Byltyr mamyr aıynan bastap, baspana alýǵa kezekke turǵan el azamattarynyń deregi jergilikti ákimdikterden «Otbasy bankine» ótip, bul qurylym turǵyn úıdiń kezegi men esebin jasaıtyn, páterlerdi bóletin ulttyq damý ınstıtýty bolyp qaıta qurylǵan edi. Baza derekterin kezeń-kezeńimen tekserip shyqqan bank biraz jaıttyń betin ashqan.
Byltyr elimizde turǵyn úı saıasatyn reformalaýǵa baǵyttalǵan jańa zań kúshine engeni belgili. Onyń basty maqsaty – memleket esebinen jalǵa beriletin jáne jeńildetilgen ıpotekalyq nesıemen rásimdeletin baspanalardyń «barmaq basty, kóz qysty» áreketterdiń jeteginde ketpeı, oǵan shynymen muqtaj jandardyń arasyna ádil bólinýin qamtamasyz etý.
Jańa zańda turǵyn úı kezeginde turǵan azamattar arasynda baspanany bólý tetiginen basqa, osy salany tolyq sıflandyrý, aqparattyq júıelerdi jańǵyrtý, onyń elektrondyq bazasyn qalyptastyrý syndy máselelerge mańyz berildi.
Byltyrǵy qazan aıynan bastap iske kirisken «Otbasy bankke» jergilikti organdar 640 myńnan astam kezekte turǵan adamnyń derekterin joldaǵan. Olardyń árqaısysyn jiti qarap, tıisti talaptarǵa sáıkestigin teksergen ulttyq ınstıtýt biraz olqylyq tapqan. Derekterdi taldaý barysynda sarapshylar júıedegi retsizdik pen azamattardyń jeke málimetterine qatysty qatelikterdi anyqtaǵan. Atap aıtqanda, qaǵaz esepten elektrondyq esepke ótken kezde keıbir derekter joǵalyp ketken. Baspanaǵa muqtaj retinde esepte turǵan keı azamat mekenjaıyn basqa óńirge aýystyrǵany belgili bolǵan. Sondaı-aq otbasy quramyn tirkegen kezde ketken qatelikter men áleýmettik turǵydan osal azamattarǵa, olardyń zańdy ókilderine qatysty máseleler de jeterlik.
Baza derekterine júrgizilgen taldamany saralaı kele, «Otbasy bank» azamattardyń quqyn qorǵaý, olardy turǵyn úı kezeginen negizsiz shyǵarmas úshin birneshe sheshim qabyldapty.
Onyń birinshisi áleýmettik osal toptar, sonyń ishinde jetim balalarǵa qatysty boldy. «Mektep bitirgennen keıin jetim balalar kóbine basqa qalaǵa oqýǵa nemese jumysqa ketip, tirkeýin ózgertedi, keıde tipti ýaqytsha tirkeýsiz qalatyn kezderi bolady. Osyndaı jaǵdaıda olarǵa «turǵyn úı bólinbeıdi» nemese «múmkin emes» degen jaýaptar berilip otyrǵan. Osyǵan baılanysty biz mynadaı sheshim qabyldap otyrmyz: endi bul sanattaǵy azamattar turǵyn úı alýǵa qaı óńirde kezekke tursa, sol óńirden baspanaly bola alady. Tirkelgen mekenjaıy mańyzdy emes», deıdi «Otbasy bank» basqarma tóraǵasy Lázzat Ibragımova.
Keıbireýlerde áke-sheshesinen mura bolyp qalǵan nemese jekeshelendirgen úıde úlesi bolady. Mundaı azamattar buǵan deıin baspana kezegine turý quqynan qaǵylyp keldi. Endi páterde nemese úıde shaǵyn úlesi barlar memleket tarapynan beriletin páterge kezekke tura alady, olardy eshkim de kezekten ysyra almaıdy. Iаǵnı bıyl aqpannan bastap, úlestiń bolýy turǵyn úı kezegine turýǵa kedergi emes. Kezekte turǵandar úlesi bolsa da, jalǵa beriletin turǵyn úı nemese jeńildetilgen ıpoteka ala alady.
