Bóten bala bolmaıdy

Bizdiń elimizde múmkindigi shek­­teýli balalarǵa memleket tara­py­nan kórsetiletin qamqorlyq talap deńgeıinde. Máselen, «Múmkin­digi shek­­teýli balalarǵa áleýmettik jáne medısınalyq-pedagogıkalyq kómek kórsetý týraly» jáne «Qa­zaqstan Respýblıkasynyń múge­dek­terdi áleý­­met­tik qoldaý týra­ly» Qazaq­stan Res­­pýblıkasynyń zań­daryna oraı elimizde bul ba­ǵyt­ta birqatar aýqymdy is-sha­ra­lar jú­zege asy­rylýda. Bul oraı­da atap aıtar­ly­ǵy, múge­dek­tik­ke shaldyq­qan balalar memleket tarapynan jú­ıeli túr­de kór­se­tiletin kómek­pen, qam­qor­lyqpen ǵana shektelip qal­maýy tıis ekendigi aıdaı aqıqat. Sondyq­tan da, aıyqpas dertke shal­­dyqqan bala­lar­dyń qozǵalys múm­kin­digi shektelgenmen, olardyń jan-dúnıe ke­ńis­tigi aıasynyń tary­lyp, kúıze­lis­ke ushyraýyna jol bermeý – olardy qorshaǵan orta­nyń, qalyń kópshiliktiń basty mindeti. Bir quptarlyǵy, qıyndyqqa tap bolǵan búldirshinder ómirine qýa­nysh ákelip, ony múmkin­di­gi­n­she kó­riktendirýge umtylýshylar qatary ýaqyt ótken saıyn kóbeıe túsýde. Máselen, Almaty qala­syn­daǵy «Iýranıýn ýan» kompa­nııa­synyń (bas dırektory Marat Nıetbaev) qaıyrymdylyq baǵy­tyn­daǵy is-sharalary kópshilik ta­rapynan jo­ǵa­ry baǵalanýda. Kom­panııa ujymy Almaty qala­sy­nyń Medeý aýda­nyndaǵy 180 múgedek balaǵa qar­jy­laı kómek berýmen qatar, olar­dyń dúnıeta­ny­myn keńeıtýge, memlekettik tildi jetik meńgerýine de óz tarapynan ıgi yqpal etýde. «Atamura» baspasynan shyq­qan mazmuny tereń ári qyzyqty kitap­tardyń balalarǵa syılyq retinde usynylýy sonyń aıǵaǵy. Mundaı qundy syılyqtardyń arasynda ult­tyq salt-dástúr, ádet-ǵuryp tý­ra­ly memlekettik tilde jazylǵan týyndylardyń basymdyq tany­týy­nyń mańyzy zor ekendigi aıtpasa da túsinikti. Jáne mundaı tartý­dyń 180 balanyń árqaısysyna ar­nalýy olardyń ózderiniń ǵana emes, ata-analarynyń da kóńilin sheksiz qýanyshqa bólegendigi sózsiz. Medeý aýdandyq jumyspen qamtý jáne áleýmettik baǵdar­la­malar bóliminiń múmkindigi shektelgen balalarǵa úıde áleýmettik kó­mek kórsetetin bólimshesiniń meń­gerý­shisi Gúlnár Shaıyqova­nyń da demeýshilerge aıtar alǵy­sy sheksiz. Onyń ózindik sebebi de jet­kilikti, óıtkeni áleýmettik kómekke, qam­qor­lyqqa ǵana emes, júrek jylýy­na da zárý balalar úshin demeýshiler izgiligi men qaıyrym­dy­ly­ǵy­nyń orny bólek. «Farmaaktıvt» kompanııasy (bas dırektor Álııa Isaeva) aýrý ba­la­lardy qa­jet­ti dári-dármektermen úsh jylǵa jýyq qamtamasyz etse, al «Shaller Qa­zaq­stan» kompa­nııa­sy (bas dırektor Elena Parlaıan) balalar­ǵa bes jyl boıy qarjylaı kómek berýde. – Qazirgi kezde bizdiń aýdanda múmkindigi shekteýli tórt júzden astam bala turady. Onyń 180-ne úıde áleýmettik qyzmet kórseti­le­di desek, olardyń arasynda otyzǵa jýyq otbasynyń turmys jaǵdaıy tómen deńgeıde. Árıne, múgedek­terge memleket tarapy­nan kórseti­letin qamqorlyq aıasy keńı túsýde. Jyl basynan beri ortopedııa ortalyǵynan 23 balaǵa aıaq kıim jáne arnaýly korset alý­ǵa joldamalar berildi. Son­daı-aq pedago­gı­kalyq jáne psı­hologııalyq ke­ńes­tiń sheshimi bo­ıynsha seksen tórt bala úıde oqy­tý jáne tárbıe alý járdem­aqysyn alady. Sony­men qatar, toqsan úsh otbasy jylyna bir ret beriletin aqshalaı mate­rıal­dyq kómekti paıdalanýda. Sóz reti kelgende aıta ketetin taǵy bir jáıt, bólimshe maman­dary bilim berý, densaýlyq saqtaý jáne úkimet­tik emes uıymdarmen birlesip, áleýmettik ońaltý jáne saýyqtyrý baǵdarlamalarynyń sa­pa­syn jaq­sartý­ǵa odan ári jetildirýge basty nazar aýdarýda, – deıdi Gúlnár Shaıyqova. Baqyt BALǴARINA, Almaty.