Ustaz mereıin ósirgen

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev jańa Joldaýynda qazaqstandyqtardyń ál-aýqaty, eń aldymen, tabystarynyń tu­­raqty ósimi men turmys sapasyna baılanysty ekenin atap ótti. Joldaý joldarynda kórsetil­gen ózekti másele barlyǵy jańa zamanǵa laıyqty damý baǵytynda oń ózgerister men órleýge bastaıtyn mańyzdy baǵyttar.

Budan bólek halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý maqsatyndaǵy bastamalar da ujym múshelerin beıjaı qaldyrǵan joq. Mı­nımaldy jalaqynyń 1,5 esege ósýi, ózge de bıýdjettik mekeme qyzmetkerleri jalaqysyn 35%-ǵa ósirý jónindegi jańa­lyq­tar kópshilikke unaǵany sózsiz. 

Elbasynyń Joldaýdaǵy bul bastamasy eńbektegi kásiptik pen biliktilik deńgeıiniń qalyp­tasýyna áserin tıgize otyryp, nátıjeli jumysqa tartady degen oıdamyn. Sebebi eń­bek naryǵynyń tıimdiligin qam­ta­masyz etip, árbir adamnyń óz áleýetin iske asyra alýy úshin jaǵdaı jasaýdyń mańy­zy zor. Sondaı-aq Memleket bas­shysynyń 2019 jyldy «Jas­tar jyly» dep jarııalaýy asa qýantarlyq jaǵdaı ekeni anyq. Osy arqyly ol ózi­niń jastarǵa úlken senim artaty­nyn kórsetip otyr. Elbasy usynǵan túrli saladaǵy máselelerdi she­shý joldaryn jastar qol­daı­dy. 

El bolashaǵy úshin eńbek etý – árkimniń mindeti. Biz Elbasy­myz­dyń jastarǵa artqan úmitin aqtaýǵa daıynbyz. Keıbir eko­­no­mıkalyq kórsetkishterge kóńi­li tolmaıtynyn ashyq aıtqan ­Mem­leket basshysy olardy sheshý joldaryn naqty aıqyndap be­rip otyrdy. Elbasy synǵa alyp, ózektiligin ashyq aıtqan máse­le­niń barlyǵy – qarapa­ıym qa­zaq­standyqtardyń kókeıinde júr­gen túıtkilder. 

Máselen, mu­ǵalim mártebesi týraly zań qabyldaý, medısına salasy qyz­metkerleriniń jalaqysyn kó­terý, memlekettik qyzmet pen quqyq qorǵaý salasynyń ju­mysyn jetildirý sekildi tolǵaqty máselelerdiń túıinin Elbasy ózi tarqatty. Qalaı bolǵanda da, qoǵamdyq júıe de qarapaıym halyq ta bir serpilip qaldy. 

Erekshe qýantatyny, ha­lyq­aralyq ustazdar kúnine arnalǵan Elbasynyń eki jaqsy bastamasy, ol – birinshiden, ja­laqy kóterý, bul endi ekono­mıkalyq jaǵynan óte mańyzdy. Al ekin­shisi, menińshe, asa erekshe mán beretin tus – ol 2019 jyl­dan bastap «Pedagog már­te­be­si týraly» arnaıy zańnyń qa­byldanatyndyǵy. Shynymen de qoǵamdy alǵa baǵyttap tár­bıeleıtin – ustazdar. Bilim jú­ıesi degenimiz, tek qana bilim berip qomaı, belgili bir mól­sher­de balaǵa tek aqparat berý júıesi emes – shyndap kelsek, áleý­mettendirý ınstıtýty. Bilim júıesi degenimiz – ótken urpaq­tyń keler urpaqqa degen mu­r­a­sy. Sol murany jetkizetin erekshe áleýmettik baılanys­tar. Sondyqtan biz ustazdyń már­te­besin qoǵamda naqtylamaı, bilim júıesinde úlken jetistikterge jetý qıyn bolady.

