«Qazaqstan-Sibir-2011»: seriktestiktiń jańa kókjıegi

Keshe Pavlodar qalasynda «Qazaqstan-Sibir-2011» halyqaralyq kórmesi saltanatty túrde ashyldy. Eki el arasyndaǵy ekonomıkalyq baılanysty jańa deńgeıge kóterý maqsatyn kózdegen atalmysh sharaǵa oblys ákimi Baqytjan Saǵyntaev, QR Premer-Mınıstriniń orynbasary - QR Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstri Áset Isekeshev, QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty Meıram Pishembaev, Reseı Federasııasynyń QR-daǵy elshiliginiń bas keńesshisi Sergeı Annenkov jáne basqa mártebeli meımandar qatysty. Eki kúnge jalǵasatyn kórmege kórshiles eki memlekettiń shekaralas aımaqtarynyń úzdik taýar óndirýshileri atsalysýda. Aıta keterligi, bul kórme Qazaqstan Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna oraı uıymdastyryldy. Qazaqstan men Reseıdiń arasynda saýda-sattyq, mádenı baılanystar erteden qalyptasqany málim. Buǵan qos mem­lekettiń kezinde bir shekpenniń astynda bolǵany da tarıhı sebep. Dese de, baǵzy dáýirden «aýyly aralas, qoıy qoralas» kele jatqan kórshilerdiń naryqtyq jaǵdaıǵa baılanysty nysanaǵa alǵan jańa mindetteri bar. Ol – elaralyq qarym-qatynasty zaman talabyna saı jańa bıiktikke shyǵarý. – Qazaqstan men Reseı – strategııalyq áriptester bolyp tabylady. Eki el arasynda saýda-sattyq baılanys jaqsy damyp keledi. Memleket basshylarynyń da kózdeıtini – osy baılanysty odan ári damytý. Jýyrda osy máselelerdi qos eldiń Prezıdentteri Astrahan qalasyn­da ótken shekaralas aımaqtardyń ynty­maqtastyǵy forýmynda keńinen talqy­lady. Búginde Kedendik odaqtyń iske qosylýy óz nátıjesin kórsetip, saýda-sattyǵymyzdy odan ári óristetýge jaǵ­daı jasaýda, – dedi ashylý salta­na­tynda sóz alǵan  Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstri Á.Isekeshev. Oblys ákimi Baqytjan Saǵyntaev «Qazaqstan-Sibir-2011» halyqaralyq kórmesine Reseıdiń kórshiles aımaqtary­nan 63 kásiporyn qatysyp otyrǵanyn aıtyp ótti. – Bul kórme osymen altynshy márte uıymdastyrylyp otyr. Memleketimiz sha­ǵyn jáne orta bızneske qoldaý kórsetýge basa mán berýde. Osy kórmede kásip­kerlerimiz jańa áriptester tabady, kelisim-sharttarǵa qol jetkizedi dep senemin. Bul kórme sondaı-aq kelesi jyly ótetin aýqymdy sharaǵa ázirlik kezeńi bolyp ta sanalady. 2012 jyly Qazaq­stan men Reseıdiń shekaralas aımaqta­rynyń kezekti forýmy Pavlodar jerinde ótkiziledi, – dedi ol. Reseı Federasııasynyń bizdiń eldegi elshiliginiń bas keńesshisi Sergeı Annenkov kórshiles memleketterdiń ózara qa­rym-qatynasy jańa satyǵa kóterileti­nine, bul jolda búgin ótkizilip jatqan kórmeniń oń yqpaly bolaryna senim bildirdi. Jalpy, Reseıdiń kóptegen aımaq­tary Qazaqstanmen shektesedi. Barlyǵy 27 shekaralyq óńir bolsa, sonyń 12-si bizdiń jermen kórshiles keledi. Sonyń beseýi Altaı federaldyq okrýgine kiredi. Qonaqjaı qazaq qashannan kórshisin syılaıtyn berekeli el. Bas keńesshiniń aıtýynsha, Reseı álemdik qarjy daǵ­darysyn Qazaqstanmen birge eńserip shy­ǵýǵa múddeli. Kedendik odaq qurylǵaly beri Reseıdiń qazaq elimen ekonomıkalyq baılanysy 25 paıyzǵa artqan. Mártebeli meıman halyqaralyq kórme ótkizip, reseılik bıznes ókilderin jyly qushaqpen qarsy alyp otyrǵan Pavlodar jerine rızashylyq bildirdi. Kórmege qatysýshy­larǵa sáttilik tiledi. Saltanatty rásimnen keıin jınalǵan qaýym Astana muz saraıynda ornalasqan «Qazaqstan-Sibir-2011» kórmesine qatysý­shyl­ar­dyń ónimderin kórip, usynatyn qyzmetterimen tanysty. Munda Reseıdiń Omby, Tomsk, Novosibir, Kemerov oblys­tary, Altaı ólkesiniń