QHR Tóraǵasy Hý Szıntao: Biz keń aýqymdy Qytaı-Qazaqstan strategııalyq áriptestigin jańa belesterge shyǵarýǵa daıynbyz

2008 jylǵy jazda Qytaıda Olımpııalyq oıyndar ótkizildi. Ondaı uly jarystar kezinde Olımpıada as­ta­nasyna álemniń kóptegen elderiniń basshylary jı­nala­tyny belgili. Sol kúnderde Qytaı Halyq Respýb­lı­kasynyń Tóraǵasy Hý Szıntao úsh  basshymen –   Djordj Býshpen, Vladımır Pýtınmen, Nursultan Nazarbaevpen ǵana jeke kezdesýge ýaqyt taba aldy. Osy faktiniń ózi bul kúnderi 20 jyldyq torqaly toıyn abyroımen atap ótip jatqan Qazaqstannyń, Elbasymyzdyń álemdik saıasattaǵy alar ornyn aıshyqty ashady. El merekesiniń aldynda «Egemen Qazaqstan» gazetiniń betinde jarııa­lanyp otyrǵan Qytaı basshysy Hý Szıntaonyń búgingi suhbatynda kórshi memleketterdiń qarym-qatynasynyń qazirgi bıik deńgeıi jáne jarqyn bolashaǵy jaıynda áńgime qozǵalǵan. – Uly Jibek jolymen baı­lanysyp jatqan bizdiń halyq­tary­myzdyń ózara qarym-qa­tynastarynyń san ǵasyrlyq tarıhy bar. Áıtse de, bizdiń uly kórshimiz – Qytaı Halyq Respýblıkasymen qatyna­sy­myz Qazaqstannyń 1991 jyly táýelsizdik alýymen ǵana jańa kezeńge aýysty. Jaqynda kór­shi­les eki memlekettiń dıplo­ma­tııalyq qatynastar ornat­qanynyń 20 jyldyǵy atalyp ótedi. Búginde Astana men Pekın ózara qarym-qaty­nas­tar­dyń jańa kezeńi jaıynda ba­tyl aıta alady. Olar keń aý­qymdy strategııalyq árip­tes­tik deńgeıine shyǵaryldy. Osy jyldar ishinde bizdiń mem­le­ketaralyq qatynastary­myz­dy jolǵa salý isinde qol jet­kenniń ishinen neni eń mańyzdy dep sanar edińiz? Eki jaqqa da tıimdi Qazaqstan-Qytaı yn­ty­maqtastyǵynyń perspektı­va­laryn siz qalaı boljaısyz? –   Eń aldymen Qytaı Úki­me­ti men qytaı halqynyń atynan Qa­zaq­stan Respýblıkasyn táýel­siz­diktiń jarııa etilýiniń 20 jyl­dyǵymen  ystyq yqylaspen qut­tyq­taımyn. Qytaı-Qazaqstan táýel­­sizdigin tanyp, onymen dıp­lo­ma­tııalyq qatynastar ornatqan memleketterdiń alǵashqylary­nyń biri. 20 jyl ishinde Qytaı-Qazaq­stan qatynastary edáýir da­mydy, kórnekti nátıjelerge qol jetti. Birinshiden. Ekijaqty qaty­nas­tardy damytýdyń qaǵıdat­ta­ry men quqyqtyq arqaýy qalyp­tastyryldy. Ekijaqty ynty­maq­tastyq boıynsha 200-ge jýyq qujattarǵa, sonyń ishinde «Qy­taı Halyq Respýblıkasy men Qa­zaqstan Respýblıkasynyń ara­syn­da tatý kórshilik, dostyq jáne yntymaqtastyq týraly Shart­­qa», «Qytaı Halyq Res­pýb­lıkasy men  Qazaqstan Respýblı­ka­synyń 21-shi ǵasyrdaǵy yn­ty­maqtastyǵynyń strategııasyna» qol qoıyldy, urpaqtan urpaqqa jetetin yntymaqtastyq, máńgi beıbitshilik pen dostyq ıdeıasy aıqyndaldy. Yntymaqtas­tyq­tyń teńdik, ózara qurmet pen  senim, ekijaqty tıimdilik pen birlesken tabys sekildi qaǵıdattary belgilendi. Biz 2002 jyly «Qy­taı Halyq Respýblıkasy men Qazaqstan Respýblıkasynyń ara­synda tatý kórshilik, dostyq jáne yntymaqtastyq týraly Shartqa» qol qoıylýynyń, 2005 jyly stra­tegııalyq