Búgin Qostanaı oblysyna jumys sapary aıasynda QR Premer-Mınıstri Baqytjan Saǵyntaev Rýdnyı qalasynda Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damý memlekettik baǵdarlamasy aıasynda iske asyrylǵan «Lıder – 2010» JShS-de boldy, sondaı-aq óńirdiń aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshilerimen kezdesý ótkizdi, dep habarlaıdy primeminister.kz.
Sút zaýytynyń sehtaryn aralaý barysynda «Lıder – 2010» JShS dırektory Aleksandr Lıgaı óndiristiń tehnologııalyq erekshelikteri týraly aıtyp, sút jáne qyshqyl sút ónimderin shyǵarýǵa arnalǵan jabdyqpen, osynda shyǵarylatyn ónimder suryptamasymen tanystyrdy.
Búgingi tańda kásiporyn orta eseppen táýligine 30 tonnaǵa jýyq sút óńdeıdi, alaıda taıaý keleshekte 50 tonnaǵa deıin óńdeıtin bolady. Munda shyǵarylatyn ónim suryptamasy 20-dan astam ónim túrin qamtıdy, keleshekte óndiris jelisin keńeıtý kózdelgen.
Áńgimelesýdiń basty taqyryby — Memleket basshysynyń kásipkerlik qyzmetti retteýdi jetildirý máseleleri týraly zańǵa qol qoıýyna baılanysty keshe kúshine engen bızneske arnalǵan jańalyqtar men ózgerister boldy. Sondaı-aq, Prezıdenttiń «Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» Joldaýy men Agroónerkásip keshenin damytýdyń memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý máseleleri talqylandy.
Baqytjan Saǵyntaev qujatqa qol qoıylǵannan keıin bızneske, onyń ishinde AО́K salalarynda ósimniń jańa múmkindikteri ashylatynyn málimdedi. Qabyldanǵan zań bıznesti retteý salasyndaǵy zańnamany yryqtandyrýǵa baǵyttalǵan jáne memlekettik baqylaý fýnksııalaryn shamamen 30%-ke qysqartýdy kózdeıdi. Olardyń ishinde ańshylyq jáne balyq sharýashylyǵyn júrgizý salasyndaǵy baqylaý. Osylaısha, 14 kodekske jáne 109 zańǵa engizilgen 1000-ǵa jýyq túzetýler bıznesti damytýǵa barynsha qolaıly jaǵdaı jasap, elimizde kásipkerlik qyzmetti nyǵaıtýǵa jańa mańyzdy yntalandyrý sharasy bolady.
AО́K damytý máselelerin talqylaý barysynda óńirde Memleket basshysynyń 2018 jylǵy Joldaýynda bergen tapsyrmalarynyń oryndalý qarqyny qaraldy. Agroónerkásip kesheni salasynda bes jyl ishinde keminde 2,5 esege eńbek ónimdiligin jáne óńdelgen aýyl sharýashylyǵy ónimderi eksportyn ulǵaıtý mindetteri qoıylǵan.
Memleket tarapynan tıisti jaǵdaılar jasalyp jatyr. Sońǵy bes jylda salany tikeleı memlekettik qoldaý kólemi úsh esege artyp, shamamen 260 mlrd teńgege jetti. О́tken jyly 2017–2021 jyldarǵa arnalǵan agroónerkásip keshenin damytýdyń memlekettik baǵdarlamasy qabyldandy. QR Prezıdentiniń tapsyrmasyna sáıkes shaǵyn jáne orta sharýashylyqtardy aýyl sharýashylyǵy kooperasııasyna tartý boıynsha aýqymdy jumystar júrgizilip jatyr. Balyq sharýashylyǵy, qoı sharýashylyǵy, ara sharýashylyǵy ónimderin jáne jylqylardy, sondaı-aq kebekti eksporttaýǵa Qytaı naryǵy ashyq. BAÁ-ǵa iri jáne usaq qara mal jetkizýge qoıylǵan kedergiler joıyldy.
Qabyldanǵan sharalar nátıjesinde aýyl sharýashylyǵy jalpy óniminiń kólemi 2017 jyly 2,9%-ke artyp, 4,1 trln tg qurady. Sondaı-aq, azyq-túlik ónimderiniń 4,1%-ke óskeni baıqalady. Azyq-túlik ónimderi óndirisine jáne aýyl sharýashylyǵynyń negizgi kapıtalyna salynǵan ınvestısııalardyń ósimi shamamen 30% qurady.
Premer-Mınıstr Qostanaı oblysy aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirý kólemi boıynsha jetekshi aımaq ekenin atap ótti. О́ndiriletin azyq-túlik ónimderiniń úshten biri eksporttalady. Indýstrııalyq-agrarlyq erekshelikterin eskere otyryp, óńir AО́K salasyn sıfrlandyrý boıynsha pılottyq óńir retinde anyqtalǵan. Oblystyń agroónerkásip keshenin damytýdyń ótken jyldaǵy negizgi kórsetkishteri turaqty ósimdi kórsetedi.