bıznes ókilderimen birge, elimizdiń Astana, Almaty qalalary men Shyǵys Qazaqstan, Soltústik Qazaq­stan, Qaraǵandy, Aqmola oblystarynan óndirýshiler kelgen. Árbir kompanııa ózderiniń óndiretin zamanaýı ónimderin, qurylǵylaryn, tehnıkalaryn, kórsetetin qyzmetterin egjeı-tegjeıli tanystyrýda. Altaı ólkesi ejelden – densaýlyqqa shıpaly ósimdikterdiń otany bolyp esepteledi. Bıısk qalasynyń «Balzam» jabyq aksıonerlik qoǵamy dárilik shópterden, bal men maıdan ázirlenetin tabıǵı ónim­derin ala kelipti. Satý bóliminiń bastyǵy N.Mıshenko halyqaralyq kórmege qatysý arqyly tutynýshylaryn kóbeıtýdi maqsat etkenin aıtady. Reseılik kompanııa biraz ýaqyttan beri Pavlodar jurtyna óziniń fıto-shaı, sırop tárizdi sapaly ónimderin ótkize bastaǵan. Bul rette jergilikti ókil­dik fırmamen áristestik ornatyp alǵan. «Barlyǵy da tabıǵı ónim. О́zimizdiń ǵyly­mı-óndiristik keshenimiz bar. Shıpaly shópterdiń bárin ózimiz óndiremiz», deıdi ol. Sibirdiń «Belokýrıha» sekildi áıgili shı­pajaı qyzmetterin usyna kelgen fırmalar da bir tóbe. Kórshiles eldiń óndirý­shileri, sonymen qatar, qurylys materıal­dary, jıhazdar jasaý, elektr jabdyq­taryn óndirý tárizdi túrli salalar boıyn­sha óz jetistikterin pash etti. Ombylyq «Mart ı Ko» kásiporny tek qana metaldan qurastyrylatyn jıhaz túrlerimen tanys­tyrdy. Baǵasy jaǵynan arzan bolsa da, sapasy joǵary. Sibir jelim kompanııasy aǵash, qaǵaz materıaldardy japsyratyn buıymdardyń san túrimen qamtamasyz ete alady. Tomsk qalasynyń «Magnıt M» ashyq aksıonerlik qoǵamy bolsa, ener­gııamen qamtý qurylǵylaryn jasaýda aı­tar­lyqtaı jetistikke jetken irgeli kásip­oryn. Bir qyzyǵy, reseılik qaı kompanııa­nyń qyzmetimen tanyssańyz da, onyń ǵyly­mı-zertteý jumystarymen qosa aına­ly­satynyn ańǵarasyz. Iаǵnı, kórshiles el­diń óndirýshileri básekege qabiletti bolý úshin eń aldymen ónim sapasyn udaıy jetildirip otyrý kerek ekenin baıaǵyda-aq túsinip alǵan. Sony basty maqsat etip qoıǵan. Baqytjan Saǵyntaev bastaǵan resmı top ózimizde kórmege arnaıy jetkizilgen qurastyrylatyn jeńil avtokólikter men aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn da kórdi. Otandyq jáne reseılik tehnıkalar­dy sharýalar «Agromashholdıng» lızıngisi arqyly satyp alýda. Kemerov qalasy «Agro» AAQ bas dırektory A.Altergott ózderi shyǵaratyn «Kýzbass» tuqym sebý kesheniniń 32 danasyn qostanaılyq bir ǵana sharýashylyqtyń ıelengenin aıtady. Halyqaralyq kórmede aımaǵymyzdyń irgeli óndiris oshaqtary da óz jumys­tarymen tanystyrdy. – Kórmege qatysýdaǵy basty maqsa­tymyz – Táýelsizdik alǵaly 20 jyl ishinde qol jetken tabystarymyzdy pash etý. Bizdiń zaýyt álemniń 10 ozyq tehnologııaly kásiporny qataryna kiredi. О́tken jyly London bırjasyna tirkelip, qazirde sa­paly alıýmınıı metaly sol jerden ótkiziledi, – deıdi «Qazaqstan elektrolız zaýy­ty» AQ vıse-prezıdenti Jumabek Qamzın. Aıtpaqshy, kórme aıasynda «Astana» muz saraıy tóńireginde qazaqtyń kıiz úıleri tigildi. «Ǵasyrlar úni», «Dástúrli meken», «Dala órkenıeti», «Saıatshylyq», «Babalar murasy», «Aıtys» degen ataý­lardy ıelengen uzyn sany 6 kıiz úıde qazaqtyń ulttyq óneri túrleri men turmystyq buıymdary, salt-dástúri kelýshilerge nasıhattaldy. Kórmeni aralaǵannan keıin mártebeli qonaqtar «Dostyq» úıinde «Aımaqtyq damý: turaqty damýdyń jańa tetikteri» atty keńeske qatysty. Dál osynda shekaralas aımaqtardyń ózara ekonomıkalyq baıla­ny­syn damytýdyń baǵyttary sóz boldy. QR Premer-Mınıstriniń orynbasary Áset Isekeshev Úkimet tarapynan atqa­rylyp jatqan ıgilikti