áriptestik ornaýy­nyń kýágeri boldyq. Bıylǵy maý­symda keń aýqymdy strate­gııa­lyq áriptestik  qatynastaryn da­my­tý jóninde jarııa etildi. Sóı­tip, Qytaı-Qazaqstan qatynas­ta­ry barlyq ólshemder boıynsha kóterilip keledi. Ekinshiden. Joǵary basshy­lyq kez­de­sýleriniń jáne koope­ra­sııanyń tetikteri jasaldy. Biz Prezıdent Nursultan Nazarbaevpen udaıy baılanys jasap tu­ra­myz jáne bizdiń elderimizdiń eki­jaqty ózara is-qımyldarynyń mańyzdy prob­le­matıkalary boı­ynsha der kezinde pikir alma­sa­myz. Taraptar eki eldiń premer-mınıstrleriniń júıeli kezdesýi­niń tetikterin jasaý jáne iske qosý jó­ninde ýaǵdalasty, pre­mer-mı­nıstr­ler­diń oryn­basar­lary deńgeıinde ynty­maq­tas­tyqtyń úkimetaralyq komıteti qu­ryldy. Ekijaqty yn­tymaq­tastyqtyń tetikteri kún ótken saıyn jetildirile túsýde. Úshinshiden. Tarıhtan qalǵan shekara­lyq máseleler tolyq sheshildi. О́zara senim, dostyq kelisim, ózara túsinistik jaǵ­daıynda ótken kelissózder nátıjesinde taraptar Ortalyq Azııa elderiniń ara­syn­da birinshi bolyp tarıhtan qalyp qoıǵan shekaralyq máselelerdi sheshti. Uzyndyǵy 1782 shaqyrymdyq Qytaı-Qazaqstan shekarasy eki eldiń halyq­taryn baılanystyryp turǵan dostyq jelisine aınaldy. Tórtinshiden. Naqtyly ynty­maq­tas­tyq úlken nátıjelerge jetkizýde. 2010 jyly ekijaqty taýar aınalymy 20 mıllıard dollardan asyp, bizdiń elderimiz­diń arasynda dıplomatııalyq qatynastar ornatylǵan alǵashqy jyldarmen salys­tyrǵanda 50 eseden astam ósti. Qytaı Qazaqstannyń eń iri saýda áriptesi bo­lyp tabylady, al Qazaqstan Qytaıdyń TMD memleketteri arasyndaǵy ekinshi saýda áriptesi jáne qytaı ınvestısııasy kóp salynǵan úshinshi el. Birlesken jobalar egistiginen alǵashqy ónim  alyndy: olar – Qytaı-Qazaqstan transshekara­lyq munaı qubyry, Qytaı-Qazaqstan trans­shekaralyq gaz qubyry, shekaralyq yntymaqtastyqtyń «Qorǵas» Qytaı-Qa­zaqstan halyqaralyq  ortalyǵy, Qazaq­standaǵy eń iri Moınaq sý-elektr stan­sasy, Pavlodar alıýmınıı zaýyty. Gý­ma­nıtarlyq saladaǵy yntymaqtastyq  ny­ǵaıyp keledi. Mádenıet, densaýlyq saq­taý,  sport, baspasóz salalarynda ynty­maq­tastyq tolassyz tereńdetilýde, qo­ǵam­dyq uıymdar boıynsha ózara barys-kelis jandana túsýde. Qazir Qytaıda oqyp júrgen stýdentteriniń  sany boıynsha Qazaqstan barlyq Ortalyq Azııa elderiniń arasynda birinshi oryn alady. Olardyń sany 2010 jyly 7874 adamǵa jetti. Qytaı Qazaqstanda 3 Konfýsıı ınstıtýtyn qurdy. Besinshiden. Qaýipsizdik salasyndaǵy yntymaqtastyq tabysty júzege asy­ry­lýda. «Qytaı men Qazaqstan arasynda terrorızmmen, separatızmmen jáne eks­tremızmmen kúres jónindegi yntymaq­tas­tyq kelisimine» qol qoıyldy. Ortaq kúsh-jigermen «úsh zulymdyqpen» jáne transshekaralyq qylmyspen kúres júr­gizýdemiz. Aqparat almasý, quqyq qorǵaý qyzmetin jetildirý, iri is-sharalardyń qaýipsizdigin  qamtamasyz etý jónindegi yntymaqtastyq oıdaǵydaı júzege asy­ry­lyp, eki