Aýyl sharýashylyǵynyń birinshi vıse-mınıstri A. Evnıev kásipkerlik qyzmetti retteýdi jetildirý týraly qabyldanǵan zańdy eskere otyryp, fermerlerge beriletin múmkindikter týraly tolyǵyraq aıtyp berdi.
Aýyldyq jerlerde kásipkerlikti damytý, ShOB básekege qabilettiligin arttyrý, eksporttyń jańa naryqtaryna shyǵý máseleleri boıynsha «Atameken» UKP basqarma tóraǵasy A. Myrzahmetov baıandady. Máselelerdi talqylaý barysynda jergilikti agrarshylar kásipkerlik qyzmet týraly jańa zańǵa qoldaý bildiretinderin aıtty.
«Biz Elbasynyń tarıhı sheshimin qoldaımyz. Qabyldanǵan zań bizge bıznesti keńeıtýge úlken múmkindikter beredi», — dedi oblystyń qoǵamdyq keńesiniń tóraǵasy, «Qarqyn» JShS quryltaıshysy S. Buqanov.
Budan ózge, «Altynsarın» JShS dırektory B. Knıazev, «AF Dıevskaıa» JShS dırektory O. Danılenko, «PKF Qaırat» JShS dırektory T. О́tepov pikir bildirdi. О́ńirdiń aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýshileri sıfrlandyrý, jeńildetilgen JJM-men qamtamasyz etý, aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn shyǵarý máselelerin kóterdi. Qozǵalǵan máselelerge qatysty aýyl sharýashylyǵynyń birinshi vıse-mınıstri A. Evnıev pen «Zerde» UAKH» AQ basqarma tóraǵasy R. Eńsebaev tıisti túsinikteme berip ótti.
Máselelerdi talqylaý qorytyndysy boıynsha QR Premer-Mınıstri Baqytjan Saǵyntaev agrarlyq sektordyń strategııalyq mańyzdylyǵyn eskere otyryp Memleket basshysynyń alǵa qoıǵan barlyq tapsyrmalary taıaý merzimde iske asyrylýy qajet ekenin atap ótti. Agrobıznes alǵa qoıylǵan mindetterdi oryndaý prosesine tartylyp, ıdeıalar men naqty sheshimderdi usynýy kerek.
Osyǵan baılanysty Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi basqa memlekettik organdarmen birlesip, kezdesý barysynda aıtylǵan suraqtar men usynystardy qarastyrýy qajet.
Premer-Mınıstrdiń orynbasary — aýyl sharýashylyǵy mınıstri О́. Shókeevke AО́K damytý memlekettik baǵdarlamasy aıasynda ázirlenip jatqan etti jáne sútti mal sharýashylyǵyn, qus sharýashylyǵyn damytý, sýarmaly jerler jáne t.b. salalardaǵy salalyq baǵdarlamalardy egjeı-tegjeıli talqylaý maqsatynda óńirdiń agrarshylarymen kezdesý ótkizý tapsyryldy. Paıdaly keńester eskerilýi kerek.
Sondaı-aq, Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev AShM sıfrlandyrý baǵyty boıynsha mindetterdi oryndaýǵa basymdyq berý kerektigin atap ótti. Premer-Mınıstrdiń orynbasary A. Jumaǵalıevke AО́K salasynda bólinip jatqan barlyq sýbsıdııalardy sıfrlandyrý boıynsha bastalǵan jumysty aıaqtaý tapsyryldy. Sonymen birge, agrarlyq bıznes ókilderiniń eskertýleri men usynystaryn eskerý qajet.
2018 jyldyń qańtar–sáýir aılarynda aýyl sharýashylyǵy ónimderin (qyzmetterin) jalpy shyǵarý Qostanaı oblysy boıynsha 37,3 mlrd teńgeni qurady, onyń ishinde mal sharýashylyǵy ónimderi — 37,3 mlrd tg. NKI — 105,6% quraıdy. Oblysta barlyǵy 5433 agroqurylym jumys isteıdi, onyń ishinde: 1 — О́K, 3 — AQ, 432 — JShS, 4997 — sharýa qojalyǵy.
Osy jyldyń basynan beri oblystyń óńdeýshi kásiporyndary 64 mlrd teńge somasyna taýarlyq ónimder shyǵarǵan, bul 2017 jyldyń osyndaı kezeńindegi (55,8 mlrd. teńge) kórsetkishten 15%-ke joǵary. Azyq-túlik ónimderi boıynsha naqty kólem ındeksi 118,7% qurady. 2018 jyly quny 12,6 mlrd teńge bolatyn, 560 jumys ornyn ashýmen 12 ınvestısııalyq jobany iske asyrý kózdelgen.