Elbasynyń kitaphanasynyń kóshpeli kórme jobasynda qandaı is-sharalar bolady?

– Ámirhan Muratbekuly, áńgime­mizdi áýeli kórme jaıynan bastasaq.

– Elbasy kitaphanasy alǵash ret «N.Nazarbaev: dáýir, tulǵa, qoǵam» atty kóshpeli ǵylymı bilim berý jáne mádenı-aǵartý kórme jobasyn uıymdastyr­ǵaly otyr. Onyń ashylý saltanaty Almaty qalasyndaǵy Memlekettik ortalyq mýzeıde 10 qarasha kúni ótedi. Elordamyzdyń Arqa tórine qonys aýdarǵanyna 20 jyldan astam ýaqyt boldy. Osy ýaqyt aralyǵynda Elbasynyń jeke arhıvi, jeke kitaphanasy jáne mýzeıi qorynyń zertteý nátıjeleri men materıaldary, bas-aıaǵy 140 myńǵa jýyq qujat, 30 myńǵa jýyq kitaphanalyq qor, 40 myńnan astam mýzeı jádigerleri­niń ishinen tańdaýlylaryn Almaty qalasy jurtshylyǵynyń nazaryna usynbaqpyz. Qazirgi ýaqytta Almatyǵa 700-den astam eksponat jetkizildi. 

Kórmeniń ekspozısııasy tórt úl­ken bólimnen turady. Alǵashqysy El­basynyń týyp-ósken jeri Úshqońyrdan bastap, otbasy, mektepte birge oqy­ǵan sy­nyptastary, Ýkraınaǵa baryp Dneprodzerjınskide oqyǵan kezi, Temir­taýda jumys istegen shaǵy, Almatyda qyzmet etken jyldary, son­daı-aq alǵash ret Prezıdent bolyp saı­lan­ǵan kezi týraly syr shertedi. Bul bólim «Kóshbasshy joly» dep atalady.

Ekinshi bólimdi «Kóshbasshy feno­meni» dep ataýdy jón kórdik. Munda El­basynyń kemel jumystarynyń bir parasy – qazaq halqyna qasiret ákelgen Semeı polıgonynyń jabylýynan bastap, aspan keńistigine ushqan ǵaryshkerlerimiz, eltańbamyz, týymyz, teńgemiz sekildi qundy dúnıelerimizdi kórsetýdi josparlap otyrmyz. Kórmege qatysýshylar bul bólimnen Qazaqstan halqy Assambleıasy týraly, Memleket basshysynyń el astanasyn aýystyrý ıdeıasyn júzege asyrýǵa deıingi tarıhı mańyzy bar sheshimderi men bastamalarynan habardar bolady.

Úshinshi bólim «Elbasy mártebesi – el mártebesi» dep atalady. Bul jerde Kóshbasshynyń jáne Qazaqstan halqynyń jahandyq úderisterdiń turaqtylyǵy men órkendeýine qosqan úlesin taný retinde jurt nazaryna usynylǵan Elbasynyń 40-tan astam shetelderdiń joǵary nagradalary týraly baıandalady. 

Al «Álem qadirlegen Elbasy» atty tórtinshi bólimde Memleket basshy­synyń kóshbasshy retinde álemge qa­laı tanylǵanynan bastap derekter beriledi. Budan bólek, Qazaqstannyń syrtqy saıasattaǵy eńbekteri kórinis taba­tyn bolady. Olardyń arasynda kórshi­les Reseı Federasııasymen, Qytaı Halyq Respýblıkasymen, sondaı-aq Amerıka Qurama Shtattarymen saıası, ekonomıkalyq qarym-qatynastar alǵash ornaǵan kezeńinen maǵlumattar sóıleıdi. Syrtqy saıasat bolǵandyqtan musylman elderimen, Eýropa elderimen ornaǵan qarym-qatynastar da, elimiz­diń halyqaralyq uıymdarmen birge atqarǵan jumystary da nazardan tys qalǵan joq.

– Kitaphana bolǵannan keıin Alma­ty jurtshylyǵyna qandaı qun­dy kitaptar usynylady?