eldiń jáne tutastaı alǵanda óńirdiń qaýipsizdigi men turaqtylyǵyn tıimdi qorǵap keledi. Altynshydan. Halyqaralyq jáne óńir­lik isterde tyǵyz ózara is-qımyl júzege asyrylýda. Qytaı men Qazaqstan ShYU-nyń negizin qalaǵan mańyzdy elder retinde ShYU-nyń aıasyndaǵy ynty­maq­tastyqqa belsene aralasyp, Uıym­nyń turqy taza jáne turaqty damýyna iri úles qosýda. Qytaı tarapynyń Qa­zaq­stannyń bastamasy boıynsha quryl­ǵan AО́SShK qyzmetine belsene qaty­sýy, bizdiń ózara tyǵyz baılanysta­ry­myz ben BUU-nyń  jáne basqa da kóp­ta­rapty qurylymdar aıasyndaǵy úıles­tirý­shiligimiz – mine, ortaq múddelerdi tıimdi qorǵap, óńirdiń jáne tutastaı búkil álemniń beıbitshiligine, turaq­ty­lyǵyna jáne órkendeýine septesetin faktorlar osylar. Keler jyldyń alǵashqy kúnderinde Qytaı men Qazaqstan arasynda dıplo­matııalyq qatynastardyń ornaǵanyna 20 jyl tolýy atap ótiledi. Qýatty áleýeti men keń damý perspektıvasy bar Qytaı-Qazaqstan qatynastary óziniń qarqyndy damýynyń jańa belesine aýysady. Qy­taı Qazaqstanmen birlese otyryp, Qy­taı-Qazaqstan keń aýqymdy stra­tegııa­lyq áriptestigin jańa beleske shyǵarý úshin saıası ózara senimdi nyǵaıtýǵa, dostyq baılanystardy keńeıtýge, yn­ty­maqtastyq áleýetin ashýǵa, ózara is-qı­myl salalaryn keńeıtýge, barlyq sala­lardaǵy ózara tıimdi yntymaqtastyqty barynsha tereńdetýge daıyn. – Sońǵy onjyldyqtarda Qytaı qýatty ekonomıkalyq sekiris jasady. Qazaqstan da álemdik qoǵamdastyq joǵary baǵalap otyrǵan damýdyń qa­ryshty qarqynymen kózge túsýde. Mu­nyń bári bizdiń elderimizdiń ara­syn­daǵy ekonomıkalyq yntymaq­tas­tyq­ty keń qanat jaıǵyzýǵa jaqsy jaǵdaı jasap otyr. Bul yqpaldastyq ásirese álemdik ekonomıkalyq daǵda­rys jyldarynda aıryqsha kórindi. Sol kúrdeli kezeńde Qazaqstan Qytaı Halyq Respýblıkasynan nesıe bólý, birlesken qorlar qurý túrinde qýatty qoldaý aldy. Basqa da mańyzdy bastamalar júzege asýda. Qazaqstan men Qytaıdyń taýar aınalymyn 2015 jylǵa qaraı 40 mıllıard dollarǵa jetkizý jónindegi nıetine qarap, bul maqsattardyń keýdeshildigin anyq ań­ǵarýǵa bolady. Memleketter basshy­lary osyndaı mindet qoıdy. Bola­shaq­ta yntymaqtastyqtyń qandaı jańa baǵyttary ıgeriledi? – Is júzinde Qytaı men Qazaqstan­nyń arasyndaǵy kópvektorly yntymaq­tas­tyq qaryshty qarqynmen damýda. Eki­jaqty qatynastardy damytý qajettigine jáne 2015 jylǵa qaraı taýar aına­ly­myn 40 mıllıard dollarǵa jetkizý maqsatyn oryndaýǵa baılanysty bizdiń kúsh-jigerlerimizdi mynandaı baǵyt­tar­ǵa shoǵyrlandyrý usynylady. Birinshiden. Saýda men ınvestısııa­lardyń kólemin ulǵaıtý. Saýda-eko­no­mıkalyq yntymaqtastyqtyń uzaq merzimdi-ortasha merzimdi baǵdarlamasyn jasaý tıimdi bolar edi, munyń ózi eki eldiń arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty kezeń-kezeńimen júze­ge asyrýǵa septesedi. Bul úshin taraptar saýdanyń  qolaıly jaǵdaıyn jasaý, saýda ahýalyn saýyqtyrý, ózderiniń