Son­daı-aq osy Joldaýda atalǵan mańyzdy baǵyttar­dyń barlyǵy jańa zaman ta­laby­­na saı, eldi da­mytýǵa baǵyt­tal­ǵan qadamdar ekenin ańǵarasyz. Máselen, elimizdegi ın­dýstrııa, tehnologııa, óner­kásip kesheni, kólik-lo­gıstıka, ınfra­qurylym, kom­mý­nal­dyq qurylys, zamanaýı tehno­logııa, bilim, tıimdi mem­le­ket­tik basqarý jáne «Aýyl – el besigi», «О́z jerińdi tanyp bil» degen jobalar, máseleler kó­te­rilgen. Endi, Prezıdent Jol­daýynda atalǵan tapsyrmalardy elimizde árbir salanyń mamandary júzege asyrýy qajet. Oǵan qosa memleket bar­lyq salany qadaǵalap, oǵan bó­lin­gen qarajattyń nátıjesin su­rap, esebin alyp otyrýy tıis. Tek, sonda ǵana órkenıetti elder sııaqty memlekettiń ilgerilep damýyna jol ashylady. 

Rýslan MAHANOV,

Arshaly aýdanynyń tilderdi oqytý ortalyǵynyń dırektory

Aqmola oblysy

Zor úmit syılady

Elbasy usynǵan «Nurly jer» baǵdarlamasy asa ózekti. Ata-babamyz da: «Úı bolmaı – kúı bolmaıdy» dep, ejelden basa aıtyp ketken. О́sip-ónýimiz úshin de baspana máselesin eń birinshi kezekte sheship alǵanymyz jón. Árbir jasty tolǵandyryp júrgen eń kókeıkesti máseleni Elba­synyń ózi kó­tergeni kóńi­li­mizden shyqty.

Turǵyn úı ıpotekasynyń qoljetimdiligin arttyratyn jańa aýqymdaǵy «7-20-25» baǵdarlamasy kóptegen jas­tardyń úmitterin oıatty. Biraq alǵashqy jarnany tó­leý eńbek joldaryn endi bas­tap otyrǵan jas mamandar úshin qıyn. Memleket bas­shysynyń nazarynan osy má­seleniń de tys qalmaǵany onyń kóregendi­gin, naǵyz el qam­qorshysy ekendigin ańǵartady. 

Osy másele jergilikti ákimder tarapynan oıdaǵydaı sheshiletin bolsa, turǵyn úı azabyn tartyp júrgen jastar sheksiz baqytqa bólener edi.

Nurman MAQSAT, 

Baqanas argarlyq-ındýstrııalyq kolledjiniń muǵalimi 

Almaty oblysy,

Balqash aýdany

Mártebeli mamandyq óz minberine kóteriletin bolady

Qazaqstanda el Prezı­den­tiniń jyl saıynǵy Joldaýyn erekshe yjdaǵatpen, úmit pen qýanyshqa toly sezimmen kútý dástúrge aı­nalǵany ras. Nursultan Ábishuly Nazar­baevtyń bıylǵy Joldaýy da osy úmit pen senimdi aqtap otyr.

О́z basym Elbasynyń bıylǵy Joldaýy «Qazaqstandyqtar­dyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen tur­mys sapasyn arttyrý» taqy­rybyna arnalýyn zańdy, osy­laı bolýǵa tıis shara dep qa­byl­dadym. Árıne, halyqtyń ál-aýqatynyń artýy qaı qoǵamda da mańyzdy. Aǵa urpaqtyń esinde shyǵar, Keńes ókimeti kezinde «Barlyǵy adam úshin, adamnyń ıgiligi úshin» degen uran bolatyn. Biraq búgingi Joldaýdyń máni de, maǵynasy da burynǵy urandardan ózgeshe. 

