Álemde áleýmettik teńsizdiktiń ósý qarqyny baıqalady. Adamzattyń basym bóligi qarapaıym materıaldyq ıgilikterge qol jetkize almaı júr. Sondyqtan búgingi basty mindet áleýmettik máselelerdi memlekettik turǵydan retteý bolmaq. Eń bastysy, ár azamat óziniń búkil qoǵamǵa berilgen materıaldyq ıgilikten qur qalmaǵanyn sezinýi tıis. Bul – durys baǵyt, ádil ustanym. Elimiz osy baǵytqa bet burdy. Osy oraıda Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Parlament palatalarynyń birlesken otyrysyndaǵy baıandamasy barshamyzdy qýantty. Baıandamada bes áleýmettik bastama týraly aıtyldy. Árqaısysy jeke-jeke qarastyrýǵa laıyqty.
Eń aldymen, qazaqstandyqtar úshin qoljetimdi baspana – basty másele. Kóptegen jas otbasy jekemenshik úıiniń bolmaýynan qınalady, tipti keıbir otbasylardyń shańyraǵynyń shaıqalýyna da osy másele áser etedi. Bul rette memleket tarapynan azamattardyń basym bóligine derlik baspanany qoljetimdi qylý bastamasy kóterilip otyr. «7 – 20 – 25» baǵdarlamasy atalǵan problemany jaqyn arada sheshýge múmkindik beredi. Osy baǵdarlamany oryndaý ekonomıkany damytýǵa ǵana emes, demografııany kóterýge de qarqyn beredi. О́ıtkeni demografııaǵa ınvestısııa quıý óte ózekti.
Salyqtyq júktemeni tómendetý maqsatynda jalaqyny az alatyn adamdarǵa salyq 1 paıyzǵa deıin tómendeıdi. Bul álemdik tájirıbede bolmaǵan sheshim. Bastysy, únemdelgen qarjy osy sanattaǵy adamdardyń eńbekaqysyn kóterýge jumsalady. Bul – 2 mıllıonnan astam azamattyń tabysyn arttyrýǵa jasalǵan qadam.
Tehnıkalyq mamandyqtarǵa granttardy kóbeıtý de der kezinde qabyldanǵan mańyzdy sheshim der edim. Memleket IT-tehnologııa, nanotehnologııa, robotty tehnıka sııaqty jańa mamandyqtarǵa qosymsha 20 myń grant bólmek. Eńbek naryǵynyń ózgerýin esepke alsaq, bul tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jolyndaǵy mańyzdy qadam.
О́zin-ózi jumyspen qamtýshylar máselesin sheshýde eldiń áleýmettik jańǵyrýyna bazalyq jaǵdaı jasalyp otyr. Bul máselelerdi sheshý úshin 14 myń azamatqa 62 mıllıard teńge kóleminde shaǵyn nesıe beriledi. Bul aýyl turǵyndaryn shaǵyn kásipkerlikpen qamtýǵa múmkindik beredi. О́zin-ózi jumyspen qamtýshylardyń máselesin keshendi túrde sheshý olardy elimizdiń ekonomıkalyq aınalymyna qosýǵa, salyq bazasynyń keńeıýine jol ashady. Bul el ekonomıkasyn damytýdyń mańyzdy qyrlarynyń biri.
Áleýmettik damýdyń negizgi belgileri aýyl ınfraqurylymy, eldi mekenderdiń basym bóligin gazben qamtamasyz etý. Elbasy baıandamasynda el ishinde kógildir otyndy jetkizýde jańa baǵyttar qurý, gaz qubyrlary qurylysyn júrgizý týraly aıtyldy. Bul másele burynnan sarapshylar deńgeıinde talqylanyp kele jatqan bolatyn. Sondyqtan memlekettiń azamattyq qoǵam ókilderiniń oı-pikirimen úndese jumys isteýi qýantady. Sol sebepti elimizde memlekettiń azamattardyń keleshegine qamqorlyǵy men áleýmettik jaýapkershiligi is júzinde oryndalady dep senimmen aıtýǵa bolady. Bul qoǵamdaǵy áleýmettik senimniń artýyna alyp keledi. Iаǵnı, Qazaqstanda áleýmettik damýdyń ózindik modeli qurylýda.
Erlan SAIROV,
áleýmettanýshy, Qazaqstan kásipodaqtary federasııasy tóraǵasynyń orynbasary