rynok­taryna taýarlardy, ınvestısııalardy jáne basqa taraptyń qyzmetterin jiberýge jeńildik saıasatyn jasaý jóninde odan ári kúsh-jiger jumsaýy kerek. Qytaı tarapy aldaǵy kezde de, burynǵy kezdegideı, otandyq kásiporyndardyń ka­pıtalyn Qazaqstanǵa salýdy kóterme­lep, qoldap otyratyn bolady jáne óz tarapynan Qazaqstannyń Qytaıǵa ınvestısııasynyń artýyn jaqtaıdy. Qytaı – Eýrazııa jármeńkesiniń, Harbın saýda jármeńkesiniń, Gýandýn jármeń­ke­siniń múmkindikterin ortaq jobalardy izdestirý úshin  barynsha paıdalanýdy oılastyramyz. Ekinshiden. Energetıka salasyndaǵy yntymaqtastyqty shıkizattyq emes salalardaǵy yntymaqtastyqpen qatar il­geriletý kerek. Qytaı-Qazaqstan mu­naı jáne gaz qubyrlarynyń qaýipsiz ári turaqty jumys isteýin qamtamasyz etý, Qytaı-Qazaqstan munaı qubyrynyń ekinshi kezeńiniń qurylysyn, «S»   bo­ıyn­sha Qytaı-Qazaqstan gaz qubyryn tez­detý, energııanyń balamaly jáne jańa kózderin ıgerý jónindegi ynty­maq­tastyqty keńeıtý, shıkizattyq emes sala­lardaǵy yntymaqtastyq baǵdarla­ma­sy men onyń is-qımyl josparyn tıisinshe júzege asyrý qajet. Munyń ózi eki eldiń naqty yntymaqtastyǵyn  keń aýqymdy jáne úılesimdi damytýǵa qol jetkizý úshin óte mańyzdy bolar edi. Irgeli agrarlyq elder retinde Qytaı men Qazaqstan bir-birin jaqsy tolyqtyrady, olardyń yntymaqtastyq áleýeti úlken. Meniń oıymsha, taraptar aýylsha­rýa­shy­lyq daqyldaryn óndirý, aýyl­sharýa­shy­lyq ónimderimen saýda jasaý, olardyń úlgilik-kórneki ortalyqtaryn qurý jó­nin­degi yntymaqtastyǵyn arttyra alady. Qytaı jaǵy aldaǵy kezde de Qazaq­stan­nan bıdaı ımportynyń kólemin art­t­y­rýǵa, shekaradaǵy kedendik ótkizý pýnkt­terinde aýylsharýashylyq ónimderin jasyl dálizben ótkizýge aldaǵy kezde de daıyn. Qytaı jaǵy jyldamdyǵy jo­ǵary temirjol magıstraldaryn damytý, ıadrolyq otyn men kosmonavtıkany ekijaqty yntymaqtastyqtyń ǵylymǵa negizdelgen salalaryn arttyra otyryp, tereń óńdeý boıynsha Qazaqstan tara­py­men yntymaqtastyqty keńeıte berýge nıetti. Eki el arasyndaǵy valıýta aıyr­bastaý, saýda esepterin ulttyq valıýtalarmen jasaýdy birte-birte jyljytý jónindegi kelisimdi júzege asyrý da mańyzdy. Biz eki jaq ta  múddelestik tanytatyn birlesken iri jobalardy qarjylyq jaǵynan qoldaýǵa daıynbyz. Úshinshiden. Baılanys pen kommýnı­ka­sııany damytýdy alǵa jyljytý qajet. Biz aldaǵy kezde shekaradaǵy ótkizý pýnk­t­terindegi ınfraqurylymdy jetildirýge, Qytaı-Qazaqstan temir jolda­ryn Qor­ǵasta qosý, «Batys Eýropa – Ba­tys Qytaı» avtojolyn salý sııaqty joba­lardy júzege asyrýǵa tıispiz. Bul Qa­zaqstannyń transshekaralyq kólik dálizi retindegi múmkindigin barynsha tolyq ashýǵa múmkindik beredi. Trans­she­karalyq tasymal jónindegi yntymaq­tas­tyqty da belsendi damytý kerek. – Keıingi jyldarda eki eldiń  mu­naı-gaz salasyndaǵy yntymaq­tas­ty­ǵy aıryqsha belsendi bola tústi. Qy­taı kompanııalary bizdiń elimizdiń mu­naı-gaz