Násir kókemniń ókpesi (áńgime)

Ras, keıde ol oıda joq jerden aıaǵyn balpań-balpań basyp, qa­lyń toǵaıdyń arasynan aıý sı­ıaqty qorbańdap shyǵa kelýi de múm­kin. Ondaıda joǵalǵan malyn iz­dep júrgen talaı jannyń záresi ushyp, at tizginine ıe bola almaı, ba­sy aýǵan jaqqa beze jónelgenin ba­la kúnimizden estip-bilip kele ja­tyrmyz.

Bárin aıt ta, birin aıt, nar tul­ǵaly Násir kókem óz sharýasyna my­ǵym, yjdaǵatty ári qoly ashyq, jomart kisi ǵoı.

Qaı kezde izdep barsań da kó­keıi­ndegi oıyn jasyrmaı, naqy­sh­y­na keltirip, asyqpaı, bappen aıtady. El tarıhyn, jer ta­rı­hyn jaqsy biledi. Á degende este joq, eski zamanalardan bas­tal­ǵan sııaqty kórinetin so bir qy­zyqty áńgimelerdiń áne-mine de­gen­­she búgingi kúnniń ózekti má­se­le­lerimen qalaı ushtasyp, qalaı jal­ǵasyp ketkenin tipti baıqamaı da qalasyz.

Bir qyzyǵy, Násir kókemniń eshkimge ókpesi joq.  О́zi ómir súrip jatqan qoǵamdy da, zamandy da kinálamaıdy. Tipti jyl saıyn ósip bara jatqan ınflıasııa­ny aýyz­dyqtaı almaı otyrǵan úki­met­ke de tıispeıdi. О́z qyzyǵy ózi­ne molynan jetetin bolǵan soń, basqada shataǵy joq adamdaı shal­­qaıyp,  mamyrajaı keıipte oty­rady.

– Ana-a-aý, tómendegi dúkennen qant pen shaı ǵana satyp alamyz. Al basqasy óz qoramyzdan, óz baq­shamyzdan tabylady, – deıdi ol azyq-túlik máselesin qus jas­tyq­ta jantaıyp jatyp-aq op-ońaı she­ship tastaǵan sııaqty kózi­ńiz­di qyzyqtyryp.

Rasynda da, bul úıdiń baý-baq­sha­sy jaz boıy jaıqalyp turady. Je­mis aǵashtary máýesin kótere al­maı, jerge ıilip, otaǵasy sekildi jan­taıyp jatady. Al baqshadaǵy qalyń kókóniske qur ánsheıin qarap turyp-aq qarnyń qampıyp, toıyp qalǵandaı bolasyń. Ásirese olardyń bıylǵy ekken kártósh­ke­si­men búkil aýyldy bir jyl qına­l­- maı asyrap shyǵýǵa bolatynyna ká­mil senesiń.

Násir kókemniń qolyndaǵy maly da qońdy, qora-qopsysy da keń. Taý bókterinde arqandaýly turatyn bıeleriniń túgi jyltyrap, qos búıiri shermıip ketipti. Olardyń ústine qonbaq bolǵan ıtshybyn ekesh ıtshybynnyń ózi aıaq tireıtin búdir tappaı, qaıta-qaıta domalap túsip qala beredi.

– Áı, qyztalaqtar-aı! – dedi búgin Násir kókem tómendegi aýyl jaqqa qarap otyryp, myrs etip kúlip. – Áli otyr... Kórdiń be?

– Kimdi? – deımin men kókem qaraǵan jaqqa qaraı moınymdy sozyp.

– Ana-a-aý, aǵaıyndardy aıtamyn da...

Ol aýyldyń orta tusyndaǵy jýan qaraǵashtyń túbinde jaı­ǵas­qan bir top adamdy nusqady ıegi­men. Onyń «aǵaıyndar» dep otyr­ǵany negizinen óziniń qatar-qurbylary ekenin jaqsy bilem ǵoı. О́ıtkeni Bójildek kókem bas­ta­ǵan onshaqty kisi kúnde jınalady sol jerde.

– Baǵana-a, men bıeni arqandaýǵa shyqqanda kelip edi, – deıdi Násir kókem olardy jaqtyrmaı jerge shyrt túkirip. – Qur ásheıin myljyń sózben ne bitiredi eken deseıshi?.. Áneýgúni: «Áı, qarap otyrǵansha, osylarmen bir ájik-kú­jik áńgime­le­sip, ázildesip qaı­taıynshy» dep barsam, bári ja­bylyp bıyl  ǵana mektepke derektir bop kelgen jap-jas ji­git­ti jamanda-a-ap otyr. Jynym ke­lip, bireýiniń jel­ke­si­nen qoıyp ji­bereıin dep oqtalyp tur­dym da, qu­daı ońdap, sabyr saq­ta­dym-aı!.. Sodan beri o jaqqa attap bas­paı­ym­. Odan góri aryq tazalap, shóp shapqanym artyq qoı.

Biraz otyryp, tandyr nanǵa sary maı jaǵyp jep, bir-eki kese qy­myz iship, úıge qaıttym. «Al jaq­sy, aman bolaıyq», dep shar­baqtyń syrtynda qol alysyp tur­ǵanymyzda,  Násir kókem tó­men­degi aýyl jaqqa taǵy da bir kóz salyp:

– Oıpyr-aı, analar áli otyr! – dedi tańǵalyp. – Ne degen bitpeıtin sóz! Osy ýaqqa sheıin talaı-talaı tir­likti aıaqtap tastaýǵa bolar edi-aý...

Nurǵalı ORAZ,

«Egemen Qazaqstan»