Elbasynyń dál osy másele­ge toqtalýy, aksent berýi – aıaq astynan týǵan oı emes. Qa­zaq­stan búgingi jetistigine, erteń­gi josparyna úlken da­ıyn­dyqpen, naqty ispen kelip otyr. Esterińizde bolsa, bizdiń 1995 jyly qabyldaǵan Kons­tıtýsııamyzdyń 1-babynda: «Qazaqstan Respýblıkasy ózin demokratııalyq, zaıyrly, quqyqtyq jáne áleýmettik memleket retinde ornyqtyrady, onyń eń qymbat qazynasy – adam jáne adamnyń ómiri, quqyq­tary men bostandyqtary» dep ja­zylǵan bolatyn. Osy jerde­gi «áleýmettik memleket» dege­nimizdiń maǵynasy – Qazaqstan azamattarynyń áleýmettik tur­mysyn kóterý, ál-aýqatyn arttyrý – memlekettik mańyzy bar másele degendik edi. Mine, son­dyq­tan da el turǵyndarynyń áleý­mettik turmys sapasyn arttyrý máselesinde memleket óz moı­nyna úlken jaýapkershilik alyp otyr. 

Árıne, bul Joldaýda qadaý-qadaý máseleler kóterildi. Sonyń ishinde ózimniń janyma jaqyn, júregime jyly tıgen bilim salasynda bolatyn ózgeristerge toqtala keteıin. Bárimizge belgili, toqsanynshy jyldary Qazaqstanda sapasy kúmándi «joǵary oqý oryndary» qaptap ketti. Osy JOO-lardy lek-legimen bitirgen «zańgerler» men «ekonomıs­ter» qoǵamda ornyn tappaı, qyzmetsiz sendelip júrdi. Shynyn aıtý kerek, bul mamandardy daıarlaýǵa memleket tarapynan qyrýar shyǵyn men ýaqyt ta ketti. Búginde munyń zardabyn túsindik. Memleket bilim salasyna shynaıy bet burdy. «Bizge naqty qandaı ma­man­dyqtar kerek?», «Qoǵamda, naryqta qandaı ma­manǵa sura­nys bar?» degen sa­ýaldar kóterilip, tikeleı so­ǵan beıimdele bas­tadyq. My­saly, álemniń eń úz­dik 100 oqý­ly­ǵyn memleket­tik til­ge aýda­rý – «Rýhanı jań­ǵy­rý» baǵ­dar­la­masynyń shyna­ıy maq­satyn kórsetetin naqty istiń biri. 

Prezıdent osy Joldaýyn­da «Mektepke deıingi bilim berý sapasyn túbegeıli jaqsartý kerek» degen naqty tapsyrma berip otyr. Oılap qarańyzshy: patrıottyq – balabaqshadan bastalatyny ras qoı. Bul eń aldymen mektepke deıingi bilim berý salasynda júrgen pedagog kadrlardyń biliktiligin kóterý máselesin de qozǵaıdy. 

Kelesi jyly Elbasynyń ­tapsyrmasymen «Pedagog már­te­besi týraly» zań ázirlene­tin boldy. Biz osy kezge deıin «muǵalim mártebesi tómendep ketti» degendi ártúrli emosııa­men aıta beretinbiz. Al eger mundaı zań qabyldansa, emo­­sııaǵa oryn qalmaıdy! Mun­daı zań Qazaq­stan Res­pýb­lıkasyndaǵy pedagog kadr­lardyń mártebesin, quqyǵy men mindetterin naqty belgilep, qoǵamda úlken ózgeris bolady dep oılaımyn. Osy zańda «pedagog» degen qurmetti ataqqa kimder laıyq bolatyny da naqty kórsetilýi tıis. Osylaısha «muǵalim» degen mártebeli ma­mandyqqa qoǵamnyń kóz­qa­ra­sy ózgerip, osy mamandyq­ty alyp júrgen áripteste­rim­­niń de ja­ýapkershiligi arta túseri sózsiz.

Shynymdy aıtaıyn, El­ba­synyń bıylǵy Joldaýy meni erekshe tolqytty. О́mir joly­myzda talaı synnan óttik, qan­shama jaýapty qyzmet atqar­dyq. Biraz ataq-abyroıǵa da jettik. Biraq sonyń ishinde meni «muǵalıma Muhlısova» dep atasa, sol meniń janyma erekshe jyly tıedi. О́ıtkeni muǵalim – eń mártebeli mamandyq qoı.