kesheninde keńinen qamtylǵan. Qytaıdy qýat kózderimen qam­ta­ma­syz etetin ǵalamat munaı jáne gaz qubyrlary salyndy. Siz osy ba­ǵyt­taǵy eki jaqty ekonomıkalyq ynty­maqtastyq áleýetin qalaı baǵa­laı­syz? – Qazaqstan – munaı men tabıǵı gaz­dyń asa iri  óndirýshisi. Qytaı – asa iri qýat tutynýshylardyń biri. Qytaı-Qa­zaqstan energetıkalyq yntymaqtastyǵy strategııalyq jáne ózara tıimdi bolyp tabylady. Bizdiń birin biri ózara tolyq­tyratyndyǵymen, teńdikpen jáne ózara tıimdilikpen sıpattalatyn yntymaqtas­ty­ǵymyz eki jaqty qarym-qatynastyń joǵary deńgeıin aıǵaqtaıdy. Munaı jáne tabıǵı gaz salasyndaǵy ynty­maq­tastyq áleýeti áli tolyq paıdalanylǵan joq. Biz  sizdermen ádettegideı ózara tıimdilik jáne birlesken utys rýhynda tar­tylǵan munaı jáne gaz qubyr­la­ry­nyń qaýipsiz ári turaqty qyzmetin qam­ta­masyz ete otyryp, munaı men tabıǵı gaz óndirisi men olardyń saýda-sattyq kó­lemin  ulǵaıtýǵa, munaı óńdeý jónin­degi yntymaqtastyqty nyǵaıtyp, jańa birlesken jobalardy jasaýǵa, eki eldiń eki jaqty qarym-qatynasyn baıytý úshin  energetıkalyq yntymaqtastyq deń­geıin jan-jaqty joǵarylatýǵa tıispiz. – Birneshe ǵasyr buryn buryn Uly Jibek joly óńir elderiniń saýda baı­la­nysyn damytý úshin sheshýshi mańyzǵa ıe edi. Búginde eki el «Batys Eýropa – Batys Qytaı» aýqymdy kólik jo­ba­syn júzege asyrýǵa qatysýda. Onyń júzege asýymen bizdiń jáne basqa da elder halyqtarynyń ómirleri qalaı ózgeredi? – Uly Jibek joly bizdiń halyq­tarymyzdy baılanystyrýshy dáneker bolyp tabylady jáne ol Shyǵys-Batys baılanystaryn belsendilendirý úshin de, sondaı-aq adamzat órkenıetiniń progresi úshin de  aıtarlyqtaı ról atqardy. Dıplomatııalyq qatynastar ornaýymen bizdiń elderimiz avtomobıl jáne temir jol magıstralin quryp, áýe marshrýt­ta­ryn, telekommýnıkasııa jelileri men mu­naı jáne gaz qubyrlaryn ashty. Bul biz­derdi ejelden baılanystyrǵan jol­dardy jańǵyrtýǵa úles bolyp qosyldy. Qazirgi kezde Qytaı jáne Qazaqstan taraptary kólik salasynda iri birlesken jobalardy belsendi júzege asyryp ja­tyr. Olar – «Batys Eýropa – Batys Qy­taı» avtojoly, Qorǵasta Qytaı-Qa­zaq­stan temir joldarynyń túıisýi. Bul jo­ba­lardy júzege asyrý bizdiń elderi­miz­diń ózara tıimdi yntymaqtastyǵyna oń yqpal etip, eki memlekettiń jáne, tu­tastaı alǵanda, óńirdiń damýy úshin oń­taı­ly jaǵdaı qalyptastyratyn bolady. Biz eki eldiń kólik ınfraqurylym­darynyń tabysty qyzmetin qamtamasyz etip, tek bizdiń elderimizdiń ǵana emes, sondaı-aq, tutastaı alǵanda, búkil óńirdiń birlesip damýynyń jańa qazirgi zamanǵy Uly Jibek jolyn jalǵastyrý úshin joǵaryda atalǵan jobalardy jedel júzege asyrýǵa   múddelimiz. – Qytaı men Qazaqstan ShYU, AО́SShK sııaqty halyqaralyq uıym­dar aıasynda jemisti ynty­maq­ta­syp keledi. Munyń Azııada qaýipsizdik pen turaqtylyq sharalaryn qurýǵa  jáne terrorızmmen, ekstremızmmen, separatızmmen kúrestegi yntymaq­tas­tyqqa