Uly aqynnyń murasyn zerttep-zerdeleýge súbeli úles qosyp júrgen ǵalym ǵylymǵa kelýi jaıynda baıandap, shaıyrdyń ádebı álemine toqtaldy. – Árbir qazaq Abaıdy bilýi kerek. Abaıdy bilse, pendelik joldan qaıtady. Qazir kóp adamnyń kókeıinde tek qaryn toıdyrý, kıim kıiný. Odan basqa maqsat joq sııaqty. Ash qaryn toıynar, biraq onyń rýhanı qazynasy bolmasa, qýys keýde pende bolyp qalady. Biz sodan saqtanýymyz kerek. Jastar qýys keýde bolyp qalmaýy qajet. Baılyqty ómir boıy jınap, ana dúnıege alyp ketken kimdi kórdińizder?! Jıǵan-tergenińniń barlyǵy qalady. Sondyqtan, rýhanı muraǵa basymdyq berý kerek. Abaıda 176 óleń, 3 poema, 45 qarasóz bar. Al oqysań taýsylmaıtyn qazyna ispettes. Hakim bul shyǵarmalaryn aqsha úshin jazǵan joq, ol óz jan-dúnıesin jazdy. Ol ózi ómir súrip otyrǵan zamannyń shyndyǵyn, zaryn jazdy. Onyń ishki álemi qaıyrly. Sondyqtan da onyń ádebı muralary óte tereń, maǵynaly. Qazaqtar úshin odan qundy, odan mándi dúnıe joq, – dedi M. Myrzahmetuly.
Sondaı-aq, ol jastarǵa «Tolyq adam» ilimi týraly da keńinen áńgimeledi. Ǵalymnyń aıtýynsha, ult boıyndaǵy meıirbandyq, jomarttyq sııaqty izgi qasıetterdi áspetteıtin «Tolyq adam» ilimi óskeleń urpaqty teris minez-qulyqtan aryltýǵa septesedi.
– Halqymyzda «Bir jyldyǵyn oılaǵan bıdaı egedi, on jyldyǵyn oılaǵan tal egedi, myń jyldyǵyn oılaǵan izgilik egedi» degen ǵajap sóz bar. Bir qaraǵanda áńgime arasynda aıtyla salatyn kóp naqyldyń biri ǵana sııaqty. Biraq paıymdasań, maǵynasy tereńde ekeni ańǵarylady. Bul uǵymdy ata-ana balasyna, úlken kishige ósıettep, umytylmaı kele jatqanynyń ózi babalarymyzdyń izgilik degenniń ne ekenin bilip qana qoımaı, ony adam men qoǵam boıyna sińirý qajettigin óte erte tanyǵanyn aıǵaqtaıdy. Búgingi qoǵamdaǵy mańyzdy máselelerdiń biri hám biregeıi – adamı qundylyqtardy saqtaý. Al Abaı eńbekterindegi «Tolyq adam» uǵymy adamzatty kisilik turǵysynan jetildirýdi kózdeıtin úlken danalyq oılarmen ushtasyp jatqan kúrdeli másele. Aqynnyń muraty – adamdy rýhanı kemeldendirý arqyly qoǵamdy jetildirý, eldi ilgeri damyǵan mádenıetti memleketter qataryna qosý, – dep atap ótti abaıtanýshy ǵalym.
Kezdesý barysynda M.Myrzahmetuly Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty baǵdarlamalyq maqalasyndaǵy ulttyq kod máselesi jaıyna da toqtalyp, ata-babalarymyzdyń salt-dástúri men ustanymyn jańǵyrtý qajettigin aıtty.
– Bul dúnıede eń jamany – beıqamdyq. Bizdiń ómir súrip otyrǵan aýmaly-tókpeli ýaqytymyz jaıbasarlyqty kótermeıdi. Sol sebepti qazaq jastary táýelsizdiktiń qunyn jete túsinip, onyń ǵumyry uzaq bolýy úshin ultqa qaltqysyz qyzmet etip, aıanbaı eńbek etýi kerek. Qolymyzda turǵan altynnyń qadirin bilip, babalar amanatyna qııanat jasamaý, basty paryzymyz. Abaıdyń fılosofııalyq lırıkasy men oı-tolǵamdary bizge alǵa jol silter shamshyraq ispetti bolýy tıis, – dedi ol.
Jıyn sońynda jastar ǵalymǵa kókeılerindegi suraqtaryn qoıyp, tolymdy jaýap aldy.
Jandar ASAN, ádebıettanýshy