Mektep tabaldyryǵyn attaıtyn alǵashqy kúni 7 jastaǵy Abıı Ahmedtiń qulaǵyna anasy sybyrlaǵan-tuǵyn. Sol kezde anasy «Sen erekshesiń, ulym! Osy qadamyń seni saraıǵa aparady. Mektepte júrgende esińde bolsyn. Sen bir kúni halyqqa qyzmet etetin tulǵaǵa aınalasyń», degen bolatyn.
Somını SENGÝPTA, «Nıý-Iork Taıms» – Los-Andjeles
Efıopııanyń shaǵyn aýylyndaǵy elektr jaryǵy joq úıde ósken balany anasy basynan súıip, mektepke baratyn jolǵa salyp jiberdi. Ananyń ósıeti shyndyqqa aınaldy.
42 jastaǵy Abıı myrza qazirgi tańda el premer-mınıstri qyzmetin atqarady. Sondaı-aq ol Afrıkadaǵy eń tanymal tulǵaǵa aınaldy. A.Ahmed elin túbegeıli ózgertýdi qalaıtynyn málimdep úlgerdi.
Naýryzda jańa qyzmetke kirisken ol Efıopııanyń jıyrma jylǵa jýyq dushpanyna aınalǵan, kórshi memleket Erıtreıamen mámilege keldi. Budan bólek, ol qatań memlekettik basqarýdaǵy ekonomıkany jeńildetip, ózgeshe oılaıtyndardy sottaýmen tanylǵan elde kóppartııaly saılaý ótkizý týraly sheshim qabyldady. Sondaı-aq bılikti qatty synǵa alyp, túrli tolqýlar uıymdastyratyndardy – sheteldegi Efıopııa dıasporalaryn qurmetteı bastady. Buǵan deıin zańmen qýdalanǵan oppozısııalyq toptyń basshylary 15 qyrkúıekte el astanasyna qaıta oraldy.
Alǵa qoıylǵan mindet kóp. Efıopııa – Afrıkadaǵy halqy kóp ekinshi memleket. Onda 100 mıllıon adam turady. Sondaı-aq qurlyqtaǵy syrtqy kúshter áser etýge talpynatyn óńirdiń bir bóligi.
Sondyqtan sheshimin tappaǵan másele kóp: mıllıondaǵan narazy jastar, kedeıshilik, Efıopııadaǵy básekeles etnostyq toptardyń tabıǵı resýrstar úshin qandy qaqtyǵysy, bılikti jamandaıtyn jalaqorlardyń syrttan da, ishten de shyǵýy. Olar ózgeriske yrza emes.
Abıı myrzanyń bastamalary Efıopııaǵa úlken ózgeris ákeledi. Buryn Qytaı bıligine uqsas modelge arqa súıegen Efıopııa memlekettik basqarýdaǵy ekonomıkalyq ósim men saıası pikir alýandyǵyna qarsy bolyp kelgen.
Biraq Abıı el turǵyndarynyń basym bóligi jastar ekenin jaqsy biledi. Qazirgi tańda ortasha jas 18-di quraıdy. Turǵyndar ekonomıkalyq jáne saıası erkindikti ańsaıdy.
«Esikti tars jabý – qate sheshim», dedi ol «Nıý-Iork Taımsqa» bergen suhbatynda. A.Ahmed Los-Andjeleste AQSh-ta turatyn efıopııalyqtarmen kezdesýde de osyny aıtty.
Ázirge Abııdiń ýádeleri tolyq oryndalǵan joq. Ol áli azamattyq qoǵamǵa salynǵan tyıymdy alyp tastaýy kerek. Onyń ústine, basqarýshy top pen olardyń áriptesteri búkil ınstıtýttardaǵy bılikti alma-kezek aýystyrǵan, parlamenttegi búkil orynǵa ıe elde Abıı myrza ýáde etken kóppartııaly saılaý qalaı júrgiziletini ázirge belgisiz.
Kalıfornııalyq demokrat Karen Bass tamyzdyń sońyna taman A.Ahmedpen kezdeskende onyń ózgeristerin quptaıtynyn jetkizip, biraq birqatar qaýiptiń bar ekenin eskertti.
«Onyń bastamalary keremet. Biraq kúndelikti turmys ózgermese, adamdar shydamsyzdana bastaıdy», deıdi K.Bass. Demokratııalyq ustanymdaǵy jańa basshynyń elin qanshalyqty kórkeıterin ýaqyt kórsetedi.
© 2018 The New York Times News Service
Maqalany aýdarǵan Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan»