Úkimet úıinde Premer-Mınıstri Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyq etýimen ótken jıynda aýylsharýashylyǵy ónerkásiptik keshenin damytýdyń memlekettik baǵdarlamasyn ózektendirý máselesi qaralyp, «Nurly jer» turǵyn úı qurylysy memlekettik baǵdarlamasy men Almaty aglomerasııasyn júzege asyrý taqyryby talqyǵa tústi.
Apat saldary anyqtalady
Úkimet otyrysynda aldymen kún tártibinen tys qaralǵan másele − Jambyl oblysynda oryn alǵan «Astana — Almaty» poıyzy jolaýshylar vagondarynyń joldan shyǵyp ketýine qatysty tıisti mekeme ókilderi mán-jaıdyń anyq-qanyǵyn baıandap berdi. Qaıǵyly oqıǵanyń sebep-saldaryn anyqtaý maqsatynda jedel shtab qurylyp, onyń jumysy jaıynda «Qazaqstan temir joly» UK prezıdenti Qanat Alpysbaev baıandady. «Buǵan deıin poıyzdyń mundaı joldan shyǵyp ketý oqıǵalary bolmaǵan. Texnıkalyq jaǵynan túsiniksiz jaıttar kóp. Atap aıtqanda, jolaýshylar poıyzy túzý jolda aýdarylyp ketken. Sosyn ol jerdegi temirjoldyń dıagnostıkasy aǵymdaǵy jyly 6 maýsym kúni júrgizildi. Sol kezde eshqandaı kemshilikter anyqtalmaǵan. Negizi, relster jáne basqa da qosymsha bólshekter tek 60 paıyzǵa paıdalanylǵan bolatyn», - dedi Q.Alpysbaev. Jolaýshylar poıyzynyń apaty kezinde 25 adam túrli jaraqat alyp, bir jasóspirim kóz jumdy. «Qazaqstan temir joly» ulttyq kompanııasy qaıtys bolǵan jasóspirimniń otbasyna 2 405 000 teńge kóleminde ótemaqy tólegen. Budan bólek, jaraqat alǵan azamattarǵa 500 000 - 1 000 000 teńge aralyǵynda ótemaqy beriledi. Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev oryn alǵan oqıǵanyń naqty sebepteri anyqtalǵanǵa deıin baqylaýda bolatynyn jetkizip, birqatar naqty tapsyrmalar berdi.
Agroónerkásiptik keshendi damytýdyń jańa baǵdarlamasy bekitildi
Memleket basshysy «Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» joldaýynda agroónerkásiptik keshendi damytý arqyly óńdelgen aýyl sharýashylyǵy óniminiń eksportyn bes jyl ishinde keminde 2,5 esege arttyrý kózdelgen. Osy rette etti jáne sútti mal jáne qus sharýashylyǵyn, sýarmaly jerler men qant salasyn damytý boıynsha uzaqmerzimdi salalyq baǵdarlama ázirlendi. Atalǵan baǵdarlama aıasynda qoı jáne jylqy sharýashylyǵymen aınalysatyn 80 myńnan astam otbasylyq fermalar qurý josparlanǵan. Bul rette, jaıylymdardy − 58 mln ga-dan 100 mln ga-ǵa deıin keńeıtý, iri qara maldyń sanyn − 15 mln-ǵa deıin, qoılardyń sanyn − 30 mln-ǵa deıin jetkizý kózdelgen. Atalǵan mejege qol jetkizý úshin aldymen qajetinshe jer telimderin bólip berý, fermerlik sharýashylyqtarǵa mal basyn satyp alý úshin jáne de tehnıka men jabdyqtardy satyp alýǵa jeńildetilgen nesıe berý qarastyrylyp otyr. Buǵan qosa, jaıylym ınfraqurylymyn qalyptastyrý arqyly birshama túıitkildi máseleniń oń sheshim tabýy kózdelgen. Al sútti mal sharýashylyǵy baǵdarlamasy boıynsha otbasylyq fermalardyń sanyn − 380-nen 930-ǵa deıin, iri sút-taýar fermalaryn 108-den 170-ke deıin, sút zaýyttarynyń sanyn − 163-ten 174-ge deıin ulǵaıtý josparlanǵan. Nátıjesinde sút óndirý kólemin − 1 mln t-ǵa ulǵaıtý josparda bar. Qus sharýashylyǵyn damytý baǵdarlamasy aıasynda qus etin óndirý kólemi 4 esege nemese 560 myń tonnaǵa deıin ulǵaıtyp, onyń 150 myń tonnasy syrtqa eksporttalmaq. Sonymen qatar, jumyrtqa óndirý kólemi 1,5 esege artyp, 2,5 mlrd jumyrtqany quraıdy, onyń 1,5 mlrd-dy eksporttalady dep boljanýda. Aýyl sharýashylyǵy birinshi vıse-mınıstri Arman Evnıev óz baıandamasynda bıyl tuqym sharýashylyǵyn sýbsıdııalaýdyń jańa tetigi engiziletinin aıtty. Onyń aıasynda belgilengen normalar boıynsha fermerlerdiń tuqym satyp alýǵa jumsaǵan shyǵyndaryn 100 paıyz óteý qarastyrylǵan. Ulttyq ekonomıka mınıtri Tımýr Súleımenovtyń málimdeýi boıynsha syrttan asyl tuqymdy mal ákelý arqyly mal sharýashylyǵyndaǵy jalpy ónimdi − 200 mlrd teńgege ıaǵnı 10 paıyzǵa arttyrýǵa bolady.
