Shekten tys shyǵyndarǵa jol berilmeýi kerek

Keshe Parlament Senatynda «Teńgerimdi jáne ashyq bıýdjet – eldiń tabysty jáne turaqty áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń kepili» taqyrybynda Parlamenttik tyńdaý boldy. Oǵan Senat Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev qatysyp, sóz sóıledi. Senat spıkeri Qasym-Jomart Toqaev birin­shi kezekte Memleket basshy­sy bıylǵy Joldaýy arqyly mak­roekonomıkalyq turaqtylyqty qamtamasyz etý sheńberinde bıýd­jet shyǵystarynyń tıimdi­ligin barynsha arttyrýdy tap­syrǵanyna, sondaı-aq, qara­jat­ty naqty ekonomıkaǵa jedel ári der kezinde jetkizý min­detin alǵa qoıǵanyna nazar aýdar­dy. Sonymen qatar, Senat Tóraǵasy bıýdjet shyǵystaryna yjdaǵattylyqpen qaraýdyń mańyzdylyǵyna toqtaldy. «Bıýdjet shyǵystary ábden oılastyrylyp, qarajat, shyn máninde, muqtaj salalarǵa jibe­rilýi tıis. Shekten tys shy­ǵyn­darǵa jol berilmeýi kerek. Imıd­jdik sıpattaǵy joba­larǵa jum­salatyn edáýir shyǵynnyń kólemin aıtarlyqtaı qysqartyp, múmkin bolǵan jaǵdaıda múldem toqtatý qajet. Memleketimizdiń salyq saıasaty da qazirgi zaman­daǵy jahandyq syn-qaterlerge jaýap berýi tıis. Eń aldymen, salyq saıasaty iskerlik belsen­dilikti yntalandyryp, kirister­diń artýyna yqpal etip, shaǵyn já­ne orta bızneske qoldaý kór­setýi qajet. Sondaı-aq, tıim­di­ligi tómen salyqtyq jeńildik­ter­d­i qaıta qaraý kerek», – dedi Q.To­qaev. Senat Tóraǵasy el ekonomıkasyna tikeleı áser etetin negizgi birqatar máseleler turǵysynda da sóz qozǵady. «Biz bıýdjettiń kiris bóligin arttyrý boıynsha kvazımemlekettik sektor tarapynan aıtarlyqtaı qaıtarym kútýimiz zańdy. Ulttyq kompanııalar túsim ákelýdiń ornyna tutyný jaǵyn arttyrýǵa beıim. Úkimet bólingen qarajattyń ıgerilmeı qalý jaǵdaılaryna jol bermeý maqsatynda eleýli jumys júrgizýi tıis. Bıýdjettiń tapshylyǵy ahýalynda qarajattyń turaqty túrde ıgerilmeý jaǵdaılaryna múldem jol berilmeýi qajet. Birqatar sarapshylardyń pikiri boıynsha, Ulttyq qordyń qarajatyn paıdalaný búgingi túıtkilderdi jedel sheshýge arnalǵan turaqty qarjy kóziniń bolýy esebinen uzaq merzimdegi bolashaqta Úkimettiń ekonomıkalyq saıasatynyń tıimdiligin tómendetýge ákelip soǵýy múmkin. Bir sózben aıtsaq, Ulttyq qordyń qarjysyn paıdalaný múmkindigi Úkimetti bosańsytady», – dedi Tóraǵa. Senat Spıkeri elimizdiń eko­nomıkasyn ózgeshe jaǵdaı­larǵa beıimdep damytýdyń, ekono­mıkalyq ósimniń jańa modelin jasaýdyń jáne básekelestik pen naryq jaǵdaıynda «shamamyzǵa qaraı» ómir súrýdi úırený qa­jet­tiginiń mańyzdy ekenin de jet­kizdi. Onyń aıtýynsha, Pre­zı­dent usynǵan Úshinshi jańǵy­rýdyń maqsaty da osy strate­gııalyq mindetti kózdeıdi. Sóziniń sońynda Q.Toqaev bıýd­jettiń munaı baǵasyna táýel­di­ligin tómendetý, salyq­tyq ákimshilendirýdi jaqsar­tý, bıýdjet shyǵystaryn ońtaı­lan­dyrýdyń qurylymyna kóshý jónindegi jumystar jalǵasyn tabýy qajet ekenin atap kórsetti. Budan keıin Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov «Jańa mindetter jaǵdaıynda memlekettik qar­jynyń ashyqtyǵy men teńge­rim­diligi» taqyrybynda baıanda­ma jasady. О́z sózinde B.Sul­tanov respýblıkalyq bıýdjet­tiń kiris bóligin arttyrý boıyn­sha sharalar jospary ázirlen­genine, memlekettik ákimshilik ba­qylaýdy tómendetý maqsatynda mınıstrlik bıýdjet pen salyq salasynda «Halyqtyq baqylaýdy» belsendi túrde paıdalanyp otyr­ǵanyna toqtaldy. Onyń sózine qaraǵanda, qazirgi kezde mı­nıstrlik memlekettik qarjyny kirister men memlekettik satyp alý jáne jekeshelendirý ba­ǵyt­tary boıynsha jańǵyrtý bary­synda aýqymdy jumys júrgi­zýde. Bul baǵyttardy iske asyrý IJО́-niń salyq syıymdylyǵyn keńeıtý, bıznesti júrgizý sharttaryn jaqsartý, syrtqy saýda aınalymyn jyldamdatý, eko­nomıkaǵa memlekettiń qatysýyn qysqartý, sondaı-aq, memlekettik satyp alý júıesin jetildirý arqyly júzege asyrylatyn bolady. Budan basqa, memlekettik bıýdjet shyǵystarynyń bir bóligin, memlekettik-jekemenshik áriptestigi qaǵıdatyn qoldana otyryp, básekeles ortaǵa berý múmkindigi qaralýda. Al Ulttyq ekonomıka mınıs­tri (UEM) Tımýr Súleımenov senatorlar nazaryna «Memlekettik qarjynyń turaqtylyǵyn arttyrý sheńberinde fıskaldy saıa­sat­tyń negizgi baǵyttary» ta­qy­ry­­byndaǵy baıandamasyn usyn­dy. Mınıstr fıskaldy saıasat salasyndaǵy UEM qyzme­ti bıýdjet shyǵyndary tıimdi­ligin arttyrýǵa jáne Ulttyq qor aktıv­terin saqtaýǵa baǵyttalatynyn atap kórsetti. Sondaı-aq, ol ústi­mizdegi jyly salyq saıasatyn jańa ekonomıkalyq jaǵdaılarǵa keltirý maqsatynda jańa Salyq kodeksi ázirlenetinin aıta kelip: «Salyq júıesin reformalaýdyń basty maqsaty bıýdjet kiris­teriniń turaqtylyǵyn saq­taý jáne jańa ken oryndaryn ázir­leýge ınvestısııalardy kóbeıtý jolymen uzaq merzimdi perspek­tıvada bıýdjet túsimderin arttyrý bolyp tabylady. Qunǵa qosyl­ǵan salyqty tóleý, onyń ishinde elektrondy shot-faktý­ralardy engizý, QQS boıynsha jeke jeńildikterdi joıý arqyly tetikterdi jetildirý sharalary qabyldanatyn bolady», – dedi mınıstr. Parlamenttik tyńdaýda Res­pýblıkalyq bıýdjettiń atqa­rylýyn baqylaý jónindegi Esep komıtetiniń múshesi Aıgúl Mu­hametkárim, Mańǵystaý oblysy ákiminiń orynbasary Sholpan Il­muhanbetova, «Atameken» UKP basqarma tóraǵasynyń oryn­basary Nurjan Áltaev jáne «SANDJ» Zertteý ortalyǵy» qoǵamdyq qorynyń prezıdenti Janar Jandosova sóz alyp, taqyrypqa qatysty birqatar máselelerdi ortaǵa saldy. Joldybaı BAZAR, «Egemen Qazaqstan»