Memleket basshysy medısınalyq kómektiń qoljetimdi jáne sapaly bolýy úshin barlyq jaǵdaıdy jasady. Ásirese kadrlarǵa aıryqsha nazar aýdaryldy. Dárigerler álemniń úzdik klınıkalarynda oqýǵa, taǵylymdamadan ótýge jiberilip, sheberlik sabaǵyna qatysty, sóıtip, álemdik deńgeıde is-tájirıbe jınaqtaý múmkindigine ıe boldy. Qazaqstanda ártúrli mamandyqty meńgergen dárigerlerdiń qýatty kadrlyq áleýeti qalyptasty. Qazirgi zamanaýı jabdyqtardy alýǵa qyrýar qarjy qory jumsaldy. Búgingi tańda iri qalalardyń klınıkalary ǵana emes, sondaı-aq, aýdandyq emhanalar da aýqymdy klınıkalyq-dıagnostıkalyq zertteýler júrgize alady.
Ár ýaqyttyń óz talaby bar. Árbir azamat memlekettik medısınaǵa degen tutynýshylyq kózqarasyn ózgertip, densaýlyǵyna jaýapkershilikti óz mindetine alýy qajet. Elbasy halyqqa Joldaýynda: «Salamatty ómir salty men óz densaýlyǵymyzǵa degen tutas jaýapkershilik – memlekettik saıasattyń, densaýlyq saqtaý salasynyń, bizdiń halqymyzdyń kúndelikti ómirindegi eń basty másele bolýy shart», dep atap kórsetken.
Qazirgi kezeńde biz «Densaýlyq 2016-2019» baǵdarlamasyn oryndaýǵa kiristik. Bul shara turǵyndardy tolyq qamtý qaǵıdasyn saqtaı otyryp, densaýlyq saqtaý júıesiniń áleýmettik qarqyndy damýyna múmkindik kózin ashady. Buryn tegin medısınalyq kómektiń kepildi kólemine jumsalatyn barlyq qarjy respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjetter esebinen qalyptassa, mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý (MÁMS) engizilgennen keıin qarjylandyrý úsh kózden iske asyrylady, ıaǵnı memlekettik qarjy qory, jumys berýshilerdiń qarjy qory, azamattar tarapynan aýdarylǵan qarjy qory. Bul – jumys berýshiniń óz qyzmetkerleri úshin jaýapkershiligin arttyryp, árbir adamnyń óz densaýlyǵyna, týǵan-týysynyń saýlyǵyna júrdim-bardym qaramaýy qajettigine barynsha yqpal etedi.
Turǵyndardy skrınıngtik (tolyq tekserý) qaraý nátıjesi pasıentterdiń sozylmaly aýrýlaryn anyqtady, olar memleket esebinen saýyqtyrylady (stasıonarlyq jáne ambýlatorlyq emdeý, dıspanserlik naýqastar úshin tegin dári-dármekter berý). Biraq «qalaı aýyrmaý kerek» degen másele áli sheshimin tappaı tur. Salamatty ómir súrý, zııandy ádetterden bas tartý – erik-kúshti talap etetin eń qıyn saty. Biz pasıentterdi naýqastanbaı turyp, aýrýdyń aldyn alý qajettigine tárbıeleýimiz qajet.
MÁMS júıesin engizýde Úkimet tarapynan zor jaýapkershilikti, erekshe ynta-yqylasty ańǵaramyz. Oǵan MÁMS-tiń negizgi qaǵıdalary dálel bola alady. Eń birinshi – aýyzbirlik pen teńdik. Árbir Qazaqstan azamatyna onyń tabysy men engizgen jarnasyna qaramastan birtutas medısınalyq qyzmet kórsetiledi. MÁMS tabys kólemi shekteýli múddeli jandar úshin qarjy qoryn jetkize bóledi. Ekinshi – ádildik. Jarna kólemi MÁMS-ke qatysýshynyń tabysyna qaraı bolady. Eger tóleý qabileti joq bolsa, onda memleket tóleıdi. Úshinshi – mindettilik. Júıe durys jumys isteýi úshin MÁMS-ke barlyq azamat bas tartýsyz qatysýy shart. Jalpy, MÁMS júıesin kezeńdik iske asyrý qarjy qorynyń jınaqtalýyna múmkindik beredi. Bul úshin jumys berýshiler mindetti shyǵyndy belgileıdi jáne MÁMS qoryna qarjynyń paıyzdyq aýdarylymyn eseptep shyǵarady.
Memleket tarapynan qarjylandyrylatyn tulǵalar tizimi aıtarlyqtaı, olar: balalar, jumyssyzdar, zeınetkerler, kúndizgi oqý oryndarynyń stýdentteri, 3 jasqa deıingi bala kútýshiler jáne 18 jasqa deıingi múgedek balalardy baǵýshylar. Zeınetkerlik tólemderdi alýshylar, onyń ishinde, múgedekter jáne Uly Otan soǵysynyń ardagerleri, sot sheshimimen jazasyn óteýshiler.
Bizder, dárigerler, óz kezegimizde tegin medısınalyq kómektiń kepildi kólemine kirmeıtin qyzmet kórsetý aıasyn keńeıtý múmkindigine ıe bolamyz. MÁMS qarjy qory esebinen jeńildikpen usynylatyn dári-dármektik preparattar tizimi ulǵaıady. Bul – densaýlyq saqtaý júıesin turaqty qarjylyq damytý, barlyq turǵyndardyń sapaly medısınalyq kómek alýǵa múmkindigi jáne halyqtyń jappaı saýlyǵy úshin birtutas jaýapkershilik bolyp tabylady. Nátıjesinde mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrýǵa qatysýshylardyń barlyǵy kórsetiletin medısınalyq qyzmetke tolyq qanaǵattanatyn bolady.
Bolat SADYQOV, №5 qalalyq klınıkalyq aýrýhananyń bas dárigeri