Batys Qazaqstan oblysynda sýretshi Sáken Ǵumarovqa eskertkish ornatyldy

Máskeýdegi Lýnacharskıı atyn­daǵy memlekettik teatr óne­ri ınstıtýtynda (GITIS) jáne Lenıngrad teatr, mýzyka jáne kınematografııa ınstıtýtynda bilim alǵan erekshe talantty óner ıesi Sáken Ǵumarov dál osy Jalpaqtal aýylyndaǵy halyq teatrynda eńbek jolyn bastaǵan eken. San qyrly óneri bar tulǵa teatr sahnasynda da eńbek etti, Oral telestýdııasynda bas rejısser boldy. Ensıklopedııalyq bilimi bar talant ıesi keńestik senzýranyń qalybyna syımaı, kóp teperish kórgeni de ras.

Erek­she mánerde, sábı stılinde salǵan sýretterin de kórermen tek KSRO kúıregen soń moıyndaı bastaǵan eken. Alǵashqy týyndylary 50-jyldardyń ortasynda salynsa da, Sáken Ǵumarovtyń tuńǵysh jeke kórmesi 1990 jyly Kıev qalasynda ótipti. Sodan keıin ǵana Máskeý, Býdapesht, Al­maty qalalarynda týyndylary halyq nazaryna usynylyp, sýretshilik dańqy shyǵa bastady. О́mir boıy tar páterde turyp, shyǵar­mashylyq qarymyn to­lyq tanyta almaǵan qylqalam sheberine Oral qalasynda jeke sheberhana berildi. Biraq sýretshi 1995 jyly 58 jasynda ómirden ótti, sheberhana úıi Sáken Ǵumarov murajaıyna aınaldy.

Dúnıetanymy tereń, ómir­ge ózindik kózqarasy bar Sá­ken Ǵumarov sózge de sheshen edi, qazaqsha, oryssha óte sheber sóıleıtin, óleńderi poe­zııa tar­landarynyń ózin tańǵal­dy­ratyn. Qysqa ǵumyrynda KSRO Jýrnalıster odaǵynyń, Qa­zaqstan Sýretshiler odaǵynyń múshesi atanyp, talaı qyryn mo­ıyndatyp ketti. Onyń kar­tınalarynyń taqyryby da qy­zyq: «Túrkiler», «Baǵzy zaman túrkileri», «Aspanı áýez», «Bes­tıarıı», «Qanaǵattyń aq kúni», «Aq qaz», «Bastar men de­ne­ler» kartınalary men sıkl­de­ri kórgen jandy tylsym álemge tartatyn. Kórkemsýrettiń qa­zaqstandyq postavangardızm baǵy­tynyń negizin salyp ketken sýret­shiniń ónerine kýá bolǵan adam­nyń beı-jaı qalatyny sırek.

О́mirden erte ketken Sáken Ǵumarovtyń ónerin nasıhattaý­da dosy Merǵat Ahmetov pen Vıktor Kııanskıı kóp eńbek sińir­genin aıtý kerek. Sáken Ǵuma­rov atyndaǵy qor quryp, sýret­shiniń shyǵarmashylyǵyna arnalǵan jınaqtar shyǵardy. Jal­paq­taldaǵy erekshe ásem eskert­kishtiń ashylýyna da muryn­dyq boldy. Sýretshiniń shashy dýdyrap otyrǵan shabyt­ty shaǵyn elimizge belgili músinshi Nurlan Dalbaı jasasa, onyń qarjysyn tehnıka ǵylymdarynyń doktory, akademık Talan Orazǵalıev kóterip alypty. Jalpaqtal má­de­nıet úıiniń alańynda qoıyl­ǵan Sáken Ǵumarov eskertkishi de ádettegideı bıik tuǵyrda, qol jetpes jerde emes, qadimgi saıa­baqta turatyn oryndyqta «otyr». Kez kelgen adam sýretshi Sáken­niń janynda otyryp syr­la­sýǵa, birge sýretke túsýge bolatyndaı jasalǵan. Ádemi sheshim, ásem beıne.

Jalpaqtaldaǵy sýretshi es­kert­kishi saltanatpen ashylyp, Sáken Ǵumarovqa arnal­ǵan «Ǵarysh minezdi adam» qysqa­metrajdy fılm kórsetilgen soń, sharalar sońy «Sáken Ǵuma­rovtyń juldyzdy yrǵaǵy» atty ǵylymı-tájirıbelik konferensııamen jalǵasty. Jalpaqtal Máde­nıet úıiniń foıesinde S.Ǵu­marov mýzeıiniń jyljymaly kórmesi uıymdastyrylyp, jergilikti oqýshylardyń «Ásem­dik álemine saıahat» atty kórmesi qoıyldy. Bul Qaztalov aýdanynda qazaq sýret óneriniń juldyzy jarqyraǵan erekshe kún boldy.

Qazbek QUTTYMURATULY,

«Egemen Qazaqstan»

Batys Qazaqstan oblysy

Sýretti túsirgen Rafhat HALELOV