Elimizde medısınalyq kómekke kóńili tolmaıtyndar kóp. Jalpy, densaýlyq saqtaý salasynyń jumysyna syn jıi aıtylady. Árıne, aýyqymy keń, ári áleýetpen tikeleı jumys isteıtin birden-bir áleýmettik sala aıasynda «áńgime» de kóp bolatyny ras. Biraq «jel turmasa shóptiń basy qımyldamaıtyny» taǵy bar. Bylaıynsha, memleket tarapynan qoldaý kóp, qarjy bólinip jatyr, qolǵa alynǵan baǵdarlamalar da barshylyq. Desek te, jumys nege mardymsyz? Qyzmet sapasy nege halyqty qanaǵattardyrmaı júr. Mine, osyndaı saýaldarǵa qarapaıym jurtshylyq qana emes, Densaýlyq saqtaý mınıstrligi mamandary da «bas qatyra» bastady. Ony mınıstrliktiń bıylǵy alty aıdyn jumys qorytyndylaryna arnalǵan alqaly jıynynda da baıqadyq.
Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanovtyń tóraǵalyǵymen ótken alqaly jıynǵa onyń orynbasarlary, Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń qoǵamdyq keńesi músheleri, sondaı-aq oblystardyń, Astana, Almaty jáne Shymkent qalalarynyń densaýlyq saqtaý basqarmalarynyń, vedomstvonyń aýmaqtyq bólimsheleriniń jáne vedomstvoǵa baǵynysty uıymdardyń basshylary qatysyp, atqaryp jatqan jumystary jaıy esep berdi. Jıynda aldymen densaýlyq saqtaý salasyn damytýdyń 2016-2019 jyldarǵa arnalǵan «Densaýlyq» memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrýdyń bıylǵy alty aıdaǵy qorytyndylary aıtyldy. Baıandalǵan málimetterge súıensek, eshkim «qol qýsyryp» otyrǵan joq. Mejeli mindetter oryndalyp, aýyz toltyryp aıtarlyq jumys jasalǵan. Elimizdiń medısına salasy qazirgi kúni burynǵy jaǵdaımen salystyrǵan áldeqaıda ilgerilegen, halyqaralyq standarttardyń birazyn meńgergen.
Máselen, Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri Lázzat Aqtaeva «Densaýlyq» baǵdarlamasy boıynsha búginde jeti baǵytta jumys júrip jatqanyn jetkizdi. Aıtalyq, alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómekti kúsheıtý aıasynda ambýlatorlyq-emhanalyq jelini shaǵyndap uıymdastyrý júrgizilip jatyr eken. Máselen, esepti kezeńde dárigerlik ýchaskeler sany 12 paıyzǵa artqan, ýchaskelik dárigerler júktemesi tómendep, bekitilgen turǵyndar sany 1950 adamdy quraǵan. Nátıjesinde alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómekke júginýler sany 23 paıyzǵa artqan. Sondaı-aq qazir dıspanserleýdi Aýrýlardy basqarý baǵdarlamasyna ózgertý josparlanyp jatqany aıtyldy. «Aýrýlardy basqarý baǵdarlamasy (ABB) pasıentterdi ózderiniń densaýlyǵyn basqarýǵa belsendi tartýǵa baǵyttalǵan. Onyń sheńberinde halyq arasyndaǵy adam óliminiń 70 paıyzyn jáne aýrýdyń 77 paıyzyn anyqtaıtyn 25 sozylmaly aýrý boıynsha pasıenttermen birlesip dınamıkalyq basqarýdy usynady. Osyǵan baılanysty birqatar ınfeksııalyq emes aýrýlar: júrek-qan tamyry, onkologııalyq, sozylmaly respıratorlyq aýrýlar men dıabet ABB-ǵa kirgen. ABB-ny pılottyq engizý tájirıbesi osy tásildiń joǵary tıimdiligin kórsetti», dedi L.Aqtaeva.
Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri sondaı-aq kórsetiletin medısınalyq qyzmetterdiń sapasyn qamtamasyz etý máselelerine de keńinen toqtaldy. Búgingi tańda, onkologııalyq aýrýlarmen kúresýdiń keshendi jospary bekitildi, týberkýlezben kúresýdiń keshendi jospary ózektendirildi. Halyqtyń kórsetiletin medısınalyq qyzmetpen qanaǵattaný deńgeıin baǵalaý jónindegi zertteý, klınıkalyq hattamalar men beıindik qyzmetter standarttaryn ázirleý úkimettik emes uıymdarǵa berildi. Sondaı-aq medısınalyq uıymdardy akkredıtasııalaý standarttary qaıta qaraldy jáne onkologııalyq, psıhıatrııalyq, nevrologııalyq, akýsherlik jáne gınekologııalyq kómek kórsetýdi uıymdastyrý jónindegi 4 standart maquldandy», dedi vıse-mınıstr.
Sonymen qatar jalpy jyl saıyn ósip kele jatqan medısınalyq joǵary oqý oryndaryn bitirýshilerdiń sany esebinen saladaǵy kadr tapshylyǵynyń azaıyp kele jatqanyn atap ótti. Budan basqa, sheteldik jetekshi ýnıversıtettermen strategııalyq seriktestik sheńberinde medısınalyq joǵary oqý oryndarynyń professorlyq-oqytýshylyq quramyn elimizde jáne shetelde oqytý júrgizilýde. L.Aqtaeva atap ótkendeı, kezek kúttirmeıtin medısınalyq kómek kórsetýdi halyqaralyq standarttarǵa jaqyndatý maqsatynda jedel járdem kórsetýdiń biryńǵaı dıspetcherlik qyzmeti engiziletin, shuǵyl emes shaqyrýlar emhanalarǵa beriletin, qyzmetkerlerdi reanımasııalyq kómek kórsetýdiń álemdik standarttaryna kezeń-kezeńimen oqytý jáne basqalar júzege asyrylatyn bolady. Jedel járdemniń jetý ýaqyty 25 mınýttan 18 mınýtqa deıin qysqartylǵan.
Jalpy shara barysynda densaýlyq saqtaý salasyna qatysty barlyq másele aıtyldy. Halyqty dári-dármekpen qamtý, kadr tapshylyǵyn joıý, jalaqy máselesi, medısınalyq qyzmet kórsetý sapasyn arttyrý, mindetti áleýmettik-medısınalyq saqtandyrýdy engizý, salanyń ınfraqurylymyn jetildirý sııaqty mańyzdy máseleleri talqylandy. Sondaı-aq salaǵa ınvestısııa tartý, sıfrlandyrý - elektrondy formatqa kóshý, kompıýterlik-tehnıkamen qamtý jaıy qaraldy.
Jıyn qorytyndysynda Densaýlyq saqtaý mınıstri E.Birtanov aıtylǵan máselelerge qatysty jumystardy barynsha jetildirýdi tapsyrdy. Ásirese, jumysqa degen jaýapkershilikti arttyryp, kemshilikke jol bergen basshylardy qatań jazalaý qajettigin eskertti. Keıbir máselelerge qatysty zańnamalardy, quqyqtyq normalardy qaıta qarap, jumysty júıelendirý kerektigin basa aıtty. Bastysy, densaýlyq saqtaý ár adamnyń Konstıtýsııalyq quqyǵy ekenin aıtyp, bul rette mınıstrliktiń jaýapkershiligi, atqarar mindeti zor ekenin jetkizdi.
Dınara BITIK,
«Egemen Qazaqstan»