bastamalarǵa toq­taldy. Bıylǵy shildeden bastap Kedendik odaqqa múshe elder arasynda shekaralyq baqylaýlar alyndy. Bul eki el arasyndaǵy saýda-sattyqty odan ári óristetýge qolaı­ly. Jalpy, Reseı – ınvestısııa quıý boıynsha bizdiń negizgi áriptesimiz. Qazaq­stan sheteldik ınvestısııalardy kóptep tartýǵa meılinshe yntaly. Sol sebepti, zańnamalyq turǵydan da barlyq tetikter qarastyrylyp otyr. Reseımen yntymaq­tastyq týraly aıtqanda, Sibir óńiri erekshe orynǵa ıe. Sońǵy kezde bul ólkeden satyp alynatyn qural-jab­dyqtar, munaı-gaz salasynyń taýarlary kólemi jaǵynan ulǵaıdy. Kórsetkish­terdi ósirýge eki tarap ta múddeli dep oılaımyn, dedi Áset О́rentaıuly. Á.Isekeshev reseılikterdi údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵ­dar­lamasyna qatysýǵa shaqyrdy. Bul rette memleket tarapynan kóptegen qoldaý kórsetiledi. Qazaqstandyq-reseı­lik birlesken kásiporyndar da óristerin keńeı­týge múmkindikti paıdalana alady. Inno­vasııalyq jańalyqtardy engizýde áleýetti reseılikterdiń kómegimen art­tyrýǵa basa mán berilip otyr. Osy joly Omby, Tomsk oblystarynan kórmege kelgen kásip­oryndar ózderiniń birshama ǵylymı tabystarǵa jetkenin kórsetýde, – dedi QR Indýstrııa jáne tehnologııalar mınıstri. Oblys ákiminiń aıtyp ótkenindeı, ındýstrııalyq aımaq sanalatyn Pavlodar oblysynda da irgeli jobalardy iske asyrýǵa keń jaǵdaı jasalyp otyr. Kómir men elektr energııasynyń basym bóligi bizde óndiriledi. Sońǵy kezde erkin ekonomıkalyq aımaq qurý baǵytynda ister qolǵa alyndy. Qazirde oblysta quny 1 trıllıon 200 mlrd. teńge bolatyn 166 joba iske asýda. Baqytjan Ábdiruly shekaralyq aı­maqtarmen qarym-qatynasty damytýda sheshilýge tıis máselelerdi atady. Sonyń biri – ózen kóligimen júk tasymalynyń tómendegeni. Oǵan ózen arnasynyń bal­dyr-batpaqqa bógýi basty sebep bolyp otyr. Taǵy bir másele – Pavlodar qala­synda halyqaralyq deńgeıdegi áýe­jaı bola tura, kórshiles aımaqtarǵa qatynaıtyn ushaq marshrýttarynyń joq­tyǵy. Qazirde Altaı ólkesi, Omby, Tomsk, Novosibir oblystaryna tek avtobýstar ǵana júredi, eki aradaǵy jolaýshylar sany az emes. Áset Isekeshev óz jaýabynda eki máseleniń mınıstrlik deńgeıinde qarala­tynyn jetkizdi. Premer-Mınıstrdiń orynbasary, sondaı-aq, QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty Meıram Pishem­baev­tyń «bir top depýtattar óńdeý salasy kásiporyndary úshin úsh jylǵa salyqtardan bosatý jónindegi» bastama­syn da qoldaýǵa ázir ekenin bildirdi. Á.Isekeshev reseıliktermen birlesip ǵylymı tehnopark qurý  da tabylǵan ıdeıa ekenin aıtty. Tomsk jerinde jumys isteıtin tamasha ǵylymı ortalyqtyń tájirıbesin bizge de engizgen paıdaly. «Bul kelesi jyly Pavlodar jerinde ótetin shekaralas aımaqtardyń yntymaq­tastyq forýmyna laıyqty syı bolar edi», dedi ol. О́z sózderinde Reseı Federasııa­synyń QR-daǵy saýda ókili A.Iаkovlev pen Altaı ólkesi gýbernatorynyń orynbasary A.Lýkıanov ózara yntymaq­tas­tyqty damytýǵa neǵurlym yntaly bolatynyn aıtyp ótti. 2010 jyly birshama nátıjege qol jetti. Oǵan Kedendik odaq oń áser etti. Shekaralas aımaq­tar­dyń qaryn-qarynasyn damytý arqyly elaralyq baılanysty jańa deńgeıge kóterýge umtylamyz, dedi qonaqtar. Keshe tústen keıin «Qazaqstan-Sibir-2011» halyqaralyq kórmesi aıa­synda ózara áriptestikti damytý jóninde túrli taqyryptar boıynsha dıalogtyq otyrystar jalǵasyn tapty. Búgin, baǵ­dar­lamaǵa sáıkes, shekaralas aımaqtar­dyń ókilderi oblystyq birqatar kásip­oryndarynyń jumysymen tanysyp, keıin halyqaralyq kórmeniń jeńimpazdary anyqtalady. Nurbol JAIYQBAEV.