Zahot MUHLISOVA,

«Batys Qazaqstan oblystyq Úkimettik emes ǵylymı qoǵamdyq uıymdary» birlestiginiń tóraıymy

Oral

Muǵalim bedeli – qoǵam bedeli

Memleket basshysy Nur­sultan Nazarbaevtyń Qazaq­stan halqyna arnaǵan kezekti Jol­daýyn muqııat oqyp shy­ǵyp, onda kóterilgen barlyq máse­lelerdiń mańyzdylyǵyn tereń túsindim. Elbasy óz Jol­daýynda qazaq­standyqtardyń ál-aýqatyn art­tyrýǵa qatysty maqsat-mindet­terdi naqty kór­setken. Son­dyq­tan bul Jol­daýdy eli­mizdi da­mytýdyń jú­ıeli jospary retinde qabyl­dadyq.

Qazaqstandyqtardyń ál-aýqa­ty, eń aldymen, tabystyń tu­raqty ósimi men turmys sapasyna baılanysty ekeni atap kór­setilgen Joldaýdaǵy bas­ty má­selelerdiń arasynda maǵan, ási­rese orta bilim beretin mekeme­ler men muǵalimderdiń márte­besin kóterýge qatysty jaǵdaıat­tar qatty áser etti. 

Rasynda, qazirgi tańda qoǵa­mymyzda ustazdardyń bedeli óz deńgeıinde emes. Bilim berý salasyndaǵy mekemelerdi úz­dik­siz tekserý, qaǵazbastylyq, muǵalimderge óz qyzmetterine qatysy joq mindetterdi júkteý tárizdi máseleler ustazdar qa­ýy­mynyń qalypty jumys is­teýine kedergi keltiretini anyq. Bul óz kezeginde mu­ǵa­­lim be­de­line keri áserin tıgiz­beı qoı­maıdy. Osy oraıda El­ba­sy­nyń: «Muǵalimder men mek­tepke deıingi mekeme­ler qyz­met­kerleri úshin bar­lyq ıgilikti qarastyryp, júk­te­meni azaı­týǵa, jónsiz tek­se­ris­ter men min­detten tys fýnk­­sııalardan ara­sh­a­l­aýǵa tıis», degen sózi muǵa­limder­ge serpin berip, olardy jiger­lendire tústi. Sonymen qatar Prezı­dentimiz «Pedagog márte­besi týraly» zańdy ázirleý qa­jet­tigin aıtqany muǵalimder qa­ýymyn ǵana emes, barsha qa­zaqstandyqtardy qýantty.

Taǵy bir aıta keter jaıt, El­basymyz bilim sapasy týraly aıta kelip, orta bilim berý mekemelerinde balalardy meı­linshe suranysqa ıe maman­dyq­tarǵa beıimdep, kásibı dıagnos­tıka júrgizý mańyzdy ekenin jetkizdi. Muny oqytýdyń jeke baǵdaryn jasaýǵa, oqýshy men muǵalimniń oqý júktemesin azaı­týǵa múmkindik beretin bas­tama dep qabyldadyq.

Sondaı-aq Elbasy balalar qaýipsizdiginiń mańyzdylyǵyn eskerip, búkil mektepter men balabaqshalardy beınebaqylaý júıesimen qamtamasyz etýdi, mektep psıhologtarynyń ju­mysyn kúsheıtýdi jáne basqa da dáıekti sharalardy júzege asyrýdy tap­syrdy. Pedagogtardy oqytý jáne olardyń biliktiligin arttyrý jaıyna da erekshe nazar aýda­ryldy. Bul ustazdardyń bilim berýdiń jańa sapasyna kóshý arqyly kásibı damý turǵysy­nan bıik beleske kóteriletinin ańǵartady. 

Sóz sońynda aıtarym, Elbasy alǵa qoıǵan mindetter laıyqty deńgeıde júzege asyrylyp, oń nátıje kórsetetinine senimimiz mol.

Saltanat QOShTAEVA,

Kenesary Qasymuly atyndaǵy №82 jalpy orta mektebiniń bastaýysh synyp muǵalimi

ShYMKENT