«7-20-25» baǵdarlamasyna sýbsıdııa beriledi
Jıynda Investısııalar jáne damý mınıstriniń birinshi orynbasary Roman Sklıardyń memlekettik josparlaý júıesi boıynsha «Nurly jer» baǵdarlamasy memlekettik baǵdarlama mártebesine qaıta bekitý týraly usynysyn Úkimet músheleri biraýyzdan qoldady. Aıta keterligi, keler jyldan bastap jalǵa beriletin úılerdiń qurylysyna qosymsha 10 mlrd teńge, al ınjenerlik kommýnıkasııalardy tartýǵa taǵy 20 mlrd teńge bólinedi. Sondaı-aq, buryn ákimdikter salǵan úıler tek Turǵyn úı qurylys jınaq bankiniń salymshylaryna ǵana berilse, budan bylaı barlyq azamattarǵa qoljetimdi bolmaq. Atalǵan baǵdarlama boıynsha óńirlerde bir sharshy metrdiń baǵasy − 140 myń teńge. Al Astana, Almaty, Aqtaý men Atyraýda − 180 myń teńgeden aspaýy tıis. Sonymen qatar, baspana salý jaǵynan da birqatar ózgerister bar. Buryn ákimdikter tender ótkizip, qoljetimdi turǵyn úıler salsa, endi ol baspanany jeke menshik kompanııalardan birden satyp alýǵa bolady. Buǵan qosa, «7-20-25» ıpotekalyq baǵdarlamasy iske qosylǵannan keıin «Nurly jer» baǵdarlamasy boıynsha Qazaqstannyń ıpotekalyq kompanııasy buǵan deıin tólep kelgen 10 paıyzdyq zaımdar endi toqtatyldy. Biraq búgingi kúnge deıin nesıe alǵan azamattardyń alańdaýyna esh negiz joq. Atalǵan baǵdarlama boıynsha kelisim negizinde qansha sýbsıdııa bólindi, sonyń barlyǵy tolyǵymen beriletin bolady. Aıta keterligi, aldaǵy ýaqytta sýbsıdııa tek «7-20-25» baǵdarlamasy boıynsha berilmek. Premer-mınıstr Baqytjan Saǵyntaev Ulttyq qordan bólingen qarjy óńirlerge berilip, ol qarajatqa úıler salynǵanymen halyqtyń ony paıdalanýǵa múmkindigi joǵyn synǵa aldy. «Sol sebepten birlese otyryp bul suraqtyń barlyǵy sheshimin tabýy qajet. Injenerlik qurylymdarǵa bólinbeıtin qarjyny óńirlerdegi áriptester, jyldam ýaqytta sheshýlerińizdi suraımyn, óıtkeni eger de ol sheshilmeıtin bolsa úıler ári qaraı toza beredi» - dedi ol.
Almaty aglomerasııasyn damytý basty mindet
Almaty aglomerasııasyn iske asyrý barysy jaıynda ulttyq ekonomıka mınıstri T. Súleımenov, ınvestısııalar jáne damý birinshi vıse-mınıstri R.Sklıar, Almaty qalasynyń ákimi B. Baıbek jáne Almaty oblysy ákiminiń orynbasary L. Turlashov baıandady. Onda 2030 jylǵa deıingi uzaqmerzimdi jospardyń jobasy ázirlenip, 150-den astam is-sharany júzege asyrý kózdelgen. B. Baıbek qala aglomerasııasy qurylǵan josparǵa saı oryndalyp jatqanyn aıta kelip, osy jyldyń sońyna deıin jekemenshik sektordyń tolyqtaı gazben qamtamasyz etiletinin jetkizdi. «Almaty oblysy ákimdigimen birlesip, neǵurlym mańyzdy baǵytta – ekologııa, kólik, týrızm jáne qaýipsizdik boıynsha naqty jobalar qamtylǵan Almaty aglomersııasynyń 2030 jylǵa deıingi uzaqmerzimdi jańa josparyn ázirledik. Ony tıisti mınıstrlikke joldadyq. Biraq jospar jobasynyń sońǵy úlgisi áli kelisilmedi. Jobanyń sońǵy úlgisindegi sharalardy jetkilikti dárejede qarjylaı qamtamasyz etý kerek. Aglomerasııanyń josparyna sáıkes Almaty oblysynyń ákimdigimen tıisti jumystar júrip jatyr», - dedi ákim. Onyń aıtýynsha, Almaty aınalma jolynyń qurylysy Prezıdenti Nursultan Nazarbaev belgilegen merzimge deıin aıaqtalady. «Úlken Almaty aınalma jolyna 6 radıaldy jol salýǵa qarjy qarastyryp, ony 2024 jylǵa deıingi belgilengen merzimin qysqartyp, Elbasynyń belgilegen 2020 jylǵa deıin aıaqtaýdy usynamyz», - dedi ákim. Osy oraıda, Premer-mınıstr Baqytjan Saǵyntaev 100 paıyz gazben qamtamasyz etý boıynsha birinshi Almatynynyń gazdandyrý máselesi qanshalyqty sheshim tapqandyǵyn surady. Qala ákimi, gazdyń jeke úılerge tolyq jetkenin, gaz baǵasy qymbat bolǵan soń, ony qoldanýǵa turǵyndardyń kelispeı otyrǵanyn, bul máseleni sheshý úshin 4 kompanııamen kelissózder júrgizilip jatqanyn aıtty.
Erkejan AITQAZY, «Egemen Qazaqstan»