Qazaqtyń bir qasıeti – taǵdyr taýqymetin tartyp, qıyndyq kórgen saıyn kókiregi soǵurlym qyjylǵa tolyp, tastúıin bekip, qaırattanyp, tyǵyryqtan jol taýyp, qııalap shyǵa biletin tektiliginde jatyr. Qaıdaǵy-jaıdaǵylardy bas qatyryp oılap, júregi ezilip, aq jańbyrlar tozdyrǵan taý sekildi moryp, mujyla bermeıdi. Qaıta qaıǵynyń ózin qaıraq etip janyp, órkeshtenip, ótkirlene túsedi; apaıtós omyraýyn burshaq sabalap, naızaǵaı osqylaǵan saıyn quz keýdesi tompaıyp, shań-tozańnan tazaryp, jarqyraı túsedi.
Kim-kimniń de esinde shyǵar. Elimiz Táýelsizdik alǵan alǵashqy jyldary jomarttyń qolyn joqtyq baılap, jurt tarshylyqtyń tarysyn qýyryp jep otyrǵan qysyltaıań shaq edi. Biraq soǵan qaramaı qysqa kúnde qyryq qubylyp, sýyq ajar tanytyp turǵan ýsoıqy ýaqyttyń saıası ahýalyn jiti ańǵaryp, táýekelge bel baılaǵan Elbasy tosyn sheshim jasap, elimizdiń astanasyn Arqaǵa kóshirmek bolǵanda jurttyń kóbi buǵan kúdikpen qarap, qııal-ǵajaıyp ertegi kórip, onsha quptaı qoımaǵan. Ras, sol kúnderi daý-damaı órship, aıtys-tartys qyzý júrip jatty. Biraq jón sózge kim toqtamasyn. Aqyrynda shyndyq jeńip, Elbasynyń bul usynysy jer-jerde qoldaý taýyp, tarıhı sheshim qabyldanǵan edi. Sóıtip bolashaqqa kórikti kósh túzegen kók bóri eldiń jańa dáýiri bastalǵan-dy.
Endi mine, kemeńger basshynyń búkil dúnıe-álemdi jalt qaratqan Jasampaz Jarlyǵy jarııalanyp, tarıhı tamyryn tereńnen tartyp, tórt qubylasyn túgendep jatqan qazaq halqy taǵy bir uly oqıǵanyń kýási bolyp otyr.
Týǵan eldiń mádenıeti men óneriniń órken jaıyp, qaınar kózine aınalǵan ońtústik óńiri sońǵy birer jetiniń ishinde rýhanı jańǵyrýdyń arqasynda qaıta túledi. Baýyry sýyq qara tasyna deıin kóktep, kózinde kóktem kúlip turǵandaı kórindi. Halqy bir mıllıonnan asatyn Shymkent qalasyna respýblıkalyq asa joǵary mártebe berilip, Túrkistannyń oblys ortalyǵy jáne búkil túrki jurtynyń rýhanı astanasy atanýy, bunyń ózi saıyp kelgende, keń baıtaq qýatty ólkeniń áleýettiligi men múmkindiginiń mol ekendigin tanytady.
Sonaý qanǵa jerik keńestiń ýsoıqy ýaqytynda ómir keship, taǵdyr taýqymetin qansha tartsa da moıyp, muqalmaı «aspan qulamaı, jer kúıremeı aman turǵanda túrki halqy joǵalmaı máńgi jasaı beredi» dep senimin sertke ustap ótken Maǵjan aqyn:
Túrkistan – eki dúnıe esigi ǵoı,
Túrkistan – er túriktiń besigi ǵoı.
Tamasha Túrkistandaı jerde týǵan
Túriktiń táńiri bergen nesibi ǵoı,
– dep jyrlaǵan Túrkistan, Turannyń rýhy sińgen Túrkistan áıgili Jibek Joly boıynan irge kótergen baıyrǵy qala. Handarǵa altyn taq, halyqqa astana, áýlıege meken, sharýaǵa berekeldi jaıly qonys bolyp, dańqy shyqqan qunarly ólke. Túrkistan arǵysy túrkilik ıdeıanyń jańǵyrýy, bergisi qazaqtyń ult bolyp, uıýdyń uıtqysy bolar kıeli uǵym. Búgingideı sátte qyryqqa jýyq túrki ulttarynyń basyn qosatyn, nazaryn aýdaratyn jeruıyq jalaýyn baıraq retinde jelbiretetin tuǵyrly tilek.
Bul ólkeniń mańyzdylyǵyn, qasıet daryǵan sıpatyn álemdi dirildetip, jarty jalǵandy ýysynda ustaǵan Ámir Temir jaqsy bilgen. Arýaqty qolbasshy zamananyń zańǵary, qyryq myńnan astam shákirt tárbıelegen Ahmet Iаsaýıdiń basyna alyp keseneni turǵyzǵannan keıin Túrkistannyń dańqy tipti asqaqtaı túsken. Bul teńdesi joq arhıtektýranyń úılesimmen bastalǵan qurylysy áldebir sebeptermen tolyq aıaqtalmaı qalsa da, qazirgi qalpymen-aq shartarapty ózine qaratyp, sulý órnegimen áli tamsantyp keledi. Túrki dúnıesine abyroı-ataǵy keńinen máshhúr, dinı medreseniń basynda turǵan, taqýalyǵymen tanylǵan ǵulama ustaz haziret Qoja Ahmettiń irge tepken mekeni shyǵystyń shyraǵy bop, tórt qubylaǵa túgel jaryq sáýlesin túsirip tur. Áne, sol áýlıeniń basyn qaraıtyp, rýhyn kóterý Túrkistannyń da, Ámir Temirdiń de ataǵyn sharyqtatyp jibergen. Ol sondaı aıbyndy asqaqtyǵynan kúni búginge deıin esh báseńdegen emes. Endeshe, Túrkistan qalasynyń jeke oblys ortalyǵy bop atalýy búkil túrki jurtynyń basyn qosatyn, qazaqtyń namysyn oıatatyn luǵatty uran sóz, ımandylyqtyń jarshysy bolatyn jaqsy yrym. Bul – bıliktiń biliktiligi, halyqtyń qalaýy.
Eldiń er-turmany endi-endi bútindelip, sógilgen altyn jaǵasy qaıta kóktep tigilip, shyndyqtyń kózine tiktelip qaraı bastaǵan qazirgi shaqta qaıda júrse de, qaıda barsa da oı, ıdeıa izdep, shaǵaladaı sharq uryp, tynym tappaıtyn Janseıit Túımebaevtyń jańa qurylǵan Túrkistan oblysyna ákim bop taǵaıyndalýy, shyn máninde zaman talabynan týǵan oń sheshim boldy. О́ıtkeni ol birqatar basshylyq qyzmettiń tizginin ustap, tájirıbe jınaqtap, súzgiden ótken soń Túrkııada tabandatqan alty jyl boıy elshi bop, el aralap, jer kórip, búkil túrki jurtynyń ádebıeti men mádenıetine, ónerine, izgi qasıetine, rýhyna kókirek kózin sýaryp, jan-dúnıesi jańaryp, ishteı túlep jetilgen jigerli azamat – qaıda salsań da qıyp túsetin.
Elbasynyń kóriginde qaınap, pisip-qatyp shyńdalǵan kim-kim de basqarǵan eliniń hal-ahýalyn kóterip, kósegesin kógertpeýi múmkin emes. Inshalla, solaı!
Rafael NIIаZBEK,
Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, «Túrki álemine qyzmeti úshin» halyqaralyq syılyǵynyń laýreaty