Biraq «Otbasy bank» mamandary úles pen birlesken menshik uǵymyn shatastyrmaý kerektigin eskertti. Úlestik menshik degenimiz — turǵyn úıdiń belgili bir bóligine ıe bolý. Mysaly, páterdiń tórtten bir bóligi bolýy múmkin. Qalǵany sol otbasynyń basqa múshelerine tıesili. Al birlesken menshik – nekege turǵan kezde satyp alynǵan jyljymaıtyn múlik. Bul páter áıeliniń ne kúıeýiniń atynda bolsa, onda ekinshi jaq avtomatty túrde sol úıdiń ıesi bolyp esepteledi de ol memlekettik baǵdarlamalarǵa qatysa almaıdy.
Burynǵy tártip boıynsha kezekte turǵandarǵa memleket tarapynan úı berilip, ol adam kredıttik nemese jalǵa beriletin turǵyn úıden bas tartsa, onda júıe ony keıingi 5 jylda turǵyn úıi bar dep eseptep, turǵyn úıge tirkeý mártebesin toqtatatyn. Al qazirgi jańa ereje negizinde álgi úı berilgen adam shynymen sol baspanada turmaǵany dáleldense, onda qaıtadan kezekke turyp, memlekettik úıge qol jetkize alady. Ol úshin qolynda ákimdikpen jasalǵan kelisimdi resmı túrde buzý týraly qujaty bolýy kerek.
Baqsha sharýashylyǵyna arnalǵan úıi bar adamdarǵa da jeńildik berilip otyr. Jańa tártip boıynsha olar da jeńildikpen beriletin baspanaǵa úmitti bola alady.
«Otbasy bank» mamandary baza derekterinde kóptegen qatelik ketkenin alǵa tartty. Mysaly, qamqorshylardy tárbıelenýshilermen aýystyrǵan, ata-analardyń ornyna bala jazylyp ketken. «Qujattaǵy qatelerdi ótinish jazyp nemese ákimdik hatymen, sot sheshimimen túzeý kerek. Keıbir derekterde otbasynyń quramynda bóten adamdar kórsetilgenin anyqtadyq. Kezekte turǵandar júıede týysy emes adamdy otbasy múshesi retinde tirkegen. Mundaı azamatta aryz ben rastaıtyn qujattary boıynsha otbasy quramynan shyǵarylady. Turǵyn úıdi eskirgen derekter boıynsha bólý jaǵdaılary da kezdesti. Mysaly, shyn máninde joq otbasylarǵa páter bólingen. Sonyń saldarynan odan keıin turǵan azamat kezegin uzaq kútip qalǵan. Sondyqtan jalǵa beriletin nemese jeńildetilgen ıpotekalyq úı qujattary túgel, derekteri jańartylǵan adamdarǵa ǵana bólinedi», deıdi bank mamandary.
«Otbasy bank» barlyq qabyldanǵan sheshim Qazaqstan Respýblıkasy zańnamasy sheńberinde júzege asatynyna senim bildirdi.
«Kezektegi ár jazbanyń artynda otbasynyń ómiri, úmiti turǵanyn jaqsy túsinemiz. Bizdiń mindet – ár jaǵdaıdy ádil baǵalaý. Buryn júıede qatelik bolsa, ony búgin túzetýimiz kerek. «Otbasy bank» halyqtyń muń-muqtajyn estip otyr jáne el turǵyndarynyń ómirin naqty jaqsartatyn sheshimder qabyldaýyn jalǵastyrady», dedi L.Ibragımova.
Ulttyq ınstıtýt keleshekte bir úıge muqtaj bolyp otyrǵan el azamattarynyń ómir sapasyn jaqsartý maqsatynda arnaıy turǵyn úı komıssııasy qurylýy múmkin ekenin de aıta ketti.