Baqyttyń bir kilti – shyǵarmashylyq

Jıyrma jyldyń bederinde táýelsiz eldiń aqparat aıdynynda bir kezderi ózimiz kóksegen qazaq tilindegi tamasha basylymdar paıda boldy. Endi olardyń sanyn emes, sapasyn oılaıtyn kezeńge de keldik. Memlekettik tilde dúnıege kelgen basylymdardyń ishinde oqyrmanǵa turaqty jol tartyp kele jatqany – er-azamattarǵa arnalǵan «Sul­tan» jýrnaly. Bir qyzyǵy, bul jýrnaldy erlerdiń ózi emes, aıdaı sulý qyz-kelinshekter shyǵaryp otyr. Atalmysh jýrnaldyń bas redaktory Ásııa NURALYQY­ZY­MEN áńgimemiz de osy jýrnal jaıynda órbigen. – ...Jýrnaldyń redaksııa al­qasy túgeldeı derlik qyzdar. Nege deseńiz, sál sheginis jasaıyq. 2001 jyly «Qazaqstan» telearna­synyń biraz jýrnalısteri «qys­qartylyp», qolynda bıleti bar, biraq poıyzy ketip qalǵan jo­laýshydaı ómir-perronda ańtary­lyp qaldyq. Qazaq «Qatyn ashýlansa, qazan qaınatady» deıdi ǵoı. Sol aıtpaqshy, jantalasyp bireýimiz bala týdyq, bireýimiz kúıeýge tıdik, bireýimiz úı sal­dyq, bireýimiz bızneske kettik. Áıteýir, qarap otyrmadyq. Qoly­myzdan kelgendi jasadyq. Al keıbireýleri... Satırık Kópen Ámirbek birde: «Men ómirde Qudaıdan qorqamyn, sodan keıin kóshede ózi­men ózi sóılesip kele jatqan áıelden qorqa­myn», degen edi. Aramyzda Kópendi sóıtip qor­qytýǵa jaqyndap qalǵandar da boldy. Sonda da aqıyq aqyn Juban aǵamyzdy qaıran qaldyrǵan qazaq qyzdary emespiz be?! Anda baryp, munda baryp, tıip-qashyp maqala jazǵannan túk shyqpaıtynyn bildik. Ári ózim de qazaqtyń er-azamattaryna arnalǵan qazaq tilindegi sapaly da mazmundy jýrnal shyǵarýdy kóksep júretin edim. Bárimiz jınalyp jýrnal shyǵarýdy uıǵardyq. Maqsatymyz – el azamat­tarynyń daryndylaryn, aqyldylaryn, ta­lant­tylaryn, qysqasha aıtqanda jigittiń sul­tanyn qazaqqa tanystyrý boldy. Jigittiń sul­tandaryn búgingi bala – erteń el tizginin us­taıtyn jastarǵa úlgi etý edi. Sóıtip, jýr­na­lymyzdyń atyn «Sultan» dep qoıýǵa uıǵardyq. – «Sultan» sııaqty sapaly qaǵazǵa basylǵan 100 bettik jýrnaldy shyǵarý ońaı emestigi aıtpasańyz da aıan. Desek te, jýrnal qalaı dúnıege keldi? – Bastapqyda qaltaly ultshyl azamattarǵa aıtsaq, osy bastamamyzǵa qoldaý kórseter edi dep oılaýshy edim. Munyń bári beker eken. Múmkin adamyna jolyǵa almadyq pa? Árıne, bul bólek áńgime. Sonymen ne kerek, qaryzǵa battyq, nesıe aldyq, sóıtip júrip osy jýrnaldy jaryqqa shyǵardyq. – Ol ózin ózi aqtap jatyr ma? О́ıtkeni, sońǵy on jyldyń bederinde talaı jýrnal ashylyp, talaıy jabylyp qaldy. – Men áli jýrnal shyǵaryp, baıyǵan qazaqty kórgen joqpyn. Bastapqyda baryńnan aıyryla­syń. Biraq, ózimiz qazaq bolǵannan keıin qazaq tilindegi tamasha basy­lym shyǵarýdy kóp jyldar kók­segen edim. Onyń ústine bizder Petropavl jaqtyń qazaǵymyz. Tili­miz­diń de, dilimizdiń de ábden teperish tartqanyn kórip óstik. Na­mystandyq, qor­landyq... Jurt­tyń qazaqsha da sóıleıtinin Alma­tyǵa kelgende kórgenbiz. Odan beri de talaı zaman ótti. Áli de ana tilimiz tórt aıaǵyna teń turǵan joq. Bizdiń tirlik «Sultan jýrnaly» óz tilimizdi órkendetýge septigin tıgizýden týdy desem de bolady. – О́tpeli kezeńde baıyrǵy basylym­dar­dyń da turalaǵan, tırajy quldyrap, qınal­ǵan kezderi boldy. Sizdiń de entýzıazmǵa toly tirligińiz pessımıstik oılarǵa jetelegen kezderi bolǵan bolar? – Árıne, boldy. Degenmen, osy isti áıteýir