da qatysy bar. Osy kúsh-jigerler synaqtar men qaýip-qater­lerge qarsy is-qımyldyń jahandyq júıesiniń ajyraǵysyz bólshegi bolýy úshin qandaı qosymsha birlesken qa­damdar qajet? – Atalǵan óńir memleketteriniń qaýip­­sizdigi men turaqtylyǵy úshin naqty qater tóndiretin «úsh zulymdyq» bar. Qytaı-Qazaqstan «úsh zulym­dyq­pen» kúreste eki eldiń, jáne, tutastaı alǵanda, búkil óńirdiń qaýipsizdigi men turaqtylyǵyn qamtamasyz etýde ortaq túsinistik pen keń aýqymdy ortaq múd­dege ıe jáne quqyq qorǵaý salasynda ózara is-qımyldy tabysty júzege asy­ryp keledi. Basqa memlekettermen – ShYU múshelerimen tyǵyz yntymaq­tas­tyqta «Terrorızmmen, separatızmmen jáne ekstremızmmen kúres týraly Shanhaı konvensııasyna» qol qoıyldy. Terrorızmmen kúreste qalyptasqan kúrdeli halyqaralyq jáne óńirlik jaǵ­daılar aldynda qazirgiden de naqty sharalar qabyldap, bizdiń elderimizdi da­mytý paıdasyna salmaqty aýan qalyp­tastyrý maqsatynda yntymaqtastyqtyń qoldanystaǵy tetikteri áleýetin tolyq kó­leminde aıqyndaý qajet dep sanaı­myn. Osyǵan baılanysty bizdiń ortaq kúsh-jigerimizdi quqyq qorǵaý organdary men arnaıy qyzmetterdiń yntymaq­tas­tyǵy úshin quqyqtyq arqaýdy odan ári nyǵaıtýǵa, quzyretti organdardyń baı­lanystaryn belsendilendirip, birlesken iri jobalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý boıynsha yntymaqtastyqty nyǵaı­týǵa jáne óńirdiń qaýipsizdigi men turaq­tylyǵyn qamtamasyz etý maqsatynda ShYU, AО́SShK sııaqty kóp qyrly uıymdar sheńberinde qaýipsizdikti qam­tamasyz etý boıynsha yntymaqtastyqty tereńdetýge jumsaýǵa bolar edi. – Qazaqstan-Qytaı strategııalyq ózara is-qımyly kóp jaǵdaıda joǵa­ry deńgeıdegi belsendi saıası únqatysý men memleket basshylarynyń jeke qarym-qatynastary nátıjesinde belsendi damyp keledi. Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Prezıdenti Nursultan Na­zarbaev jumysyn belgili saıası qaı­ratker Szıan Szemınmen bastasa, sońǵy jyldary Sizben belsendi yn­ty­maqtasyp otyr. Aıtyńyzshy, mun­daı qarym-qatynastyń memleketara­lyq baılanysqa  qandaı yqpaly bar? – Joǵary deńgeıdegi turaqty baı­lanystar – Qytaı-Qazaqstan qarym-qa­tynasynyń sıpatty ereksheligi. Mende Prezıdent Nursultan Nazarbaevpen tyǵyz iskerlik baılanystar men berik dostyq qarym-qatynas qalyptasqan. Bıylǵy jyly  biz Prezıdent Nursultan Nazarbaevpen saparlar almastyq. Alda­ǵy jyly ShYU sammıtine qatysý úshin Prezıdent Nursultan Nazarbaev Qytaı­ǵa keledi dep kútilýde. Qytaıdyń syrt­qy saıası qyzmetinde baılanystardyń osynshalyq­ty jıiligi kóp kezdese bermeıdi. О́mirdiń  ózi kórsetip otyrǵanyndaı, joǵary deńgeıdegi baılanys tarap­tar­dyń saıası jáne strategııalyq senimin bekemdep, eki jaqty qarym-qatynasty da­mytý úshin senimdi saıası kepil qyz­metin atqarady jáne Qytaı men Qazaq­stannyń keń aýqymdy strategııalyq áriptestigin nyǵaıtýǵa qýatty serpin qosyp, olardy durys jolǵa baǵyttaıdy.