– Elbasyna bergen qundy syılyqtar – kitaptar. Borıs Elsın, Bıll Klın­ton, Margaret Tetcher sekildi álemge belgili tulǵalardyń Nursultan Nazarbaevqa óz qolymen jazyp bergen kitap­tar jınaǵy jurtshylyq nazaryna usyny­lady. Sonymen qatar musylman mem­leketterinen syıǵa berilgen qasıetti Quran­dar jınaǵy da bar. Sol sııaqty Memleket basshysynyń ózi jazǵan kitap­tary, olardyń álem tilderine aýda­rylǵan nusqalary da kórmege qoıylady.

– Osy oraıda Elbasy kitaphanasy jóninde keńinen aıta ketseńiz.

– Kópshilik Elbasy kitaphanasy týraly tek qana kitap sóreleri oryn alǵan, oqý zaldary bar qarapaıym ǵımarattardyń biri degen pikirde. Osy tusta myna bir jaıtty aıta keteıin, AQSh-tyń sońǵy on úsh prezıdentiniń jeke kitaphanasy, ortalyqtary nemese muraǵattary bar. TMD keńistiginde Reseıdegi Elsın ortalyǵyn, Ázer­baıjandaǵy Álıev ortalyǵyn atap ótýge bolady. Qazaqstandaǵy sondaı erek­she ortalyqtardyń biri – Astana qalasyndaǵy Nazarbaev ortalyǵynyń ǵımaraty. Onyń ishinde N.Nazarbaev qory jáne Elbasy kitaphanasy bar. Elbasy óziniń úıinde qoldanǵan jeke kitaptaryn osy kitaphanaǵa berdi. Onyń bas-aıaǵy 28 myńnan asyp jyǵylady. Sol kitaptardyń árqaısysyn ashyp qarasaq, Memleket basshysy oqyrman retinde ózi belgi qoıǵan tustaryna deıin kórýge bolady. 

Arhıvtik jumystardy da aıtýǵa bolady. Munda Nursultan Ábishuly Pre­zıdent bolyp saılanǵannan búginge de­ıingi qujattardyń bári sıfrly nusqaǵa kóshirilgen. Al olardyń sany joǵaryda aıtqanymdaı 140 myńnan asady.

О́ziniń erekshe rýhanı aýrasy men tarıhı orny bar Elbasy mýzeıi – N.Nazarbaevtyń jańa astanadaǵy al­ǵashqy rezıdensııasynda ornalasqan Tuń­ǵysh Prezıdent kitaphanasynyń mańyzdy qurylymy.

Budan bólek Nazarbaev ortalyǵynyń Tal­daý qyzmetin atap aıtsaq jón bolar. Onyń basty maqsaty – Qazaqstannyń ulttyq múddeleri men memlekettiń 2050 jylǵa deıingi uzaq merzimdi damý strategııasy negizinde qazirgi zamannyń ózekti máselelerine taldaý jasaý. 

Kitaphananyń asa mańyzdy ba­ǵyt­tarynyń biri – ǵylymı-zertteý já­ne bilim-aǵartýshylyq qyzmet. Onyń maqsaty – óskeleń urpaqty otan­súı­gishtikke tárbıeleý, Elbasynyń bas­tamalaryn kópshilikke jarııa etý, mu­ra etip qalyptasyp kele jatqan táýelsizdik dáýiriniń qujattaryn zer­de­leý, sondaı-aq, Memleket basshy­synyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jań­ǵyrý» tujyrymdamasy aıasynda jumy­symyzdy uıymdastyrý. Osyǵan qarap aty kitaphana bolǵanmen, onyń atqaratyn qyzmeti aýqymdy ekenin ańǵarýǵa bolady.

– Kórme aıasynda taǵy qandaı is-sharalar ótkizý josparlanyp otyr?

– Kórme aıasynda, ásirese alǵash­qy aptasynda birneshe is-shara uıymdas­tyrylady. Máselen, 10 qarasha kúni «Ǵy­lymı-bilim berý qyzmetindegi ınno­vasııalyq jumys túrleri» atty semınar ótedi. Sol kúni keshke Respýblıka saraıynda Elbasy kitaphanasynyń kóshpeli kórme jobasynyń ashylýyna oraı Qazaqstan Respýblıkasy Memleket­tik kúzet qyzmeti Prezıdenttik orkestri­niń eseptik konserti kórermen qaýymǵa usynylady. 

