• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
16 Jeltoqsan, 2011

Aqjarylqap!

360 ret
kórsetildi

Qarasam kóz jetpeıtin qıyrǵa bir, Basymnan ótken eken quıyn jábir. Alaıda orny bólek ultym úshin, Osynaý qaınap-tasqan jıyrma jyl. Qozydaı ózge enege súırep-telip, Baıqady terideıin ılep kórip. Qutylyp shylaýynan quryq úzip, Qosyldyq alamanǵa túıdektelip. Ozdyrmaı báıgelerge qosqan buryn, Tartatyn aýyzdyqtap tosqan myńyn. Kósildik jıyrma jyl kómbemizge, Tıgende qolymyzǵa bostandyǵym. Birine aınalyp biz ertindiniń, Kúı keshtik tógilerdeı eń sumdyǵy. Aspanǵa laqtyrdyq taqııany, Elimniń alǵan kezde erkindigin.

* * *

Jyrlaımyn seni súıip jıyrma jyl, Júrekpen jarqyldady mıymda jyr. Baqytym: qýanǵan bir sátterimde, Baqytym: batqan kezim qıynǵa bir.   Ańsaǵan shaqtarymda aıaýly arman, Kóńilde kúnderim kóp qaıaý qalǵan. Nan tappaı qara shaıǵa qamyqqanym, Bári de baqytty kez jaıaý qalǵan...   О́tse de ókinish kún, álekpenen, Kezim joq kesip sóılep “nálet” degen. Sanamda sonyń bári sáýlelenip, Kúni joq ádemi bir án ekpegen.   Arpalys aınalamda tolǵan bylyq, Keıde bir áketerdeı joldan buryp. Nápsimen naq maıdanda kúres ashyp, Ol maǵan jyr jazdyrdy tolǵandyryp. Qalpaqtaı túsirerdeı jasyn julyp, Mınasyz jerdi taýyp basyp júrip. Adamdyq ǵumyrynan aınymadym, Azap kep júrgenimen ashyndyryp... Irkilmeı ashty qaqpa kómeı búgin, Tilimniń tiregi bar egeı myǵym. Taımadym ózimsingen órligimnen, Tirshilik kórsetse de ógeıligin. Mártebem ketpese de asyp búgin, Jabyrqap turǵany joq, jasyp túrim. Tamsanam táýelsizdik taǵdyryma, Otanǵa salqyndamas ǵashyqtyǵym. Tartylyp turmasa da relisim, О́zinshe ósip jatyr jyr-egisim. Tursa da sýyq qarap naryq shirkin, О́mirge bolǵan emes renishim. Yryzyq úlesim bar sýym, dámim, Tapjylmaı kóteredi týymdy arym. Janymdy jýǵan kirdeı jaıdym kúnge, Ǵashyqtyq qushtarlyqtan sýynbadym. Bershi dep kelmes áste bezildegim, О́zge emes, bar bolsa eger: ózimdemin. Túspedim taǵalynyń tabanyna, Eńirep erteli-kesh ezilmedim. Al endi sonyń bári nege deseń? Tez jaýap berý úshin eleń etem. Ýdy da aınaldyrǵan bal shárbatqa, Ne degen táýelsizdik keremet eń!

* * *

Eseıgen halimiz bar jas baladan, Batyldyq baıqalady bastamadan. Alaýy azattyqtyń jarqyrady, Nur tarap Almaty men Astanadan. Kórdi álem: dúnıeniń ár tusynan, Taý-dala habarly bop ań-qusynan. Kórdi álem; qazaq degen halyq baryn, Asyǵy túskendigin alshysynan... Kórdi álem: Astanany asqaqtaǵan, Oılasa boılaryna as batpaǵan. Bir kelip ketken adam dámin tatyp, Saǵynyp janaryna jas qaptaǵan. Kórdi álem: Báıteregin, monýmentin, Ul-qyzy qyran minez bári de erkin. Kókiregi kúı sekildi kúmbirleıdi, Ashatyn ajar berip áni kórkin. Kórdi álem: Han-Táńiri, Kókshesin de, Ordendeı jarqyraǵan kók tósinde. Uzaqqa júgiretin sáıgúlikteı, О́miri daq túspegen ókpesine... Kórdi álem: Kaspııimdi, Aralymdy, Arqanyń arnasymen dán aǵyldy. Aıtady tóreshiler tórden bılik, Jaratyn jalǵany joq qara qyldy. Atasań Ertis, Ile, Syr, Jaıyqty, Dańqyna darııasy bar laıyqty. Túıeler Qyzyl qumda sherý tartty, Kádimgi elestetip Qum-qaıyqty. Kórdi álem: Aqordany aıbattanǵan, Túsirip aq sáýlesin Aı maqtanǵan. Dostyqtyń, berekeniń basy bolyp, Qolyna “adamzat” dep baıraqty alǵan.

* * *

Osynaý jıyrma jyl ár basqanyń, Biz kórdik jaqsylyqqa jalǵasqanyn. Baıyrǵy babasynyń mekenine, At basyn burdy naqtap qandastarym. О́sekter artta qalyp, alyp qashty, Jetkizdi mártebege ǵaryp basty. Mal órip, otar-otar órisim de, Otandyq óndirister qalyptasty. Baǵbandar jemis aldy baqta maqtar, Shań juqpas shashasyna shapqan attar. Kógimnen kóterildi ár qurlyqqa, Alysqa sapar shegip aq qanattar. Kórindi eldigimniń erendigi, Baıqaldy biliminiń tereńdigi. Erteńgi atar tańnyń tynyshtyǵyn, Qorǵaǵan kóz nuryndaı El erligi. Dostyq pen beıbitshilik qalaǵany, Kúzetip el irgesin qaraǵany. Baıandy táýelsizdik beriktelip, Qymtaldy qus ushpastaı bar alaby. Bógdeniń daqpyrtyna syıynba qur, At basyn arman qýyp qıyrǵa bur. Tańbasyn bastyń taǵdyr tańǵajaıyp, Tarıhty tańǵaldyrǵan jıyrma jyl!

Dáýletbek BAITURSYNULY, Qazaqstan Jazýshylarodaǵynyń múshesi.

Almaty.