Qasıetti 100 nysan anyqtaldy

Bul – ulttyq mýzeı janynan qu­rylǵan «Qasıetti Qazaqstan» ǵy­lymı-zertteý ortalyǵynyń jo­basy. Tizimde  jalpy qazaq úshin  qasıetti sanalatyn jerler de, aty sál kómeski tarta bas­taǵan oryndar da, tipti kúni ke­she salynǵan, táýelsizdikpen qur­das ǵımarattar da bar. Atap aıt­qanda,  tabıǵı qasıetti nysandar qatarynda Aqmeshit, Qazy­ǵurt, Hań táńiri, Sharyn shatqaly, Jylaǵan ata, Qońyr áýlıe úńgirleri, t.b. al, arheologııalyq jáne a­r­hı­tek­týralyq eskertkishter sa­na­­tyndaǵy qasıetti oryndar qa­tarynda  Bozoq qalashyǵy, Tamǵaly, Beǵazy arheologııalyq ke­­shenderi, Shilikti, Berel qor­ǵan­dary, Aqyrtas qamaly  oryn al­sa, orta ǵasyrlardaǵy qala orta­lyqtary men qazaq handyǵy tu­syndaǵy astanalar – Qoılyq, Jankent, Syǵanaq, Jent, Saraı­shyq, Saýran, Otyrar, Saıram syndy qalalar esepke alynǵan.  Sondaı-aq, dinı jáne adamdardyń tilek tileıtin ornyna aınalǵan kıeli  mekender – Iаsaýı kesene-ke­sheni, Arystan bab, Qarabýra, Ýka­sha ata mazarlary, Qarashash ana, Ibrahım ata,  Báıdibek bı, Domalaq ana keseneleri, Másh­húr Júsip, Abaı-Shákárim me­mo­­rıaldy keshenderi,  tarıhı tulǵalardyń esimderimen qa­tysty qasıetti oryndar – Ma­hambet О́temisulynyń mazary, Ábdiǵappar jáne Keıki batyr keshenderi, Qabanbaı batyr, Raıymbek batyr, Eset Qoqyuly  ke­seneleri, Kókshetaýdaǵy Aby­laı­dyń Han ordasy, Ah­met Baıtursynulynyń úıi (Al­maty q), Sh.Ýálıhanovtyń Altyn­emel­degi memorıaldy kesheni, t.b jáne tarıhı já­ne saıası oqıǵ­a­larmen baılanys­ty qasıetti jer­ler – Bu­lanty, Ańyraqaı, Orbulaq shaı­qastarynyń orny, «Alash arys­tary» úıi (Semeı), «Astana-Báı­terek» monýmenti, «Qazaq eli» mo­nýmenti, Otan qorǵaýshylar mo­nýmenti, t.b. birqatar nysandar Qazaqstannyń jalpy ulttyq qasıetti oryndarynyń tizimine alyndy.

 «Qasıetti Qazaqstan» ǵylymı-zert­teý ortalyǵynyń basshysy Berik Ábdiǵalıev otyrysta tizimdi jasamas buryn qasıetti, kıeli nysandardy anyqtaý úshin ortalyq aldymen óńirlerge  óz usynystaryn bildirgenin, odan ile-shala oblystardaǵy mádenıet basqarmalary basshylarynyń jetekshilik etýimen quramyna tarıhshylar, ǵalymdar, qoǵam qaıratkerleri kirgen jumys top­tary qurylyp, jumysty bas­­tap ketkenin jetkizdi. Árbir ob­lys­taǵy jumys toby ortalyq ji­­bergen usynystardy eskere oty­ryp, nysandardy belgilegen. Odan bólek, «Qasıetti Qazaqstan» ǵy­lymı-zertteý ortalyǵynyń usy­nysymen jergilikti mańyzy bar 500 nysan da belgilengen. Joǵaryda atalǵan tizimdegi nysandar eń aldymen osy oblysta júrgizilgen jumystyń nátıjesi. Keshe qasıetti nysandar tizimine usynylǵan oryndar  Ulttyq mýzeıde «Qasıetti Qazaq­stan» ortalyǵynyń ǵyly­mı-saraptamalyq keńesinde tal­qy­landy. Usynylǵan nysandar ti­zim­ge alynyp, belgileý jáne tizimdeý jumystary boıynsha otyrys ótti. Is-sharaǵa Memleket tarıhy ınstıtýtynyń dırektory, professor Búrkitbaı Aıaǵan, tarıh ǵylymdarynyń dok­tory, professor Zeınolla Sa­mashev, Respýblıkalyq «Arda­gerler uıymy» ortalyq keńesi tóra­ǵasynyń orynbasary, professor О́mirzaq Oz­ǵanbaev, tarıh ǵylymdarynyń dok­tory, professor Jambyl Artyqbaev syndy esimderi elge belgili tulǵalar qatysty. Oty­rysty «Qasıetti Qazaqstan» or­ta­lyǵynyń basshysy Berik Ábdi­ǵalıev júrgizdi. 

Ortalyq basshysynyń aıtýyna qaraǵanda, bul dinı ne ǵy­lymı  emes, rýhanı joba. Son­dyqtan eń aldyńǵy kezekte tizimge alynǵan nysandardyń ózderinen buryn olardyń mádenı qundylyǵy nasıhattalmaq.  «Bul – bes jylǵa josparlanǵan joba. Bıyl jalpy ulttyq deńgeıdegi, elge keńinen tanylǵan 100 nysandy anyqtaý maqsat etilgen. Bul tizimge búgingi keńestiń qory­ty­ndysy boıynsha Ulttyq komıssııa saraptama jasap, bir-eki aı kóleminde bekitedi. Biz kesene, eskertkishterdi nemese arnaıy bir oryndardy ǵana emes, sol nysandarmen baılanysty rýhanı qundylyqtardy nasıhattaımyz. Sol arqyly urpaqqa jat aǵymdardyń bóten pıǵylyna qalqan bolatyn rýhanı tárbıeni sińirý, nasıhattaý, nyǵaıtýdy maqsat etip otyrmyz», dedi ol.

Aıgúl SEIIL, «Egemen Qazaqstan»