Jobanyń ekinshi kúni «Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy kitaphanasy: memlekettik bas­qarý strategııasy jáne kóshbasshy fenomeni» atty halyqaralyq ǵylymı-táji­rıbelik konferensııasy óz jumysyn bastaıdy. Dál osy kúni «Rýhanı sanany jańǵyrtýdaǵy mýzeıdiń róli» ǵylymı-tájirıbelik semınary jáne «Rýhanı sanany jańǵyrtý: kitaphana jáne arhıv qyzmetteriniń ózekti máseleleri» atty dóńgelek ústel ótkizý josparlanyp otyr. 

Budan bólek bilim berý jáne mádenı-aǵartýshylyq salasynda jastarmen jumys isteýdiń jańa tehnologııalary Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq peda­gogıkalyq ýnıversıtetinde jáne Qazaq ult­tyq agrarlyq ýnıversıtetinde 13 qa­rasha kúni ótetin «Qazaqstan joly: «Máńgilik El» semınar-trenınginiń barysynda kórsetiledi.

14 qarasha kúni Qazaq ulttyq ag­rar­lyq ýnıversıtetinde «Rýhanı jań­ǵyrý: jastardyń kózimen atty ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótedi. 16 qarashada ál-Farabı atyn­daǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde «Nazarbaev modeli» halyqaralyq ǵyly­mı-­tájirıbelik konferensııasy, sondaı-aq dárister men ınteraktıvti pikirtalas túrinde ázirlengen «Nazarbaev modeli» kitabynyń tusaýkeserin ótkizý josparlanyp otyr. Munyń bári «N.Nazarbaev: dáýir, tulǵa, qoǵam» kóshpeli kórme jobasynyń alǵashqy aptasynda ótpek. 

– Mundaı aýqymdy joba nege Al­ma­tyda ótkizilgeli jatyr?

– Elimiz úshin Almaty qalasynyń orny bólek. Almaty – úlken megapolıs, táýelsizdigimizdiń altyn besigi. Rýhanı, tarıhı ordamyz dep aıtýǵa bolady. Elorda kóshkeli 20 jyl ishinde Astana qala­sy iri jahandyq oqıǵalardyń or­talyǵy bolyp tanyldy: EQYU sammıti, Álemdik dinbasy­lar sezderi, halyqaralyq ekono­mıkalyq forým, EKSPO kórmesi, tipti Sırııa máselesin sheshý jolyn­daǵy Astana prosesin atasaq, árqaısysy táýelsiz Astanamyzdyń jetis­tigi. Onyń barlyǵy Elbasynyń eń­begi men kóre­gen saıasatynyń nátı­jesi. Endeshe osy 20 jyldyq tarıhpen Almaty jurt­shylyǵyn tanys­tyrmaqpyz. Mun­daı aýqymdy joba alǵash ret uıym­dastyrylǵaly otyr. Al Almatyǵa at basyn tiregen árbir she­teldik ǵalym, saıasatker, sarapshy kórme aıasynda Qazaqstan jóninde, damý baǵyty týra­ly kóp maǵlumat alary sózsiz. Sony­men qatar bul kórme jastardy pat­rıottyqqa, namysshyldyqqa tárbıe­leýine, biliktiligin arttyrýyna sep­tigin tıgizedi. Kórme 2018 jyldyń 14 qań­taryna deıin sozylady.

«N.Nazarbaev: dáýir, tulǵa, qo­ǵam» atty bul kórmeniń ashylýyna Pre­zıdent Keńsesiniń basshysy Mahmut Qasym­bekov, Mádenıet jáne sport mınıstri Arystanbek Muhamedıuly, Almaty qalasynyń ákimi Baýyrjan Baıbek qatysady dep josparlanýda. Sonymen qatar Almatyda bilim alyp júrgen joǵary oqý oryndarynyń stýdentteri, mektep oqýshylary, ǵalymdar, qala turǵyndaryn tartý týraly oıymyz bar. 

– Áńgimeńizge rahmet.

Áńgimelesken Aıan ÁBDÝÁLI, «Egemen Qazaqstan»