О́tken jeksenbide telearnadan osy fılmdi kórgen edim. Kórip otyryp, qazirgi balalar ne týraly armandaıdy eken dep oıladym. Qoǵamdaǵy keıbir oqıǵalarǵa qarap otyryp, balalardyń da armanyn boljaýǵa bolatyn sııaqty. Adam ne nársege kóbirek muqtaj, sony armandaıtyny túsinikti. Orta mektepte muǵalim bolyp jumys isteıtinderdiń aıtýyna qaraǵanda, balalardyń birazy jeke úıi bolǵanyn armandaıdy eken. Shyǵarma jazsa, armanyndaǵy keń de jaıly páterdi satyp alǵanyn jazady. Sýret salsa da úı salady.
Gagarın adamzatty aspanǵa qarap armandaýdy úıretkennen keıin bala bitken ǵaryshker bolýdy armandaǵan kórinedi. Ol týraly kórkem fılmderden de, kórkem shyǵarmalardan da talaı oqydyq. Al qazir úıi-kúıi joq balalar tóbesi kók tiregen záýlim ǵımarattarǵa qarap turyp, baqytyn sol úılermen baılanystyrýyn zańdylyq deýge bolatyn shyǵar. Iá, ár adamnyń kókeıindegi baqyttyń ólshemi ártúrli bolǵanymen, basty baqyt ottyń basy, oshaqtyń qasyndaǵy berekeden bastalatyny daý týǵyzbaıdy. Mıllıondaǵan bala úshin baspana – baqyttyń balamasy bolyp turǵany sol. Memlekettiń paryzy da sol balalardyń baqytty ómirin qamtamasyz etý bolsa kerek.
Bala deımiz-aý, úlkenderdiń armanyn da azdap biletin sııaqtymyz. Bári bolmaǵanmen, basym kópshiligi materıaldyq ıgilikpen baılanysty ekenine bás tigemiz. Jaqsy úı, qymbat kólik, saıahattaý... Orystyń klassık jazýshysy Mıhalıl Býlgakovtyń «Kvartırnyı vopros ısportıl moskvıcheı» degen sózi bar. Jasyratyn nesi bar, bizdiń halyq ta baspananyń qamyn oılap júrip buzylyp bara jatqany baıqalady. Buryn tok-shoýlarda páterge talasqan aǵaıyndylar týraly daý-damaıdy reseılik telearnalardan ǵana kórýshi edik. Qazir ózimizdiń qazekeń de osy taqyrypta daýlasýǵa kelgende orystardan qalyspaıtyn bolǵan.
Bir jaǵynan jaıly baspana úshin janyn salyp júrgenderdi de jazǵyrý qıyn. Búgingilerdi aıtpaǵanda, burynǵy ótken han-sultandardyń zamanynda ómir súrgen Jırenshe sheshenniń ózi:
«Qaıran meniń óz úıim,
Keń saraıdaı boz úıim», degen desedi kúrkesinen aıaǵy syrtqa shyǵyp jatyp. Aqtamberdiniń tolǵaýyn tyńdasańyz, onda da: «О́zenge bıe baılatyp, Tóskeıde orda ornatyp, Tórtkildep oshaq qazdyryp, Tóbel bıe soıǵyzyp, Tómende bıdiń keńesin,Biz de bir qurar ma ekenbiz» dep keledi.
Qysqasy, burynǵy babalarymyz ben búgingi balalarymyzdyń armany uqsas. Qazaq atam zamannan qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan beıbit zamandy, baqýatty ómirdi, otbasynyń baq-berekesin ańsaǵan. Qazaqtyń ǵana emes, jalpy adamzattyń da ańsary sol shyǵar bálkim. Áıtpese, «Sanany turmys bıleıdi» dep eýropalyq ǵalymdardyń aıtqany men «Oraza, namaz toqtyqta» degen qazaqtyń maqaly úndespes edi ǵoı.
Keńes kezinde de jetim burysh jaǵalaǵandar az bolmaǵan edi. Táýelsizdik jyldarynda qanshama baǵdarlama qabyldanyp, memlekettik baǵdarlamalar qabyldanyp, mıllıardtar quıylyp jatsa da, máseleniń sheshiletin túri kórinbeıdi. Sheshilmek túgili, sońǵy jyldary ýshyǵyp bara jatqandaı áser qaldyrady.
Muhtar Shahanovtyń ál-Farabı babamyz týraly dastany:
«Úlken adam bolý úshin ǵalamda,
Úlken arman kerek eken adamǵa» dep aıaqtalýshy edi. Áıteýir balalarymyzdyń armany alasaryp ketpese bolǵany.