bir adam bastaýy kerek emes pe? Qoldy qýsyryp qarap otyrsaq, qalaı alǵa jyljımyz? Men osy sharýany qolǵa alyp, bastap kóreıin dep oıladym. Áli kúnge deıin júregim aýyratyn jáıt, «osyndaı-osyndaı er-azamattarǵa arnalǵan jýr­nal shyǵaryp jatyrmyz» dep, isi alǵa dóń­gelep turǵan kompanııalarǵa, jarnama berýge múddeli jandarǵa barǵanymyzda jýrnaly­myzdy kórmeı turyp-aq at-tondaryn ala qashatyn. – Qalaı desek te, mazmuny jaǵynan da, sapasy jaǵynan da siz shyǵaryp otyrǵan jýrnal talǵamy bıik, óresi joǵary, sózdiń parqyn biletin oqyrmanǵa arnalǵan. Alaıda, qazirge bizge salystyrmaly túrde qymbattaý kórinip otyrǵan «Sultandy» qalyń kópshi­likke qoljetimdi etýdiń tetikterin oılas­tyryp kórdińiz be? – Iá, bizdiń jýrnaldyń ár nómiri 650 teńge turady. Odan áldeqaıda qymbat jýrnaldardyń da óz oqyrmany bar. Bir kezderi bizdiń oqyr­mandar jiligi tatymaıtyn arzannan, usaqt­yq­tan jalyǵatyn bolady. Qazir 650 teńgege nege úsh jýrnal almaımyn dep oılatyndar bar. Biraq, búginde sol úsh jýrnaldyń jabylyp jú­rip aıta almaǵanyn, jaza almaǵanyn bir ǵana jýrnaldan tabýǵa bolatynyn túsingen oqyr­mandar qatary paıda bolýda. Bizde kópirme sóz joq, artyq madaqqa barmaımyz. Qolymyzdan kelgenshe shynaıy maqalalar men suhbattar jasaýǵa umtylyp kelemiz. Álemdegi aldyńǵy qatarly basylymdardyń tájirıbesine súıene otyryp, er-azamattarǵa qaı jaǵynan bolsa da paıdasy tıetin aıdarlar ashtyq. Qarajat ja­ǵy­nan qınalyp, jýrnalymyzdy shyǵarýdy toq­tatqan kezderi izdegen oqyrmandar da boldy. – Erler úshin bılik pen mansapqa jetýdiń qupııasy men kiltin ashatyn Robert Grınniń nómir saıyn turaqty aýdarylyp kele jatqan kitaby da kez kelgenniń qolyna túse bermeıdi. Taǵy qandaı aıdarlar suranysqa ıe? – О́mirdiń ózinen alynǵan aıdarlar ábden ekshelip, keregi oqyrmanǵa jol tartyp otyr. Al Robert Grınniń siz aıtqan kitabyn qazaq tilinde sóıletken tájirıbeli jýrnalıst Gúlmá­rııa Barmanbekova. Aýdarmashy tiliniń qaza­qy uǵymǵa jaqyn ári shuraıly ekenin oqyr­mandarymyz oryndy baǵalady. Eń bastysy, óz jýrnalymyz arqyly azamattardy satqyndyq jasaýdan saqtandyryp, jalǵan sóıleýden saq­tanýǵa, shynshyl bolýǵa úndeımiz. Eki júzdilik eshkimge opa bermeıtinin aıtamyz. Jýrnalda dástúr de, psıhologııalyq keńester, densaýlyq máselesi de, er azamattyń pyraǵy – atbegilik, bári-bári bar. – Osy jýrnaldy dúnıege ákelgenińiz úshin qýanǵan sátińizdi eske alyńyzshy. – 2006 jyldyń qazanynda jýrnaldyń tuńǵysh nómirin jaryqqa shyǵardyq. О́zim armandaǵan, ózim kózime elestetken jýrnaldyń alǵashqy nómiriniń muqabasynda Meırambek Bespaevtyń sýreti bar. Bul nómir bizge ystyq. Bir qyzyǵy, osyǵan deıin biz jýrnal shyǵaryp kórmegenbiz. Televızııa salasynda qyzmet atqardyq. – Jýyrda ǵana «Hanym» degen jańa jýrnaldyń tusaýyn kestińizder. Qazir qyz-kelinshekterge arnalǵan basylymdar kó­beıdi. Básekeli orta qalyptasyp keledi. Qıyn bolmaı ma? – Bir qýantqany, jýrnaldyń alǵashqy nó­mirin kórgenderdiń birqatary jańa jýrnaldyń ındeksin surap, qaıda jazylýǵa bolatyndyǵyn bilgisi keledi. Osyǵan qaraǵanda, baǵytymyz durys dep esepteımin. Eń bastysy, eshteńeden qoryqpaý kerek eken. Aldymyzǵa úlken maqsattar qoıyp, armandaýdy jáne soǵan jetýdi úırenýdi ómirdiń ózi oqytyp jatyr. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Aınash ESALI. Almaty.