«Muhtar Áýezov» ensıklopedııasy jaryq kórdi
Bul kúnderi Táýelsizdigimizdiń tól merekesine baǵyshtalyp jatqan tirlikter legi az emes. Sonyń biri – «Atamura» baspa korporasııasynda jaryq kórgen «M.Áýezov» tulǵalyq ensıklopedııasy. QR Ulttyq kitaphanasynda ótken jańa kitaptyń tusaýkeserine Áýezovti aınalyp ótpegen barsha zııaly qaýym ókilderi – qalamgerler, belgili ǵalymdar qatysty.
«Atamura» baspasynan 1995 jyly uly Abaıdyń týǵanyna 150 jyl tolýyna oraı alǵashqy ensıklopedııa jaryq kórgen bolatyn. «Muhtar Áýezov» – «Atamuradan» basylyp shyqqan ekinshi tulǵalyq ensıklopedııa.
Sonymen, «Muhtar Áýezov» ensıklopedııasy redaksııasy jazýshynyń ósip-óngen ortasy, aınalasy, shyǵarmashylyq baı murasy, basqa da máselelerdi jan-jaqty qamtyǵan 3 myńǵa tarta maqala, 500-ge jýyq sýretterdi jınaqtaǵan. Ensıklopedııada ár taqyryptardaǵy maqalalardy jazǵan akademık-professorlar, ǵylym doktorlary men kandıdattar, jazýshy-jýrnalıster, basqa da mamandyq ıelerinen quralǵan avtorlar sany 200-den asady.
«Atamura» korporasııasynyń taǵy bir tartýy – «Qazaqstan tarıhynyń» qazaq jáne orys tilderinde basyp shyǵarylǵan bes tomdyǵy. Bes tomdyq – kóne zamannan búginge deıingi Otan tarıhyn jańasha kózqaraspen baǵalaǵan qundy eńbek.
Tusaýkeser aıasynda K.Segizbaıulynyń avtorlyǵymen jýyrda ǵana «Atamuradan» jaryq kórgen qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderinde qazaqtyń ulttyq taǵamdarynyń júzdegen túrleriniń ázirlený joldary men ózindik erekshelikterin kórsetetin, túrli-tústi sýretti «Qazaqy dastarhan» atty kitap-albomy da usynyldy.
Munyń bári táýelsizdikpen tete baspa korporasııasynyń el merekesine tartýy. Sonymen «Atamura» korporasııasy JShS prezıdenti Raqymǵalı Qul-Muhammed tusaýkeser rásimin ashyp, jańa tulǵalyq ensıklopedııaǵa qatysty zııalylarymyz pikirlerin ortaǵa saldy.
– Bıyl Muhtar Áýezovtiń ómirden ótkenine 50 jyl. Jazýshynyń tańdamaly 50 tomdyǵy shyqty. Kelesi jyly ómirge kelgenine 115 jyl tolady. Ǵulamaǵa arnalǵan tulǵalyq ensıklopedııa bıyl alǵash ret jaryq kórip otyr. Birinshiden, buǵan úlken qajyrly eńbek qajet bolsa, ekinshiden, 60-qa jýyq baspa tabaq kitapty shyǵarýǵa az qarjy ketpeıtinin de ózderińiz bilesizder. Soǵan qaramastan, osynaý qundy dúnıeni shyǵarý «Atamura» baspa korporasııasynyń enshisine buıyrǵanyn úlken jaýapkershilikpen ári zor maqtanyshpen sezindik, – dedi korporasııa prezıdenti Raqymǵalı Abraruly.
Baspa korporasııasy basshysynyń aıtýynsha, bul ensıklopedııany daıyndaýǵa baspa qyzmetkerlerimen qatar, eń aldymen, M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń ǵalymdary atsalysqan. Elimizge belgili úlken ǵalymdar Mekemtas Myrzahmetuly, Tursyn Jurtbaı aǵalarymyzben birge, ózderi dúnıeden ótse de mol mura qaldyrǵan Zákı Ahmetov, Rymǵalı Nurǵalı, Zeınolla Qabdolov sııaqty akademık aǵalarymyzdyń úlken eńbekterin aıtyp ketken jón.
M.Áýezov qorynyń prezıdenti Murat Áýezov:
– Ákemizdiń 100 jyldyǵynda osyndaı ensıklopedııa shyǵarý josparlanǵan edi. Odan beri 15 jyl ótti. Biraq, bul ensıklopedııa der kezinde qolymyzǵa tıdi. Eger bul kitap 10 jyl buryn jaryq kórse, kóp nárse qamtylmaı qalar ma edi?! Eki arada kóptegen zertteýler júrgizildi. M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýty, Áýezov murajaıy men M. Áýezov qory qosylyp biraz jumys atqardyq, – dedi.
QazUÝ professory Qanseıit Ábdezuly Muhtar Áýezov búkil sanaly ǵumyrynyń otyz jylǵa jýyǵyn qarashańyraq QazMÝ-de stýdentterge leksııa oqýǵa arnaǵanyn alǵa tartyp, osy kezeńge baılanysty ómir belesteri de ensıklopedııa ishinde tereń qamtylǵanyn jáne jazýshyǵa baılanysty óte sırek sýretter oryn alǵanyn atady.
Tusaýkeser barysynda QR Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy Nurlan Orazalın, ǵalymdar Tursynbek Kákishev, Mekemtas Myrzahmetuly, jazýshy Qabdesh Jumadilov, uzaq jyldar Semeıdegi Abaı murajaıynyń dırektory bolǵan Tóken Ibragımov, «Qazaq ensıklopedııasynyń» basshysy Baýyrjan Jaqyp, zań ǵylymdarynyń doktory Esbergen Alaýhanov sóz alyp, ensıklopedııaǵa qatysty usynys-pikirlerin ortaǵa saldy.
Aınash ESALI,
Almaty.