǵastyratynyna sendiredi. Satybaldy SÁÝIRBAI, Aqtóbe oblysy.